Ορμονική θεραπεία υποκατάστασης: Πώς επηρεάζει την περίοδο και πότε μπορεί να τη σταματήσει

Η ορμονική θεραπεία υποκατάστασης (ΟΘΥ) μπορεί να σταματήσει την περίοδο προσωρινά ή μόνιμα, ανάλογα με το είδος της αγωγής και τον επιδιωκόμενο στόχο. Σε ορισμένες περιπτώσεις η περίοδος αντικαθίσταται από αιμορραγία απόσυρσης, ενώ η ορμονοθεραπεία μπορεί επίσης να προκαλέσει περίοδο σε άτομα αναπαραγωγικής ηλικίας που δεν έχουν αρχίσει να εμμηνορροούν ή των οποίων η περίοδος σταμάτησε ξαφνικά.

Πώς επηρεάζει η ΟΘΥ την περίοδο

Η επίδραση της ΟΘΥ στην περίοδο εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως το είδος της θεραπείας και ο τρόπος λήψης της. Ο συνηθέστερος τύπος συνδυάζει οιστρογόνο και προγεσταγόνο. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιείται ένα μόνο ορμονικό σκεύασμα: μόνο προγεσταγόνο, μόνο οιστρογόνο ή τεστοστερόνη.

Συνεχής θεραπεία

Στη συνεχή θεραπεία, το άτομο λαμβάνει καθημερινά την ίδια δόση χωρίς διακοπές. Αυτό συνήθως σταματά εντελώς την περίοδο, καθώς καταστέλλονται οι ορμόνες που συμβάλλουν στον σχηματισμό του ενδομητρίου, δηλαδή της εσωτερικής επένδυσης της μήτρας.

Κυκλική θεραπεία

Στην κυκλική θεραπεία υπάρχουν συγκεκριμένες ημέρες κατά τις οποίες διακόπτεται η λήψη του φαρμάκου. Σε κάθε κύκλο είναι πιθανό να εμφανιστεί αιμορραγία απόσυρσης, η οποία μοιάζει με περίοδο και είναι συνήθως λίγο πιο ελαφριά.

Διαδοχική θεραπεία

Στη διαδοχική θεραπεία λαμβάνεται αρχικά οιστρογόνο για ορισμένες ημέρες και στη συνέχεια προστίθεται προγεσταγόνο. Η προσέγγιση αυτή επιχειρεί να μιμηθεί τον εμμηνορροϊκό κύκλο και μπορεί να εμφανιστεί αιμορραγία στο τέλος του κύκλου της αγωγής.

Ορμονοθεραπεία επιβεβαίωσης φύλου

Η θεραπεία με τεστοστερόνη μπορεί να αποτελεί μέρος της φροντίδας επιβεβαίωσης φύλου και να συμβάλλει στην ανάπτυξη χαρακτηριστικών που συνδέονται με την αρρενωπότητα. Μπορεί να κάνει την περίοδο πιο ελαφριά ή λιγότερο συχνή, ή να τη σταματήσει εντελώς.

Τι συμβαίνει όταν διακοπεί η ΟΘΥ

Ο γιατρός μπορεί να δώσει εξατομικευμένες πληροφορίες για το τι να περιμένει κάποιος μετά τη διακοπή της θεραπείας. Γενικά, το αν θα επανέλθει η περίοδος μπορεί να εξαρτάται από παράγοντες όπως η αποκατάσταση της φυσικής ορμονικής ισορροπίας και το στάδιο της αναπαραγωγικής ηλικίας.

Περιεμμηνόπαυση, ΟΘΥ και περίοδος

Η περιεμμηνόπαυση είναι η μεταβατική περίοδος πριν από την εμμηνόπαυση. Σε αυτή τη φάση οι κύκλοι μπορεί να γίνουν ακανόνιστοι και να αλλάξουν ως προς τη διάρκειά τους, την ένταση της αιμορραγίας ή τη συχνότητά τους. Μπορεί επίσης να παραλείπονται περίοδοι ή να αλλάζει το μοτίβο της αιμορραγίας.

Ανάλογα με τον τρόπο χορήγησης, η συνδυασμένη ορμονοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει. Η διαδοχική αγωγή ενδέχεται να συμβάλει στη ρύθμιση της περιόδου κατά την περιεμμηνόπαυση, ενώ η συνεχής θεραπεία μπορεί ακόμη και να τη σταματήσει.

Τι να περιμένετε από την ΟΘΥ

Η ΟΘΥ μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση συμπτωμάτων της περιεμμηνόπαυσης και της εμμηνόπαυσης, όπως οι εξάψεις, οι νυχτερινές εφιδρώσεις και η κολπική ξηρότητα. Ορισμένα άτομα μπορεί να παρατηρήσουν βελτίωση στη διάθεσή τους.

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες εξαρτώνται από την αγωγή και μπορεί να περιλαμβάνουν:

• πονοκέφαλο
• ζάλη
• ναυτία ή εμετό
• κόπωση
• ακμή
• κηλίδες αίματος ή αιμορραγία
• αυξημένη τριχοφυΐα ή απώλεια μαλλιών
• πόνο ή ευαισθησία στο στήθος

Η ΟΘΥ δεν προκαλεί εμμηνορροϊκό κύκλο στις τρανς γυναίκες. Ωστόσο, ορισμένες μπορεί να εμφανίσουν συμπτώματα παρόμοια με εκείνα του προεμμηνορροϊκού συνδρόμου (PMS) ή της προεμμηνορροϊκής δυσφορικής διαταραχής, όταν λαμβάνουν ορμόνες στο πλαίσιο φροντίδας επιβεβαίωσης φύλου.

