Ο ύπνος είναι απαραίτητος για την ψυχική και τη σωματική υγεία. Ωστόσο, η επαναλαμβανόμενη αναβολή του ξυπνητηριού ενδέχεται να έχει αρνητικές επιπτώσεις: έρευνα υπολογίζει ότι όσοι πατούν snooze στερούνται περίπου 11 λεπτά ποιοτικού ύπνου ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί σε μία χαμένη νύχτα ύπνου τον μήνα.
Η λειτουργία της αναβολής μπορεί να διακόψει τον κύκλο του ύπνου, ιδίως τη φάση REM, η οποία συμβάλλει στη γνωστική λειτουργία. Παρότι υπάρχουν αυτές οι πιθανές επιπτώσεις, για ορισμένους ανθρώπους —όπως τα «νυχτοπούλια»— η συνήθεια ενδέχεται να αποδειχθεί χρήσιμη.
Η διατήρηση σταθερών ωρών ύπνου αποτελεί βασικό παράγοντα ευεξίας. Όταν διαταράσσονται οι βαθύτερες φάσεις του, μπορεί να εμφανιστεί αδράνεια ύπνου, με επιπτώσεις στην απόδοσή μας μέσα στην ημέρα.
Ένα ξαφνικό ξύπνημα από το ξυπνητήρι συχνά μας κάνει να θέλουμε να κερδίσουμε λίγα λεπτά ακόμη, πατώντας την αναβολή. Μπορεί να μοιάζει ακίνδυνο, όμως οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η επανάληψη του ξυπνητηριού επηρεάζει τον ύπνο με περισσότερους από έναν τρόπους.
Σε έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports, υπολογίστηκε ότι όσοι χρησιμοποιούν την αναβολή κοιμούνται κατά μέσο όρο περίπου 11 λεπτά μετά το πρώτο ξυπνητήρι.
Όπως αναφέρουν οι ερευνητές, το πρώτο ξυπνητήρι ενδέχεται να διακόψει ουσιαστικές φάσεις του ύπνου. Αν αποκοιμηθούμε ξανά μετά την αναβολή, ο ύπνος που ακολουθεί είναι πιθανό να είναι διακοπτόμενος και χαμηλής ποιότητας.
Πώς επηρεάζεται ο ύπνος και ποια ήταν τα ευρήματα της έρευνας
Για τη συγκεκριμένη έρευνα αξιοποιήθηκαν στοιχεία από εφαρμογή ύπνου. Τα περίπου 11 λεπτά που στερούμαστε καθημερινά όταν αναβάλλουμε το ξυπνητήρι μας αθροίζονται σε σχεδόν μία χαμένη νύχτα ύπνου τον μήνα.
Κατά τη διάρκεια της νύχτας, ο εγκέφαλος περνά διαδοχικά από διαφορετικά επίπεδα νευρολογικής δραστηριότητας, σημειώνουν οι επιστήμονες. Στο δεύτερο μισό του ύπνου επικρατεί η φάση REM, στην οποία πιστεύεται ότι βλέπουμε τα περισσότερα όνειρά μας.
Οι μελετητές χαρακτηρίζουν τη φάση REM σημαντική τόσο για τη γνωστική λειτουργία όσο και για την εδραίωση της μνήμης. Προσθέτουν ότι, όταν πατάμε επανειλημμένα την αναβολή για λίγα λεπτά, είναι απίθανο να ξαναμπούμε σε αυτό το στάδιο».
Δεν υπάρχει συμφωνία μεταξύ των ειδικών
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι δεν έχει ξεκαθαριστεί αν ο ελαφρύς ύπνος μετά την αναβολή είναι πάντοτε πιο επιβλαβής από ωφέλιμος. Από τη μία, η απώλεια ποιοτικού ύπνου, σε σύγκριση με το να ξυπνήσουμε απλώς αργότερα, ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο γνωστικής εξασθένησης και να επηρεάσει δυσμενώς τη διάθεση στη διάρκεια της ημέρας.
