Τι είναι η ίωση

Ίωση είναι μια λοίμωξη που προκαλείται από ιό. Στις ιώσεις του αναπνευστικού ανήκουν το κρυολόγημα, η γρίπη, η COVID-19 και η λοίμωξη από RSV. Δεν προκαλούνται όλες από τον ίδιο ιό και δεν έχουν όλες την ίδια βαρύτητα. Ο RSV συνήθως προκαλεί ήπια συμπτώματα σαν κρυολόγημα, αλλά μπορεί να είναι σοβαρός για βρέφη και άλλους ευάλωτους ανθρώπους.

Ιοί μπορούν επίσης να προκαλέσουν γαστρεντερίτιδα, δηλαδή λοίμωξη του στομάχου και του εντέρου με διάρροια και εμετούς. Τα συμπτώματα μπορεί να μοιάζουν μεταξύ διαφορετικών λοιμώξεων. Ειδικά τη γρίπη και την COVID-19 δεν μπορείς να τις ξεχωρίσεις με βεβαιότητα μόνο από το πώς αισθάνεσαι· χρειάζεται τεστ για επιβεβαίωση.

Ποια συμπτώματα προκαλεί η ίωση

Τα συμπτώματα εξαρτώνται από τον ιό. Δεν εμφανίζονται όλα μαζί ούτε σε όλους. Η γρίπη μπορεί να υπάρχει και χωρίς πυρετό.

Τα πιο συχνά συμπτώματα

Μπούκωμα ή καταρροή, φτέρνισμα και πονόλαιμος.
Βήχας, βραχνάδα και κόπωση.
Πυρετός ή ρίγος, μυϊκοί πόνοι και πονοκέφαλος.
Αλλαγή ή απώλεια γεύσης και όσφρησης, συχνότερα στην COVID-19 απ’ ό,τι στη γρίπη.
Συριγμός, δηλαδή σφύριγμα στην αναπνοή, και μειωμένη όρεξη στον RSV.
Διάρροια, ναυτία, εμετοί και κοιλιακός πόνος στην ιογενή γαστρεντερίτιδα.

Πώς μπορεί να εκδηλωθεί σε παιδιά και βρέφη

Στο κρυολόγημα μπορεί να υπάρχει ευερεθιστότητα, δυσκολία στο φαγητό ή στον ύπνο και αναπνοή από το στόμα.
Πολύ μικρά βρέφη με RSV μπορεί να έχουν μόνο ευερεθιστότητα, μειωμένη δραστηριότητα και δυσκολία στην αναπνοή.
Η διάρροια στη γρίπη είναι συχνότερη στα παιδιά.
Με πυρετό, το παιδί μπορεί να είναι ιδρωμένο και να φαίνεται ή να αισθάνεται άρρωστο.

Πόσες μέρες κρατάει η ίωση και πόσο κολλάει

Η διάρκεια διαφέρει ανάλογα με τη λοίμωξη. Στο κρυολόγημα συνήθως αρχίζεις να αισθάνεσαι καλύτερα σε 1–2 εβδομάδες. Στα μικρά παιδιά τα συμπτώματα μπορεί να κρατήσουν περισσότερο. Οι περισσότερες λοιμώξεις από RSV υποχωρούν μόνες τους σε 1–2 εβδομάδες.

Η διάρκεια των συμπτωμάτων δεν είναι ίδια με τη διάρκεια που κολλάς. Στο κρυολόγημα μπορείς να μεταδώσεις τον ιό πριν αρρωστήσεις και μέχρι να φύγουν τα συμπτώματα. Στην COVID-19 η μεταδοτικότητα μπορεί να διαρκεί περισσότερο απ’ ό,τι στη γρίπη.

Κρυολόγημα	Βελτίωση περίπου σε 1–2 εβδομάδες
RSV	Συνήθως υποχωρεί σε 1–2 εβδομάδες
Γρίπη	Ανάρρωση συνήθως σε λίγες ημέρες έως 2 εβδομάδες
Ιογενής γαστρεντερίτιδα	Συνήθως υποχωρεί σε λίγες ημέρες

Πώς κολλάει μια ίωση

Η γρίπη και η COVID-19 κολλάνε κυρίως με σωματίδια που βγαίνουν όταν κάποιος βήχει, φτερνίζεται ή μιλάει και τα εισπνέεις. Η κοντινή επαφή διευκολύνει τη μετάδοση. Σε κλειστούς χώρους με κακό αερισμό, μικρά σωματίδια μπορεί να μεταφερθούν και σε μεγαλύτερη απόσταση.

Μπορεί επίσης να μολυνθείς αγγίζοντας μολυσμένα χέρια ή αντικείμενα και μετά το στόμα, τη μύτη ή τα μάτια σου. Η ιογενής γαστρεντερίτιδα μπορεί να μεταδοθεί με μολυσμένο φαγητό ή νερό, σκεύη και στενή επαφή.

Το κρυολόγημα μπορεί να κολλάει πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα.
Η COVID-19 μπορεί να μεταδοθεί και από άνθρωπο που δεν έχει συμπτώματα.

