Τεχνητή γλώσσα βοηθά γιατρό να μιλήσει ξανά καθαρά μετά τη θεραπεία για καρκίνο

Η ζωή της Imogen Brooks άλλαξε χάρη σε μια πρωτοποριακή προσθετική γλώσσα, σχεδιασμένη από ειδικούς του βρετανικού συστήματος υγείας, μετά την απώλεια του μεγαλύτερου μέρους της γλώσσας της λόγω καρκίνου.

Η διάγνωση καρκίνου και η αφαίρεση μεγάλου μέρους της γλώσσας

Σε ηλικία μόλις 26 ετών, μια γιατρός από το Λονδίνο υποβλήθηκε σε αφαίρεση του μεγαλύτερου μέρους της γλώσσας της εξαιτίας καρκίνου. Μια τεχνητή γλώσσα από σιλικόνη, σχεδιασμένη ειδικά για εκείνη, τη βοήθησε να βελτιώσει σημαντικά την ομιλία της. Η συσκευή θεωρείται η πρώτη αυτού του τύπου που δημιουργήθηκε στο βρετανικό Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS).

Η Dr Imogen Brooks, από το Newham στο ανατολικό Λονδίνο, ήταν 26 ετών όταν διαγνώστηκε με ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα, τον συχνότερο τύπο καρκίνου κεφαλής και τραχήλου.

Για την αντιμετώπιση της νόσου, οι γιατροί αφαίρεσαν και ανακατασκεύασαν το μεγαλύτερο μέρος της γλώσσας της. Η ακτινοθεραπεία που ακολούθησε έκανε τον ιστό που είχε απομείνει να συρρικνωθεί, με αποτέλεσμα να ενταθούν οι δυσκολίες στην ομιλία της.

Η επικοινωνία με τους γύρω της έγινε καθημερινή πρόκληση. Για τα τηλεφωνήματα, η Brooks βασιζόταν σε τεχνολογία υποβοήθησης της ομιλίας, ενώ δυσκολευόταν πλέον και στις πρόσωπο με πρόσωπο επαφές.

Οι δυσκολίες που αντιμετώπιζε όταν μιλούσε με άλλους

Η Brooks μίλησε για τον τρόπο με τον οποίο αντιδρούσαν οι άνθρωποι γύρω της. Όπως είπε, γνωστοί της αλλά και πρώην συνάδελφοί της συχνά απέφευγαν να της μιλήσουν από κοντά.

«Ήταν πάρα πολύ συνηθισμένο οι άνθρωποι απλώς να χαμογελούν, ακόμη και να μην απαντούν, και να φαντάζονται στο μυαλό τους τι είχα πει», δήλωσε.

Η ίδια ανέφερε ακόμη πως άγνωστοι την κοιτούσαν «με φόβο» όταν άκουγαν για πρώτη φορά τη φωνή της.

Τα προβλήματα επηρέαζαν και άλλους τομείς πέρα από την κοινωνική ζωή. Οι παρεξηγήσεις μπορούσαν να δυσχεράνουν την εργασία της, ενώ σε ιατρικά ραντεβού υπήρχε κίνδυνος να καταγραφούν λανθασμένα πληροφορίες.

Η ίδια χαρακτήρισε την κατάσταση «πραγματικά απογοητευτική».

Η κατασκευή της προσθετικής γλώσσας από σιλικόνη

Η Brooks αναζήτησε πιθανές λύσεις και μελέτησε τι μπορούν να προσφέρουν οι προσθετικές γλώσσες. Έπειτα επικοινώνησε με ειδικούς του Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust, για να μάθει αν θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει μια ανάλογη συσκευή.

Η ομάδα ανταποκρίθηκε αμέσως. Μιλώντας για το πόσο γρήγορα οργανώθηκαν οι ειδικοί, η Brooks είπε πως «ήταν σαν να συγκεντρώναμε τους Avengers».

«Στο επόμενο ραντεβού μου υπήρχαν οκτώ άνθρωποι στο δωμάτιο – όλοι ήταν πρόθυμοι να προσπαθήσουν», συμπλήρωσε.

Η Carolyn Doughty, ειδική λογοθεραπεύτρια στον νοσοκομειακό οργανισμό, συντόνισε τη συνεργασία γιατρών και τεχνικών εργαστηρίων. Στόχος τους ήταν να κατασκευάσουν μια συσκευή προσαρμοσμένη στην ανατομία του στόματος της Brooks και στις ανάγκες της στην ομιλία.

Ο οδοντοτεχνίτης Michael Brown ανέφερε: «Δεν είχαμε κατασκευάσει ποτέ κάτι τέτοιο στο παρελθόν, αλλά η ομάδα μας αγαπά τις προκλήσεις».

Ο τρόπος λειτουργίας της προσθετικής γλώσσας

Η συσκευή διαθέτει μεταλλικό σκελετό, ο οποίος εφαρμόζει στα κάτω δόντια και στηρίζει μια γλώσσα από σιλικόνη ειδικά διαμορφωμένη για την Brooks.

