Ροή ειδήσεων
ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ
© 2026 ygeiax.gr

Αναζήτηση

Πατήστε Enter ή κάντε κλικ στο εικονίδιο αναζήτησης

ΥΓΕΙΑ

Αντοχή στα αντιβιοτικά: Γιατί δεν δρουν στους ιούς και τι προκαλεί η άσκοπη χρήση

Το φάρμακο που δεν αντιμετωπίζει μια ίωση μπορεί, όταν λαμβάνεται χωρίς λόγο, να συμβάλει σε ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους.

Αντοχή στα αντιβιοτικά: Γιατί δεν δρουν στους ιούς και τι προκαλεί η άσκοπη χρήση

Η αντοχή στα αντιβιοτικά μπορεί να μοιάζει μακρινό πρόβλημα όταν έχουμε πυρετό και αναζητούμε κάτι που θα μας βοηθήσει να γίνουμε γρήγορα καλά. Όμως, αν πρόκειται για ίωση, το αντιβιοτικό δεν αντιμετωπίζει τον ιό και η άσκοπη λήψη του ευνοεί την αντοχή των βακτηρίων.

Η εξήγηση βρίσκεται στη διαφορά ανάμεσα στους δύο μικροοργανισμούς: τα αντιβιοτικά έχουν στόχους στα βακτήρια, όχι στους ιούς. Και η συνέπεια της αχρείαστης χρήσης τους δεν περιορίζεται απαραίτητα στην ασθένεια που περνάμε εκείνη τη στιγμή.

Η επικείμενη Παγκόσμια Εβδομάδα Ευαισθητοποίησης για τη Μικροβιακή Αντοχή, που έχει οριστεί για τις 18–24 Νοεμβρίου 2026, υπενθυμίζει τη σημασία της υπεύθυνης χρήσης των αντιμικροβιακών. Η απορία, πάντως, ξεκινά από κάτι απλό: γιατί ένα αντιβιοτικό δεν μπορεί να αντιμετωπίσει έναν ιό;

Γιατί το αντιβιοτικό δεν πιάνει τον ιό;

Τα αντιβιοτικά δρουν σε ορισμένες λοιμώξεις που προκαλούνται από βακτήρια. Ανάλογα με την κατηγορία τους, στοχεύουν λειτουργίες όπως η σύνθεση του βακτηριακού κυτταρικού τοιχώματος ή η παραγωγή πρωτεϊνών.

Οι ιοί λειτουργούν διαφορετικά: χρησιμοποιούν τον μηχανισμό των κυττάρων του ξενιστή για να παραχθούν. Έτσι, το αντιβιοτικό δεν πλήττει τον ιό με τον τρόπο που πλήττει ένα ευαίσθητο βακτήριο.

Αυτός είναι ο λόγος που ένα αντιβιοτικό δεν θεραπεύει το κοινό κρυολόγημα ή τη γρίπη. Ούτε λειτουργεί ως παυσίπονο ή αντιπυρετικό για τον πόνο και τον πυρετό που προκαλεί μια ίωση.

Υπάρχουν διαφορετικές κατηγορίες αντιμικροβιακών φαρμάκων: τα αντιβιοτικά δρουν κατά βακτηρίων, ενώ τα αντιιικά κατά ιών. Το αν χρειάζεται θεραπεία και ποια είναι κατάλληλη το κρίνει επαγγελματίας υγείας.

Και αν τα συμπτώματα μοιάζουν μεταξύ τους;

Ένας πονόλαιμος δεν σημαίνει αυτομάτως ότι χρειαζόμαστε αντιβίωση. Οι περισσότερες περιπτώσεις πονόλαιμου οφείλονται σε ιό, αλλά ο στρεπτόκοκκος αποτελεί παράδειγμα βακτηριακής αιτίας. Το ίδιο σύμπτωμα, επομένως, δεν δίνει από μόνο του απάντηση για την αγωγή.

Ακόμη και όταν μια λοίμωξη είναι βακτηριακή, το αντιβιοτικό δεν είναι πάντα απαραίτητο. Ορισμένες ήπιες βακτηριακές λοιμώξεις μπορεί να υποχωρήσουν χωρίς αυτό· η ανάγκη θεραπείας κρίνεται κάθε φορά ξεχωριστά.

Στην COVID-19, το αντιβιοτικό δεν δρα στον ιό. Μπορεί όμως να χρειαστεί αν συνυπάρχει βακτηριακή λοίμωξη, κάτι που πρέπει να αξιολογηθεί από γιατρό. Για τα συμπτώματα και την κατάλληλη αντιμετώπισή τους, η συζήτηση με επαγγελματία υγείας είναι ασφαλέστερη από μια απόφαση με βάση την προηγούμενη εμπειρία μας.

Τι είναι η αντοχή στα αντιβιοτικά;

Η αντοχή δεν σημαίνει ότι το σώμα μας «συνηθίζει» το φάρμακο. Σημαίνει ότι τα βακτήρια δεν ανταποκρίνονται πλέον σε ένα αντιβιοτικό που θα μπορούσε να τα αντιμετωπίσει.

Η αντοχή μπορεί να προκύψει φυσικά με τον χρόνο, μέσω γενετικών αλλαγών στους μικροοργανισμούς. Η ακατάλληλη χρήση αντιμικροβιακών επιταχύνει τη διαδικασία: όταν ένα αντιβιοτικό δεν καταστρέφει τα ανθεκτικά βακτήρια, αυτά μπορούν να επιβιώσουν και να πολλαπλασιαστούν, μεταφέροντας την αντοχή στις επόμενες γενιές τους.

Έτσι, η λήψη αντιβιοτικού για μια ίωση έχει δύο όψεις. Δεν καταπολεμά την αιτία της ασθένειας, ενώ ταυτόχρονα μπορεί να ευνοήσει τα ανθεκτικά βακτήρια. Επιπλέον, η αχρείαστη λήψη μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες.

Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο το άτομο που πήρε το φάρμακο. Ανθεκτικά μικρόβια μπορούν να διασπείρονται μεταξύ ανθρώπων, ζώων και περιβάλλοντος, γι’ αυτό και η αντιμετώπισή τους συνδέεται με την προσέγγιση της «Ενιαίας Υγείας».

Γιατί μας αφορά και πέρα από μια ίωση;

Μια λοίμωξη από ανθεκτικό μικρόβιο μπορεί να είναι δύσκολη ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, αδύνατη να αντιμετωπιστεί. Ενδέχεται επίσης να χρειαστεί εναλλακτική θεραπεία ή παρατεταμένη νοσηλεία.

Η σημασία των αποτελεσματικών αντιβιοτικών φτάνει και σε άλλες ιατρικές πράξεις. Οι χειρουργικές επεμβάσεις και η χημειοθεραπεία γίνονται πιο επικίνδυνες όταν η πρόληψη ή η θεραπεία λοιμώξεων δυσκολεύει.

Στην έκθεση του ECDC για το 2024 καταγράφηκαν 29,9 καθορισμένες ημερήσιες δόσεις αντιβακτηριακών για συστηματική χρήση ανά 1.000 κατοίκους την ημέρα, έναντι σταθμισμένου μέσου όρου 20,3 στην ΕΕ.

Πρόκειται για συγκεντρωτικό δείκτη κατανάλωσης, όχι για το πόσα αντιβιοτικά πήρε ένα συγκεκριμένο άτομο. Η ελληνική τιμή ήταν χαμηλότερη από εκείνη του 2019, παρέμενε όμως πάνω από τον στόχο που έχει καταγραφεί για το 2030.

Τι αλλάζει στην καθημερινή χρήση;

Το κρίσιμο είναι να μην παίρνουμε αντιβιοτικά χωρίς να έχει κριθεί ότι χρειάζονται· η ανάγκη θεραπείας αξιολογείται ανά περίπτωση. Ένα φάρμακο που βοήθησε σε προηγούμενη ασθένεια δεν αποτελεί από μόνο του απάντηση για την επόμενη.

Γι’ αυτό δεν κρατάμε περισσεύματα για μελλοντική χρήση, δεν μοιραζόμαστε αντιβιοτικά και δεν παίρνουμε φάρμακο που έχει συνταγογραφηθεί σε άλλον. Μια τέτοια επιλογή μπορεί να καθυστερήσει τη σωστή αντιμετώπιση ή να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες.

Η πρόληψη έχει επίσης θέση στην καθημερινότητα: η υγιεινή των χεριών και ο εμβολιασμός όπου ενδείκνυται αποτελούν μέρος της προσπάθειας περιορισμού των λοιμώξεων και της ανάγκης για αντιμικροβιακά.

Μπροστά σε έναν πυρετό, η επιθυμία να δράσουμε αμέσως είναι ανθρώπινη. Η σωστή ερώτηση, όμως, δεν είναι αν υπάρχει αντιβιοτικό στο σπίτι, αλλά αν υπάρχει λόγος να το πάρουμε.

Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/antochi-sta-antiviotika-kai-ioi/30153

NETWORK