Αν η αναβολή κάνει κάποιον να νιώθει πιο κουρασμένος ή χειρότερα, οι μελετητές θα πρότειναν να σηκώνεται χωρίς καθυστέρηση. Ωστόσο, η συνήθεια ίσως ωφελεί ορισμένους: μελέτη στο Journal of Sleep Research διαπίστωσε ότι τα «νυχτοπούλια» καταφεύγουν συχνότερα στο κουμπί της αναβολής.
Όσοι έχουν πιο νυχτερινό βιολογικό ρυθμό, αλλά χρειάζεται να ξυπνούν πολύ νωρίς λόγω του προγράμματός τους, βιώνουν μεγαλύτερη σύγκρουση ανάμεσα στις φυσικές τάσεις του σώματός τους και στο απότομο πρωινό ξύπνημα.
Για όσους συνηθίζουν να πέφτουν αργά για ύπνο, τα λίγα λεπτά ελαφρύτερου ύπνου μετά την αναβολή μπορεί πράγματι να διευκολύνουν την ομαλή μετάβαση από τις βαθύτερες φάσεις στην εγρήγορση.
Η σταθερότητα στο πρόγραμμα είναι το «κλειδί»
Η έρευνα αναδεικνύει τη σημασία της συνέπειας. Ένας ποιοτικός ύπνος, με περίπου σταθερό ωράριο και παρόμοια διάρκεια κάθε βράδυ, στηρίζει την ψυχική και σωματική υγεία. Ο επαρκής ύπνος μπορεί ακόμη να περιορίσει την κούραση κατά το πρωινό ξύπνημα, αλλά η σταθερότητα του προγράμματος μετρά εξίσου με τη διάρκειά του.
Στις βαθιές φάσεις του ύπνου, ο εγκέφαλος εμφανίζει ένα ιδιαίτερα ρυθμικό μοτίβο, σε αντίθεση με την ασταθή δραστηριότητα της εγρήγορσης. Αν ξυπνήσουμε τότε, είναι δυνατόν να διακοπούν σημαντικές διεργασίες «συντήρησης» του εγκεφάλου και να παρουσιαστούν συμπτώματα αδράνειας ύπνου, τα οποία μπορεί να διαρκέσουν από λίγα λεπτά μέχρι και ώρες μετά το ξύπνημα.
Η αδράνεια ύπνου περιγράφει τη μειωμένη εγρήγορση αμέσως μετά το πρωινό ξύπνημα, αλλά και κατά τη διάρκεια της ημέρας. Μπορεί να υποβαθμίσει τη γνωστική και κινητική απόδοση και να αυξήσει τους κινδύνους για την ασφάλειά μας.
Συνοπτικά
- Απαραίτητος για την ψυχική και τη σωματική υγεία είναι ο ύπνος, ωστόσο το πάτημα της αναβολής στο ξυπνητήρι ενδέχεται να έχει αρνητικές συνέπειες.
- Περίπου 11 λεπτά ποιοτικού ύπνου την ημέρα χάνουν, σύμφωνα με έρευνα, όσοι χρησιμοποιούν την αναβολή — χρόνος που αντιστοιχεί σε μία ολόκληρη νύχτα ύπνου τον μήνα.
- Τα στάδια του ύπνου, και κυρίως η φάση REM, επηρεάζονται από την αναβολή. Η φάση αυτή είναι κρίσιμη για τη γνωστική λειτουργία και την εδραίωση της μνήμης.
- Για κάποιους «νυχτοπούλια», πάντως, η συνήθεια αυτή μπορεί να αποδειχθεί ωφέλιμη, παρότι η συχνή αναβολή είναι δυνατόν να επηρεάσει αρνητικά τη διάθεση και την ημερήσια απόδοση.
- Για την ευημερία μας έχει σημασία να τηρούμε σταθερό πρόγραμμα ύπνου, αφού η διακοπή των βαθιών σταδίων του μπορεί να οδηγήσει σε αδράνεια ύπνου.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/ypnos-snooze-as-koimitho-ligo-akomi/8652