Αντί να ακολουθήσει κάποιο έτοιμο πρότυπο, ο σχεδιασμός διαμορφώθηκε εξατομικευμένα για την Brooks, με σκοπό να τη διευκολύνει στην παραγωγή ήχων όταν μιλά.

Επιστημονικά στοιχεία υπογραμμίζουν τη συμβολή των εξατομικευμένων προσθετικών συσκευών στην αποκατάσταση της ομιλίας. Σε συστηματική ανασκόπηση, η οποία δημοσιεύθηκε το 2025 στο περιοδικό Supportive Care in Cancer, αξιολογήθηκαν εννέα μελέτες και συνολικά 176 ασθενείς που είχαν υποβληθεί σε μερική ή ολική αφαίρεση της γλώσσας λόγω καρκίνου.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι ειδικές προσθετικές συσκευές υπερώας μπορούν να ενισχύσουν την ομιλία, την κατάποση και τη μάσηση, με παράλληλη συμβολή στην ποιότητα ζωής. Επισήμαναν, ωστόσο, πως χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να αξιολογηθούν πληρέστερα τα αποτελέσματα. Οι συσκευές που εξετάστηκαν διαφέρουν από την τεχνητή γλώσσα της Brooks, αλλά τα ευρήματα δείχνουν τις δυνατότητες της προσθετικής αποκατάστασης μετά από γλωσσεκτομή.

Για την Brooks, τα στάδια της διαδικασίας ήταν τα εξής:

• Σχεδιασμός στα μέτρα της: Η τεχνητή γλώσσα κατασκευάστηκε ώστε να ταιριάζει στο στόμα της Brooks.
• Σταθερή στήριξη: Ένας μεταλλικός σκελετός σχεδιάστηκε για να κρατά τη συσκευή στα κάτω δόντια.
• Έλεγχος στην καθημερινή ζωή: Η Brooks δοκίμαζε στο σπίτι διαφορετικές εκδοχές της συσκευής και αξιολογούσε πόσο αποτελεσματικές ήταν.
• Διαδοχικές τροποποιήσεις: Έφερνε πίσω σημειώσεις και εισηγήσεις, με τις οποίες η ομάδα βελτίωνε τον σχεδιασμό.

«Βασίσαμε τον σχεδιασμό σε ένα σχήμα που θα επέτρεπε στην Imogen να παράγει τον μέγιστο δυνατό αριθμό ήχων», είπε ο Brown.

Η Doughty παρουσίασε τα αποτελέσματα σε επιστημονικά συνέδρια στο Ηνωμένο Βασίλειο. Εκτιμά ότι πρόκειται για την πρώτη προσθετική συσκευή αυτού του είδους που κατασκευάστηκε στο NHS.

Βελτίωση της ομιλίας μέσα σε μόλις τρεις ημέρες

Τα οφέλη στην ομιλία έγιναν αισθητά από νωρίς: η Brooks ανέφερε ότι μιλούσε καλύτερα μόλις την τρίτη ημέρα χρήσης. Για να συνηθίσει τη νέα συσκευή, χρειάστηκε περίπου δύο εβδομάδες.

Πέρα από την καλύτερη παραγωγή ήχων, η πιο καθοριστική αλλαγή φάνηκε στον τρόπο που αντιδρούσαν οι άνθρωποι με τους οποίους συνομιλούσε.

«Αυτό που πραγματικά παρατηρώ είναι πόσο πιο πρόθυμοι είναι οι άνθρωποι να με ακούσουν, πόσο λιγότερο δυσκολεύονται να με καταλάβουν και, όταν αντιμετωπίζουν δυσκολίες, πόσο πιο πρόθυμοι είναι να μου ζητήσουν να επαναλάβω αυτό που είπα», δήλωσε.

Η επικοινωνία της Brooks με τη γιαγιά της άλλαξε συγκινητικά

Ανάμεσα στις πιο σημαντικές αλλαγές στην προσωπική της ζωή είναι η σχέση της Brooks με τη γιαγιά της, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα ακοής.

Προτού χρησιμοποιήσει την προσθετική γλώσσα, η επικοινωνία μεταξύ τους ήταν πολύ δύσκολη. Η Brooks είπε ότι ήταν «πολύ στενάχωρο» που δεν μπορούσε να συνομιλήσει μαζί της με ευκολία.

Για να την καταλάβει η γιαγιά της, η Brooks συχνά αναγκαζόταν να «κάνει πολύ έντονες χειρονομίες» ή να γράφει όσα ήθελε να πει.

Όταν άρχισε να χρησιμοποιεί την τεχνητή γλώσσα, η γιαγιά της αντιλήφθηκε σημαντική βελτίωση. Της είπε πως για πρώτη φορά «δεν χρειαζόταν τόσο πολύ τις χειρονομίες, επειδή μπορούσε να με παρακολουθήσει πολύ καλύτερα».

Η Brooks θεωρεί πλέον ότι η ευκολότερη επικοινωνία με τους ανθρώπους γύρω της είναι μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που έφερε στην καθημερινότητά της η εξατομικευμένη προσθετική συσκευή.