Πότε φαίνεται αν η θεραπεία έχει αποτέλεσμα

Τα σημάδια ότι η ΟΘΥ δεν έχει το επιθυμητό αποτέλεσμα εξαρτώνται από τον στόχο της θεραπείας. Όσοι λαμβάνουν αγωγή για συμπτώματα περιεμμηνόπαυσης ή εμμηνόπαυσης μπορεί να αναμένουν αποτελέσματα μέσα σε 3 μήνες.

Όσοι χρησιμοποιούν ορμονοθεραπεία επιβεβαίωσης φύλου μπορεί να αρχίσουν να βλέπουν την ανάπτυξη δευτερογενών χαρακτηριστικών του φύλου μέσα σε 3 έως 6 μήνες. Ορισμένες αλλαγές μπορεί να χρειαστούν έως και 5 χρόνια για να αναπτυχθούν πλήρως.

Πότε να επικοινωνήσετε με γιατρό

Όσοι λαμβάνουν ΟΘΥ πρέπει να επικοινωνήσουν με τον γιατρό τους αν εμφανίσουν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες ή συμπτώματα που διαρκούν περισσότερο από το αναμενόμενο, καθώς μπορεί να υποδηλώνουν σοβαρότερη κατάσταση. Σε αυτά μπορεί να περιλαμβάνονται:

• πόνος στο στήθος ή γρήγορος καρδιακός ρυθμός
• δυσκολία στην αναπνοή ή γρήγορη αναπνοή
• πόνος ή ενόχληση στα χέρια, την πλάτη, τον λαιμό, τη γνάθο ή το στομάχι
• πόνος ή ευαισθησία στο στήθος
• ναυτία ή εμετός
• αίσθημα λιποθυμίας, ζάλη ή απώλεια ισορροπίας ή συντονισμού
• μούδιασμα ή αδυναμία στο πρόσωπο, το χέρι ή το πόδι
• λιποθυμία
• ξαφνική σύγχυση
• δυσκολία στην ομιλία ή στην κατανόηση της ομιλίας
• ασυνήθιστη κολπική αιμορραγία
• κοιλιακός πόνος
• πυρετός, ρίγη ή ίκτερος

Συχνές ερωτήσεις

Μπορεί να παραλειφθεί περίοδος κατά τη διάρκεια της ΟΘΥ;

Γενικά, η διαδοχική συνδυασμένη ορμονοθεραπεία ρυθμίζει την περίοδο ή την αιμορραγία απόσυρσης, ώστε η αιμορραγία που μοιάζει με περίοδο να εμφανίζεται σε τακτά χρονικά διαστήματα. Αν παραλειφθεί μια περίοδος, μπορεί να χρειαστεί να συζητήσετε με γιατρό το ενδεχόμενο εγκυμοσύνης, τον σωστό τρόπο λήψης του φαρμάκου και πιθανή προσαρμογή της αγωγής.

Μπορεί να σταματήσει η αιμορραγία με την ΟΘΥ;

Ναι. Για παράδειγμα, η συνεχής συνδυασμένη ορμονοθεραπεία σταματά την περίοδο. Αρχικά μπορεί να εμφανιστούν κηλίδες αίματος ή αιμορραγία διαφυγής, οι οποίες όμως συνήθως σταματούν με τον χρόνο.

Η ΟΘΥ δεν αποτρέπει την εμμηνόπαυση. Παρά τη λήψη ορμονών, οι ωοθήκες τελικά εξαντλούν τα ωάρια τους. Τότε σταματά η εμμηνόρροια και αρχίζουν η εμμηνόπαυση και η μετεμμηνόπαυση.

Συνεχίζεται η ωορρηξία κατά τη διάρκεια της ΟΘΥ;

Ανάλογα με το είδος της ΟΘΥ και τον τρόπο που την έχει συνταγογραφήσει ο γιατρός, μπορεί να συνεχιστεί η ωορρηξία. Ωστόσο, τις περισσότερες φορές η ΟΘΥ καταστέλλει την ωορρηξία και λειτουργεί ως αντισύλληψη.

Παρόλα αυτά, είναι δυνατό να υπάρξει εγκυμοσύνη κατά τη διάρκεια της ΟΘΥ. Το Αμερικανικό Κολέγιο Μαιευτήρων και Γυναικολόγων (American College of Obstetricians and Gynecologists) συμβουλεύει να μην ακολουθείται ΟΘΥ από άτομα που είναι ήδη έγκυα ή προσπαθούν να μείνουν έγκυα.

Συνοπτικά

Η επίδραση της ΟΘΥ στον εμμηνορροϊκό κύκλο διαφέρει ανάλογα με το είδος της θεραπείας, η οποία επιλέγεται με βάση τις ανάγκες και τους στόχους κάθε ατόμου. Σε ορισμένες περιπτώσεις η περίοδος σταματά προσωρινά ή μόνιμα, ενώ σε άλλες αντικαθίσταται από αιμορραγία απόσυρσης. Η ΟΘΥ μπορεί επίσης να προκαλέσει περίοδο σε άτομα αναπαραγωγικής ηλικίας που δεν είχαν αρχίσει να εμμηνορροούν ή των οποίων η περίοδος σταμάτησε ξαφνικά. Οι αποφάσεις για την έναρξη, την αλλαγή ή τη διακοπή της θεραπείας πρέπει να λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό.