Ύπνος: Πώς τα μοτίβα της αναπνοής τη νύχτα μπορεί να συνδέονται με την υγεία της καρδιάς

Το ροχαλητό, ο ανήσυχος ύπνος και το ξύπνημα με την αίσθηση ότι δεν έχετε ξεκουραστεί μπορεί να είναι ενδείξεις υπνικής άπνοιας. Ωστόσο, πίσω από τις διακοπές της αναπνοής μπορεί να κρύβονται και άλλα μοτίβα που συνδέονται με τη μακροπρόθεσμη υγεία της καρδιάς.

Κατά τη διάρκεια του ύπνου, ο εγκέφαλος και οι πνεύμονες συνεργάζονται για να διατηρούν ισορροπημένα τα επίπεδα οξυγόνου και διοξειδίου του άνθρακα. Αν αυτό το σύστημα είναι υπερβολικά ευαίσθητο, η αναπνοή μπορεί να μπει σε έναν επαναλαμβανόμενο κύκλο διαταραχών.

Νέα έρευνα εξετάζει αν ένα τέτοιο μοτίβο μπορεί να προσφέρει επιπλέον ενδείξεις για τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου.

Τι εξέτασε η μελέτη

Η υπνική άπνοια συνήθως αξιολογείται μετρώντας πόσες φορές την ώρα σταματά ή επιβραδύνεται η αναπνοή. Αυτή η μέτρηση, όμως, δεν αποτυπώνει πλήρως τι συμβαίνει κατά τη διάρκεια του ύπνου ούτε το πόσο σταθερά ή ακανόνιστα ρυθμίζει το σώμα την αναπνοή όλη τη νύχτα.

Οι ερευνητές θέλησαν να εξετάσουν αυτή την πλευρά, εστιάζοντας σε μια παράμετρο που ονομάζεται «κέρδος βρόχου» (loop gain). Περιγράφει πόσο έντονα αντιδρά ο εγκέφαλος στις μεταβολές των επιπέδων οξυγόνου και διοξειδίου του άνθρακα.

Όταν το σύστημα είναι υπερβολικά ευαίσθητο, μπορεί να αντιδράσει περισσότερο από όσο χρειάζεται, με αποτέλεσμα η αναπνοή να επιταχύνεται και να επιβραδύνεται επανειλημμένα και να διαταράσσεται.

Για να διερευνήσουν αν αυτό το μοτίβο μπορεί να σχετίζεται με την υγεία της καρδιάς, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από δύο μεγάλες μελέτες: τη Sleep Heart Health Study και τη Multi-Ethnic Study of Atherosclerosis.

Χρησιμοποίησαν δύο μετρήσεις για να εντοπίσουν άτομα των οποίων η αναπνοή επιταχυνόταν και επιβραδυνόταν επανειλημμένα, ακολουθώντας έναν πιο σταθερό και προβλέψιμο κύκλο.

Η αξιολόγηση δεν αφορούσε απαραίτητα τον αριθμό των διακοπών της αναπνοής, αλλά το πόσο επαναλαμβανόμενα και ασταθή ήταν τα μοτίβα της. Στη συνέχεια, οι ερευνητές εξέτασαν τη σχέση τους με την καρδιαγγειακή νόσο και τους θανάτους από καρδιαγγειακά αίτια.

Η αστάθεια της αναπνοής συνδέθηκε με υψηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο

Και στις δύο μελέτες, τα άτομα των οποίων η αναπνοή ακολουθούσε τους πιο επαναλαμβανόμενους κύκλους αστάθειας είχαν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν καρδιαγγειακή νόσο.

Στη Multi-Ethnic Study of Atherosclerosis, η πιθανότητα εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου ήταν 69% υψηλότερη σε αυτή την ομάδα. Στη Sleep Heart Health Study, ήταν υψηλότερη κατά 24%. Η συσχέτιση φάνηκε επίσης ισχυρότερη στους άνδρες απ’ ό,τι στις γυναίκες.

Οι ερευνητές εξέτασαν και τους θανάτους από καρδιαγγειακά αίτια. Και στις δύο μελέτες, τα άτομα με μεγαλύτερη αστάθεια της αναπνοής είχαν περισσότερες πιθανότητες να πεθάνουν από τέτοια αίτια, με τη συσχέτιση να είναι και πάλι ισχυρότερη στους άνδρες.

Ωστόσο, όταν συνέκριναν τα άτομα με τα υψηλότερα επίπεδα αστάθειας με όλους τους υπόλοιπους, η σχέση με τους θανάτους από καρδιαγγειακά αίτια δεν ήταν σταθερή και στις δύο μελέτες.

Η ηλικία περιέπλεξε επίσης την εικόνα. Όταν οι ερευνητές προσαρμόσαν τους υπολογισμούς τους ώστε να λάβουν υπόψη την ηλικία με μεγαλύτερη ακρίβεια, οι συσχετίσεις ανάμεσα στην αστάθεια της αναπνοής και την υγεία της καρδιάς εξασθένησαν σημαντικά. Αυτό υποδηλώνει ότι η ηλικία μπορεί να εξηγεί μέρος του αυξημένου κινδύνου που παρατηρήθηκε αρχικά.

Γιατί η βαθμολογία της υπνικής άπνοιας ίσως δεν αρκεί

Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι, κατά την αξιολόγηση της υπνικής άπνοιας, αξίζει να εξετάζονται και άλλοι παράγοντες πέρα από τη συχνότητα των διακοπών της αναπνοής.

Δύο άνθρωποι μπορεί να έχουν παρόμοια βαθμολογία σε μια τυπική εξέταση για υπνική άπνοια, αλλά διαφορετικά μοτίβα αναπνευστικής αστάθειας, τα οποία ενδέχεται να συνδέονται με διαφορετικό καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Προς το παρόν, αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι όσοι έχουν το συγκεκριμένο μοτίβο αναπνοής θα εμφανίσουν καρδιοπάθεια ούτε ότι οι συνήθεις αξιολογήσεις της υπνικής άπνοιας είναι ανεπαρκείς. Αναδεικνύει, ωστόσο, έναν επιπλέον παράγοντα που θα μπορούσαν να διερευνήσουν οι ερευνητές όταν μελετούν πώς η υπνική άπνοια επηρεάζει την καρδιά.

Αξίζει επίσης να διερευνηθούν περαιτέρω οι ισχυρότερες συσχετίσεις που παρατηρήθηκαν στους άνδρες. Χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να κατανοηθούν οι λόγοι αυτών των διαφορών και να διαπιστωθεί αν επιβεβαιώνονται και σε άλλους πληθυσμούς.

Τι να κάνετε αν υποψιάζεστε ότι έχετε υπνική άπνοια

Δεν χρειάζεται να γνωρίζετε το κέρδος βρόχου ή τη βαθμολογία αναπνευστικής αυτοομοιότητας για να δώσετε προσοχή στην υγεία του ύπνου σας. Ένα πιο χρήσιμο πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσετε τα πιθανά σημάδια της υπνικής άπνοιας.

• Προσέξτε τα συμπτώματα τη νύχτα: Το συχνό ροχαλητό, οι ήχοι λαχανιάσματος ή πνιγμού και οι παύσεις στην αναπνοή κατά τον ύπνο μπορεί να είναι ενδείξεις υπνικής άπνοιας.
• Δώστε προσοχή στην κόπωση κατά τη διάρκεια της ημέρας: Η υπερβολική υπνηλία, ακόμη και μετά από μια ολόκληρη νύχτα στο κρεβάτι, είναι ένας ακόμη λόγος να απευθυνθείτε σε επαγγελματία υγείας.
• Ακολουθήστε τη θεραπεία που σας έχει συστηθεί: Αν έχετε διαγνωστεί, ακολουθείτε σταθερά την προτεινόμενη αντιμετώπιση, είτε πρόκειται για συσκευή συνεχούς θετικής πίεσης αεραγωγών (CPAP) είτε για κάποια εναλλακτική. Να πηγαίνετε στα ραντεβού παρακολούθησης, ώστε η ομάδα υγείας σας να αξιολογεί την πορεία σας.

Αν αναγνωρίζετε αυτά τα συμπτώματα, συζητήστε τα με επαγγελματία υγείας. Η αξιολόγηση του ύπνου μπορεί να βοηθήσει να διαπιστωθεί αν έχετε υπνική άπνοια και ποια αντιμετώπιση ενδείκνυται.

Τι δείχνουν συνολικά τα ευρήματα

Η υπνική άπνοια μπορεί να έχει περισσότερες επιπτώσεις στην καρδιαγγειακή υγεία από όσες αποκαλύπτει η απλή καταμέτρηση των διακοπών της αναπνοής.

Ο ρυθμός με τον οποίο επαναλαμβάνονται αυτές οι διαταραχές μπορεί να αποτελεί ένα ακόμη κομμάτι του παζλ για την υγεία της καρδιάς, ιδιαίτερα στους άνδρες, αν και χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να κατανοηθεί η σχέση. Οι αποφάσεις για εξετάσεις και θεραπεία πρέπει να λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό σας.