Εμβολιασμός ευπαθών ομάδων: Οι συστάσεις υπάρχουν, αλλά τα κενά προστασίας επιμένουν

ΠΣΕΥ: Συστηματική καταγραφή του εμβολιαστικού ιστορικού, εξατομικευμένη σύσταση και ευκολότερη πρόσβαση για λιγότερες χαμένες ευκαιρίες πρόληψης

Παρότι υπάρχουν επιστημονικές οδηγίες, άτομα που κινδυνεύουν περισσότερο από σοβαρή νόσηση εξακολουθούν να μην έχουν την ενδεδειγμένη εμβολιαστική κάλυψη. Για να περιοριστεί αυτό το κενό, χρειάζεται να εντοπίζονται έγκαιρα οι ανάγκες τους, να λαμβάνουν ενημέρωση προσαρμοσμένη στην περίπτωσή τους και να παρακολουθούνται οργανωμένα οι δόσεις που εκκρεμούν.

Το μήνυμα αυτό βρέθηκε στο επίκεντρο του επιστημονικού διαδικτυακού σεμιναρίου (webinar) «Από τα δεδομένα στην πράξη: Εμβολιαστική κάλυψη ευπαθών ομάδων υψηλού κινδύνου». Τη διοργάνωση ανέλαβε στις 7 Οκτωβρίου 2026 ο Πανελλήνιος Σύλλογος Επισκεπτών Υγείας (ΠΣΕΥ), με την ευγενική υποστήριξη των εταιρειών ΒΙΑΝΕΞ, GSK και Pfizer. Χαιρετισμό απηύθυνε η Πρόεδρος του ΠΣΕΥ/ΝΠΔΔ, κα Μαρία Σακουφάκη, ενώ χρέη συντονίστριας είχε η Γενική Γραμματέας, κα Δέσποινα Τοπάλη.

Την εμπιστοσύνη που έχει αναπτυχθεί ανάμεσα στους πολίτες και τους επαγγελματίες υγείας, καθώς και την ενεργητική προσέγγιση, ανέδειξε ως σημαντικά στοιχεία ο Εμμανουήλ Σμυρνάκης, Καθηγητής Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας – Ιατρικής Εκπαίδευσης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Παρουσιάζοντας τις συστάσεις για ενήλικες υψηλού κινδύνου, επισήμανε ότι η ηλικία δεν αρκεί για να προσδιοριστούν οι ανάγκες εμβολιασμού. Χρόνια νοσήματα, ανοσοκαταστολή, εγκυμοσύνη και επαγγελματική έκθεση είναι επίσης παράγοντες που απαιτούν αξιολόγηση για κάθε άτομο.

Για τα παιδιά και τους εφήβους υψηλού κινδύνου μίλησε η Βάνα Παπαευαγγέλου, Καθηγήτρια Παιδιατρικής Λοιμωξιολογίας του ΕΚΠΑ, Γ΄ Παιδιατρική Κλινική του ΠΓΝ «Αττικόν». Ανάλογα με το υποκείμενο νόσημα και τη θεραπεία, ενδέχεται να χρειάζονται αλλαγές στο εμβολιαστικό πρόγραμμα. Η ίδια έδωσε έμφαση στην ανασκόπηση του ιστορικού και στη συμπλήρωση των δόσεων που παραλείφθηκαν. Επειδή αυτά τα παιδιά βρίσκονται συχνά υπό την κύρια παρακολούθηση εξειδικευμένων ιατρών, είναι αναγκαία η συνεργασία τους με τον παιδίατρο, ώστε ο εμβολιασμός να αποτελεί σταθερό κομμάτι της φροντίδας.

Τρόπους εντοπισμού και κάλυψης των εμβολιαστικών κενών στην καθημερινή πράξη παρουσίασε η Χαραλαμπία Τσαγρή, Επισκέπτρια Υγείας, MPH, PhD, της 1ης ΤΟΜΥ Πατρών – Τριών Ναυάρχων. Περιέγραψε πώς μπορούν να συνδυαστούν το ατομικό ιστορικό, τα διαθέσιμα ηλεκτρονικά μητρώα και τα στοιχεία της μονάδας υγείας. Η ολοκλήρωση του εμβολιασμού μπορεί να ενισχυθεί με προσωπική σύσταση, υπενθυμίσεις και μέτρα που διευκολύνουν την πρόσβαση. Όπως ανέφερε στην παρουσίασή της, χρειάζεται επίσης να καταγράφεται η έκβαση των παρεμβάσεων, δηλαδή ποιοι εμβολιάστηκαν και ποιοι έχουν ακόμη εκκρεμότητες.

Τη σημασία να συνεργάζονται οι επαγγελματίες υγείας και να συμμετέχουν ενεργά οι ασθενείς τόνισε η Μέμη Τσεκούρα, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας. Όπως επισήμανε, η προσέγγιση χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες των ασθενών και να αντιμετωπίζει τα εμπόδια που δυσκολεύουν την πρόσβασή τους.

Η διαθεσιμότητα εμβολίων και η ύπαρξη επιστημονικών οδηγιών, από μόνες τους, δεν αρκούν για να βελτιωθεί η εμβολιαστική κάλυψη. Απαιτούνται συστηματικός εντοπισμός των ατόμων υψηλού κινδύνου και έλεγχος του εμβολιαστικού ιστορικού τους, μαζί με αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων. Εξίσου σημαντική είναι η ουσιαστική επικοινωνία με τους πολίτες και η σύμπραξη όλων των επαγγελματιών υγείας που εμπλέκονται.

Η εμβολιαστική κατάσταση μπορεί να ελέγχεται σε κάθε επαφή με την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας

Ο ΠΣΕΥ επισημαίνει ότι ο έλεγχος αυτός χρειάζεται να αποτελεί τακτικό μέρος της καθημερινής φροντίδας. Σε αυτή τη διαδικασία, οι Επισκέπτες Υγείας συνεισφέρουν ενημερώνοντας τους πολίτες, προσεγγίζοντας την κοινότητα και παρακολουθώντας αν ολοκληρώνονται οι εμβολιασμοί.

Οι Επισκέπτες Υγείας έχουν τη δυνατότητα να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια, συνδέοντας την επιστημονική γνώση με τις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού. Η σταθερή παρουσία τους στην κοινότητα, η συμβουλευτική που προσαρμόζεται σε κάθε περίπτωση και η οργάνωση δράσεων πρόληψης συμβάλλουν στον περιορισμό των χαμένων ευκαιριών εμβολιασμού και στην καλύτερη προστασία των ατόμων που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο.