Ιός Σαμόντα: Η πρώτη ανίχνευση σε άνθρωπο ενός ιού που προσβάλλει βοοειδή

Για δεκαετίες, ο ιός Σαμόντα (Shamonda) αφορούσε κυρίως την κτηνοτροφία και την κτηνιατρική. Η εικόνα άλλαξε μετά την ανακοίνωση των γαλλικών αρχών για την πρώτη καταγεγραμμένη ανίχνευση του ιού σε άνθρωπο: ο ασθενής πέθανε στη Λυών στις αρχές Οκτωβρίου.

Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη

Καθησυχαστική ήταν η αντίδραση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), ο οποίος θεωρεί πως πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό και εκτιμά ότι η περαιτέρω μετάδοση είναι απίθανη. Παράλληλα, διευκρινίζει ότι εξακολουθεί να παρακολουθεί την κατάσταση.

Η ανακοίνωση των γαλλικών αρχών για τον ιό Σαμόντα

Οι γαλλικές αρχές ανέφεραν πως ο ασθενής, ο οποίος νοσηλευόταν στα Hospices Civils de Lyon για σοβαρή πάθηση, είχε βαριά ανοσοκαταστολή και πέθανε στις αρχές Οκτωβρίου. Τα μέχρι στιγμής ευρήματα δείχνουν ότι οι εγκεφαλικές επιπλοκές που παρουσιάστηκαν πριν από τον θάνατό του πιθανότατα σχετίζονταν με τη λοίμωξη από τον ιό.

Το υπουργείο περιέγραψε το περιστατικό ως «εξαιρετικό», τονίζοντας ότι δεν είχε μέχρι τώρα επιβεβαιωθεί ανθρώπινο κρούσμα, παρότι ο ιός κυκλοφορεί στην Αφρική και την Ασία εδώ και δεκαετίες. Τα σημερινά στοιχεία δεν δείχνουν κίνδυνο για τον γενικό πληθυσμό, ενώ έχουν ενημερωθεί ο ΠΟΥ και το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC).

Πιθανός τρόπος μετάδοσης του ιού στον ασθενή

Ως πιθανή αιτία της μόλυνσης οι αρχές αναφέρουν τσίμπημα μολυσμένου εντόμου του γένους Culicoides, μιας μικρής σκνίπας, στην ανατολική Γαλλία. Στην περιοχή ο ιός κυκλοφορούσε σε ζώα κατά την άνοιξη και το καλοκαίρι. Το ECDC σημειώνει ότι δεν έχει προσδιοριστεί ποιο είδος σκνίπας συμμετείχε στη συγκεκριμένη μετάδοση.

Η εκτίμηση και οι επισημάνσεις του ΠΟΥ για τον Σαμόντα

Ο ΠΟΥ δήλωσε ότι τα διαθέσιμα στοιχεία, μαζί με όσα γνωρίζουμε για τη μετάδοση ιών με παρόμοια γενετικά χαρακτηριστικά, υποδεικνύουν ένα μεμονωμένο ανθρώπινο κρούσμα, το οποίο προς το παρόν δύσκολα θα οδηγήσει σε ευρύτερη διασπορά. Ο Οργανισμός ανέφερε επίσης ότι ο ιός εντοπίζεται κατά κανόνα σε εκτρεφόμενα ζώα και ότι παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Η αξιολόγηση στηρίζεται κυρίως σε δεδομένα για συγγενικούς ιούς, όχι σε εκτενή στοιχεία για τον ίδιο τον Σαμόντα στον άνθρωπο, καθώς τέτοια στοιχεία δεν υπήρχαν ως τώρα.

Ο ιός Σαμόντα: προέλευση και χαρακτηριστικά

Ο Σαμόντα κατατάσσεται στο γένος Orthobunyavirus και μεταφέρεται με μικρά αιμομυζητικά έντομα, μεταξύ των οποίων οι σκνίπες Culicoides. Η πρώτη ανίχνευσή του έγινε στη Νιγηρία, στα μέσα της δεκαετίας του 1960. Αργότερα καταγράφηκε περιστασιακά σε βοοειδή στη Δυτική, την Ανατολική και τη Νότια Αφρική, αλλά και στην Ιαπωνία. Προσβάλλει κυρίως βοοειδή, ενώ έχει εντοπιστεί επίσης σε πρόβατα, κατσίκες, άλογα και αλπακά. Στα βοοειδή μπορεί να προκαλέσει πυρετό, διάρροια και πτώση της γαλακτοπαραγωγής.

Η Ευρώπη κατέγραψε τον ιό για πρώτη φορά το καλοκαίρι του 2026, σε γαλλικές κτηνοτροφικές μονάδες. Στη Γαλλία αναφέρθηκαν ακόμη μολύνσεις σε μικρά μηρυκαστικά και ιπποειδή.

Η συγγένεια του Σαμόντα με ιούς που έχουν εμφανιστεί στην Ευρώπη

Ο ιός Σαμόντα ανήκει στην ίδια ομάδα με τον Schmallenberg, ο οποίος εμφανίστηκε στη Βόρεια Ευρώπη το 2011 και δημιούργησε προβλήματα σε βοοειδή και πρόβατα. Σύμφωνα με τη γενετική ανάλυση, ο Schmallenberg δημιουργήθηκε από ανασυνδυασμό του Σαμόντα με έναν συγγενικό ιό, τον Sathuperi. Η σχέση αυτή βοηθά να εξηγηθεί γιατί οι ειδικοί αξιοποιούν γνώσεις για «ξαδέλφια» του ιού, προκειμένου να υπολογίσουν τον κίνδυνο.

Η ανοσοκαταστολή του ασθενούς και η σημασία της για το περιστατικό

Κεντρικό χαρακτηριστικό της υπόθεσης είναι ότι ο ασθενής είχε σοβαρά εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Σε ανθρώπους με τέτοια κατάσταση, ένας ιός που δεν προκαλεί νόσο στους υγιείς μπορεί να βρει «ανοιχτή πόρτα». Γι’ αυτό οι αρχές επισημαίνουν ότι δεν διαπιστώνεται απειλή για τη δημόσια υγεία. Το περιστατικό, ωστόσο, υπογραμμίζει την ανάγκη παρακολούθησης και ζωικών ιών που μέχρι σήμερα θεωρούνταν ακίνδυνοι για τον άνθρωπο, κυρίως όταν εμφανίζονται σε καινούργιες περιοχές.

Τι ισχύει για την προστασία του γενικού πληθυσμού

Δεν έχει εκδοθεί προς το παρόν ειδική οδηγία για το κοινό, ενώ ούτε ο ΠΟΥ ούτε οι γαλλικές αρχές έχουν ανακοινώσει κάποιο μέτρο. Παραμένουν σε ισχύ οι γενικές συστάσεις για προστασία από τσιμπήματα εντόμων, ιδίως για όσους εργάζονται ή κατοικούν κοντά σε κτηνοτροφικές μονάδες. Όσοι έχουν σοβαρή ανοσοκαταστολή καλό είναι να συζητούν τυχόν ανησυχίες με τον γιατρό τους. Οι έρευνες είναι σε εξέλιξη και τα επόμενα δεδομένα από τη Γαλλία και το ECDC θα δείξουν αν θα καταγραφεί άλλο περιστατικό.