Η ψυχική υγεία φαίνεται να επηρεάζεται όχι μόνο από την ποιότητα και τη διάρκεια του ύπνου, αλλά και από τη συνέπεια στις ώρες που πέφτουμε για ύπνο και ξυπνάμε.
Μεγάλη νέα μελέτη δείχνει ότι οι έντονες μεταβολές στο καθημερινό ωράριο ύπνου ενδέχεται να συνδέονται με ισχυρότερα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης, καθώς και με μεγαλύτερο αίσθημα μοναξιάς.
Δημοσιευμένη στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports, η έρευνα εστιάζει σε μια λιγότερο διερευνημένη πτυχή του ύπνου: τη συνέπεια του καθημερινού ωραρίου, πέρα από τη διάρκεια της ξεκούρασης και την ποιότητά της.
Τι αποκάλυψε η μελέτη με τη συμμετοχή 23.000 ανθρώπων
Στην ανάλυση των ερευνητών συμπεριλήφθηκαν στοιχεία από περίπου 23.000 άτομα, τα οποία φορούσαν έξυπνα δαχτυλίδια. Οι συσκευές κατέγραφαν την κίνηση και διάφορες ζωτικές λειτουργίες, ώστε να υπολογίζονται οι ώρες που οι συμμετέχοντες κοιμούνταν και ξυπνούσαν. Κατά μέσο όρο, συγκεντρώθηκαν δεδομένα ύπνου για 154 ημέρες από κάθε άτομο, προσφέροντας τη δυνατότητα παρακολούθησης των συνηθειών τους σε βάθος χρόνου.
Κάθε μήνα, οι συμμετέχοντες απαντούσαν επίσης σε ερωτηματολόγια για την κατάθλιψη, το άγχος και τη μοναξιά. Η κανονικότητα του ύπνου μετρήθηκε με τον δείκτη Sleep Regularity Index (SRI), ο οποίος κυμαίνεται από 0 έως 100: οι υψηλότερες τιμές αντιστοιχούν σε πιο σταθερές ώρες ύπνου και αφύπνισης.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, η βαθμολογία στον δείκτη ήταν χαμηλότερη για όσους είχαν εντονότερα συμπτώματα κατάθλιψης. Ο μέσος όρος έφτανε τους 84 βαθμούς για όσους δεν είχαν συμπτώματα ή είχαν ελάχιστα, ενώ διαμορφωνόταν στους 75 για όσους εμφάνιζαν σοβαρά συμπτώματα.
Παρόμοια εικόνα καταγράφηκε και για το άγχος: η μέση βαθμολογία ήταν 84 στα άτομα με φυσιολογικά επίπεδα και 79 σε εκείνα με σοβαρό άγχος. Επίσης, η μεγαλύτερη μοναξιά συσχετίστηκε με λιγότερο σταθερό ύπνο.
Η σημασία των σταθερών ωρών ύπνου
Ένα σχετικά σταθερό ωράριο κατάκλισης και αφύπνισης συμβάλλει στη ρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού. Πρόκειται για το εσωτερικό βιολογικό ρολόι, το οποίο συγχρονίζει βασικές λειτουργίες του οργανισμού κατά τη διάρκεια του 24ώρου.
Οι μεγάλες διαφορές στις ώρες ύπνου από τη μία ημέρα στην άλλη ενδέχεται να διαταράξουν αυτόν τον συγχρονισμό. Παράλληλα, μπορεί να μετακινηθεί χρονικά η έκθεση στο φυσικό φως, η κατανάλωση γευμάτων, η άσκηση και η κοινωνική επαφή — δραστηριότητες που συμμετέχουν επίσης στη ρύθμιση του βιολογικού ρολογιού. Όπως σημειώνει η επικεφαλής της μελέτης, η απορρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού έχει συσχετιστεί με την κατάθλιψη και άλλες διαταραχές της ψυχικής υγείας.
Μπορεί το άγχος να απορρυθμίσει τον ύπνο;
Η σύνδεση της ψυχικής υγείας με τον ύπνο μπορεί να είναι αμφίδρομη, διευκρινίζουν οι επιστήμονες. Ένα ασταθές ωράριο ενδέχεται να επιβαρύνει την ψυχική κατάσταση, ενώ το άγχος ή η κατάθλιψη μπορεί με τη σειρά τους να δυσκολεύουν την τήρηση μιας σταθερής καθημερινής ρουτίνας.
Παρόλα αυτά, προηγούμενες διαχρονικές μελέτες έχουν προσφέρει ενδείξεις ότι η απώλεια της κανονικότητας στον ύπνο μπορεί να προηγείται κάποιων προβλημάτων υγείας και να συμβάλλει στην εκδήλωσή τους.
Οι ερευνητές επισημαίνουν πως απαιτούνται πρόσθετες μελέτες, ώστε να φανεί αν η συστηματική τήρηση σταθερών ωρών ύπνου και αφύπνισης μπορεί να επιφέρει ουσιαστική βελτίωση στην ψυχική υγεία.
Ως τότε, η συνέπεια στις ώρες του ύπνου φαίνεται να αποτελεί ακόμη έναν παράγοντα που χρειάζεται προσοχή, εκτός από τον αριθμό των ωρών που κοιμόμαστε κάθε βράδυ.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/ypnos-choris-programma-echei-kostos-gia-tin-psychiki-ygeia/30166