Πυρετός στην ίωση και πότε ανησυχείς

Στους ενήλικες, πυρετός θεωρείται συνήθως θερμοκρασία 38 °C ή περισσότερο. Μπορεί όμως να αισθάνεσαι πυρετό με ρίγος ακόμη κι αν το θερμόμετρο δείχνει χαμηλότερα. Αν δεν βελτιώνεσαι ή χειροτερεύεις, μίλησε με τον γιατρό σου.

Στα παιδιά, πυρετός είναι θερμοκρασία 38 °C ή περισσότερο. Η θερμοκρασία συνήθως επανέρχεται στο φυσιολογικό μέσα σε 1–4 ημέρες.

Επικοινώνησε άμεσα με τον παιδίατρο αν το βρέφος είναι κάτω των 3 μηνών και έχει 38 °C ή περισσότερο, ή πιστεύεις ότι έχει πυρετό.
Επικοινώνησε άμεσα με τον παιδίατρο αν είναι 3–6 μηνών και έχει 39 °C ή περισσότερο, ή πιστεύεις ότι έχει πυρετό.
Ζήτησε άμεσα ιατρική συμβουλή αν ο πυρετός του παιδιού κρατάει 5 ημέρες ή περισσότερο.

Γιατί τα αντιβιοτικά δεν βοηθούν στην ίωση

Τα αντιβιοτικά δρουν σε ορισμένες βακτηριακές λοιμώξεις, όχι στους ιούς. Δεν ανακουφίζουν ούτε επιταχύνουν την ανάρρωση από κρυολόγημα. Οι παχύρρευστες, κίτρινες ή πράσινες εκκρίσεις από τη μύτη δεν αλλάζουν αυτό το δεδομένο.

Η άσκοπη λήψη μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες, όπως διάρροια, εξάνθημα ή σοβαρή αλλεργική αντίδραση, και συνδέεται με μικροβιακή αντοχή. Μην παίρνεις αντιβιοτικό άλλου ανθρώπου και μην κρατάς υπόλοιπα για επόμενη αρρώστια.

Τι να κάνεις στο σπίτι όταν έχεις ίωση

Η φροντίδα στο σπίτι βοηθά στην ανακούφιση των συμπτωμάτων και στην αποφυγή της αφυδάτωσης.

Ξεκουράσου και πιες αρκετά υγρά. Αν έχεις πυρετό, το νερό είναι καλή επιλογή· στόχος είναι τα ούρα σου να είναι ανοιχτοκίτρινα και διαυγή.
Μείνε σπίτι και απόφυγε την επαφή με άλλους όσο έχεις πυρετό ή δεν αισθάνεσαι αρκετά καλά για τις συνηθισμένες δραστηριότητές σου.
Για πόνο ή δυσφορία από τον πυρετό, ρώτα τον φαρμακοποιό ή τον γιατρό για παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη.
Στο παιδί, έλεγξε ότι το φάρμακο είναι κατάλληλο και ρώτα τον φαρμακοποιό ή τον παιδίατρο. Μην εναλλάσσεις παρακεταμόλη και ιβουπροφαίνη χωρίς οδηγία επαγγελματία υγείας. Μη δίνεις ασπιρίνη στα παιδιά.
Δώσε στο παιδί άφθονα υγρά και πρόσφερε φαγητό αν το θέλει. Συνέχισε κανονικά τον θηλασμό και έλεγχε το παιδί και τη νύχτα.
Μην ξεντύνεις το παιδί και μην του κάνεις σφουγγίσματα για να πέσει ο πυρετός. Μην το σκεπάζεις υπερβολικά.
Σε γαστρεντερίτιδα, αναπλήρωσε τα υγρά και τους ηλεκτρολύτες με κατάλληλα διαλύματα. Απόφυγε χυμούς και αναψυκτικά, γιατί μπορεί να χειροτερέψουν τη διάρροια.
Μην καπνίζεις όταν έχεις κρυολόγημα, γιατί μπορεί να επιδεινωθούν τα συμπτώματα.

Πότε να μιλήσεις με γιατρό για την ίωση

Αν ο πυρετός δεν βελτιώνεται με τη φροντίδα στο σπίτι ή χειροτερεύει.
Αν τα συμπτώματα χειροτερεύουν αντί να υποχωρούν. Ζήτησε επίσης ιατρική αξιολόγηση αν έχεις δύσπνοια ή πόνο στο στήθος.
Αν έχεις χρόνια πάθηση ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό.
Αν είσαι έγκυος ή έχεις αυξημένο κίνδυνο σοβαρής γρίπης ή COVID-19, ζήτησε έγκαιρα αξιολόγηση.
Αν το παιδί δεν τρώει, δεν είναι ο εαυτός του ή σε ανησυχεί η κατάστασή του.
Αν υπάρχουν σημάδια αφυδάτωσης, όπως λιγότερο βρεγμένες πάνες, βυθισμένα μάτια ή απουσία δακρύων.
Αν έχεις διάρροια που επιμένει για αρκετές ημέρες, αίμα στα κόπρανα ή δεν μπορείς να κρατήσεις υγρά.

Επείγον: κάλεσε 166 ή 112

Κάλεσε 166 ή 112 ή πήγαινε στο Τμήμα Επειγόντων του εφημερεύοντος νοσοκομείου αν το παιδί δυσκολεύεται να αναπνεύσει, αναπνέει πολύ γρήγορα ή το δέρμα τραβιέται κάτω από τα πλευρά.
Ζήτησε άμεσα βοήθεια αν τα χείλη, η γλώσσα ή το δέρμα του παιδιού γίνουν μπλε, γκρι ή ασυνήθιστα ωχρά.
Ζήτησε άμεσα βοήθεια αν το παιδί νυστάζει υπερβολικά, ξυπνάει δύσκολα, έχει σύγχυση ή δεν ανταποκρίνεται όπως συνήθως.
Ζήτησε άμεσα βοήθεια για δυσκαμψία στον αυχένα, ενόχληση από το φως ή εξάνθημα που δεν ξεθωριάζει όταν το πιέζεις με ποτήρι.
Κάλεσε άμεσα βοήθεια αν το παιδί εμφανίσει σπασμούς για πρώτη φορά.

Μην οδηγήσεις ο ίδιος: ζήτησε να σε πάει κάποιος ή κάλεσε ασθενοφόρο.

Εφημερεύοντα νοσοκομεία Εφημερεύοντα φαρμακεία

Υπάρχει θεραπεία για την ίωση

Η θεραπεία εξαρτάται από τον ιό και τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης. Για τη γρίπη και την COVID-19 υπάρχουν αντιικά που χορηγούνται με συνταγή. Η έγκαιρη θεραπεία μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο να αρρωστήσεις σοβαρά, γι’ αυτό επικοινώνησε γρήγορα με τον γιατρό σου αν ανήκεις σε ομάδα αυξημένου κινδύνου.

Στον RSV τα αντιικά δεν συστήνονται συνήθως. Πολλές λοιμώξεις υποχωρούν μόνες τους με υποστηρικτική φροντίδα. Τα αντιβιοτικά δεν θεραπεύουν τις ιώσεις· ο γιατρός τα χορηγεί όταν υπάρχει κατάλληλη ένδειξη για βακτηριακή λοίμωξη.

Πώς να προστατευτείς από τις ιώσεις

Για τα εμβόλια που μπορεί να χρειάζεσαι εσύ ή το παιδί σου, ενημερώσου από τον γιατρό σου.

Πλένε συχνά τα χέρια σου και καθάριζε τις επιφάνειες που αγγίζονται συχνά.
Κάλυπτε τη μύτη και το στόμα με χαρτομάντιλο όταν βήχεις ή φτερνίζεσαι και πέταξέ το αμέσως.
Φρόντιζε για καθαρότερο αέρα στους χώρους όπου ζεις και εργάζεσαι.
Απόφυγε τη στενή επαφή με άλλους όταν είσαι άρρωστος. Μάσκα και αποστάσεις προσφέρουν επιπλέον προστασία.
Μην αγγίζεις μάτια, μύτη και στόμα με άπλυτα χέρια και μη μοιράζεσαι ποτήρια ή πετσέτες με κάποιον που έχει κρυολόγημα.
Για τη γαστρεντερίτιδα, πλένε καλά τα χέρια μετά την τουαλέτα και χειρίσου σωστά τα τρόφιμα.

Κρυολόγημα, γρίπη, COVID-19 ή RSV

Τα συμπτώματα αλληλεπικαλύπτονται. Ειδικά για τη διάκριση γρίπης και COVID-19, χρειάζεται τεστ και όχι μόνο αξιολόγηση των συμπτωμάτων.

	Κρυολόγημα	Γρίπη	COVID-19	RSV
Αιτία	Διάφοροι ιοί	Ιός γρίπης	Κορωνοϊός SARS-CoV-2	Αναπνευστικός συγκυτιακός ιός
Εμφάνιση συμπτωμάτων	Σταδιακή	Απότομη	–	Συνήθως σε στάδια
Χαρακτηριστική εικόνα	Κυρίως μύτη και λαιμός	Έντονη εξάντληση	Αλλαγή γεύσης ή όσφρησης	Συμπτώματα σαν κρυολόγημα, συριγμός
Πυρετός	Μπορεί να υπάρχει	Δεν υπάρχει σε όλους	Συχνό σύμπτωμα	Στα συνήθη συμπτώματα
Αντιικά	–	Με συνταγή γιατρού	Με συνταγή σε επιλεγμένους ασθενείς	Δεν συστήνονται συνήθως

Δες επίσης

Όλες οι ιώσεις και τι κυκλοφορεί τώρα

Ίωση: συμπτώματα και πόσο κρατάει

Ποιες ιώσεις κυκλοφορούν τώρα