Καρκίνος του προστάτη: πρωτεΐνες στο αίμα ίσως δείχνουν τον κίνδυνο χρόνια πριν από τη διάγνωση

Ένα βήμα πιο κοντά βρίσκεται η ανάπτυξη εξέτασης αίματος που θα μπορούσε να προβλέπει τον καρκίνο του προστάτη περισσότερο από μία δεκαετία πριν από τη διάγνωση. Ερευνητές του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης εντόπισαν 12 πρωτεΐνες στο αίμα που συνδέονται με τη νόσο, επτά από τις οποίες σχετίζονται με τις πιο επιθετικές μορφές της.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι τα ευρήματα θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ανάπτυξη εξετάσεων που εντοπίζουν τους άνδρες με τον υψηλότερο κίνδυνο χρόνια πριν εμφανιστούν συμπτώματα, και ενδεχομένως να βοηθήσουν στην πρόληψη των επιθετικών μορφών της νόσου.

Στη Βρετανία καταγράφονται περίπου 63.000 νέες διαγνώσεις καρκίνου του προστάτη και 12.000 θάνατοι κάθε χρόνο — ένας θάνατος κάθε 45 λεπτά. Τα περιστατικά σε άνδρες κάτω των 50 ετών έχουν υπερτετραπλασιαστεί στην Αγγλία μέσα σε λίγο περισσότερο από δύο δεκαετίες.

Ο καρκίνος του προστάτη σε αρχικό στάδιο συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα. Έτσι, μπορεί να παραμείνει αδιάγνωστος μέχρι να εξαπλωθεί σε άλλα σημεία του σώματος, οπότε η θεραπεία είναι δυσκολότερη. Επί του παρόντος δεν υπάρχει εθνικό πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου για τη νόσο. Οι άνδρες άνω των 50 ετών μπορούν να ζητήσουν εξέταση αίματος για το ειδικό προστατικό αντιγόνο (PSA), ωστόσο οι αυξημένες τιμές δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι υπάρχει καρκίνος.

Τι έδειξε η μελέτη για τις πρωτεΐνες

Στη νέα μελέτη, οι ερευνητές εξέτασαν δείγματα αίματος από 2.555 συμμετέχοντες. Από αυτούς, οι 982 διαγνώστηκαν αργότερα με καρκίνο του προστάτη, ενώ οι 1.573 δεν εμφάνισαν τη νόσο. Η ομάδα ανέλυσε περισσότερες από 6.000 πρωτεΐνες στο αίμα και παρακολούθησε τους συμμετέχοντες για περίπου 16 χρόνια.

Οι ερευνητές εντόπισαν διαφορές στο αίμα των ανδρών που εμφάνισαν αργότερα καρκίνο του προστάτη σε σύγκριση με εκείνους που παρέμειναν χωρίς καρκίνο. Από τις 12 πρωτεΐνες που συνδέθηκαν με τη νόσο, οι επτά σχετίζονταν με επιθετικές μορφές της.

Μία από αυτές ήταν η ANKRD1, η οποία είχε συνδεθεί στο παρελθόν με καρκίνους που είναι πιθανότερο να εξαπλωθούν σε άλλα σημεία του σώματος. Μια άλλη ήταν η GZMK, που παράγεται από κύτταρα του ανοσοποιητικού τα οποία συμβάλλουν στην αναγνώριση και καταστροφή μη φυσιολογικών κυττάρων. Το εύρημα αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο το ανοσοποιητικό σύστημα να βοηθά στον περιορισμό του καρκίνου του προστάτη χρόνια πριν από τη διάγνωση.

Οι ερευνητές υπογράμμισαν ότι τα ευρήματα δεν σημαίνουν πως υπήρχε ήδη καρκίνος όταν συλλέχθηκαν τα δείγματα αίματος. Αντίθετα, οι πρωτεΐνες ενδέχεται να προσφέρουν ενδείξεις για τους λόγους που ορισμένοι άνδρες είναι πιθανότερο να εμφανίσουν τη νόσο.

Ο καθηγητής Karl Smith-Byrne, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, δήλωσε: «Σε συνδυασμό με τα υπάρχοντα και μελλοντικά γενετικά στοιχεία, αυτά τα ευρήματα μπορεί να μας βοηθήσουν να εντοπίσουμε βιολογικές οδούς στις οποίες θα μπορούσαμε να παρέμβουμε για να προλάβουμε τον επιθετικό καρκίνο του προστάτη».

Απαιτείται περισσότερη έρευνα

Χρειάζεται, ωστόσο, περαιτέρω έρευνα προτού οι πρωτεΐνες μπορέσουν να χρησιμοποιηθούν σε εξέταση αίματος που να προβλέπει αξιόπιστα ποιοι θα εμφανίσουν καρκίνο του προστάτη.

Ο καθηγητής Prabhakar Rajan, από το Queen Mary University of London, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, επισήμανε: «Λείπουν πληροφορίες σχετικά με την επιθετικότητα ορισμένων καρκίνων, ενώ κάποιες συσχετίσεις μπορεί να προέκυψαν τυχαία».

Ο Dr Iain Foulkes, εκτελεστικός διευθυντής έρευνας και καινοτομίας στο Cancer Research UK, το οποίο χρηματοδότησε εν μέρει τη μελέτη, δήλωσε: «Ο καρκίνος του προστάτη είναι μία από τις κυριότερες αιτίες θανάτου από καρκίνο στους άνδρες, αλλά εξακολουθούμε να μην κατανοούμε πλήρως γιατί ορισμένοι όγκοι αναπτύσσονται αργά και μπορεί να μη βλάψουν ποτέ, ενώ άλλοι γίνονται επιθετικοί και απειλητικοί για τη ζωή.

»Η κατανόηση των παραγόντων που προκαλούν αυτές τις διαφορές είναι ζωτικής σημασίας, αν θέλουμε να εντοπίσουμε όσους διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο και, τελικά, να σώσουμε περισσότερες ζωές. Η έρευνα προσφέρει σημαντικές νέες ενδείξεις.

»Υπάρχει ακόμη δουλειά που πρέπει να γίνει, αλλά ανακαλύψεις όπως αυτή θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για καλύτερους τρόπους εντοπισμού των ανδρών που διατρέχουν κίνδυνο και, τελικά, για την πρόληψη του επιθετικού καρκίνου του προστάτη πριν αναπτυχθεί».

Ο Dr Zhe Huang, πρώτος συγγραφέας της μελέτης και μεταδιδακτορικός επιδημιολόγος στο Oxford Population Health, δήλωσε: «Ελπίζουμε ότι, τελικά, αυτό θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τη βιολογία του επιθετικού καρκίνου του προστάτη και να εντοπίσουμε δείκτες που θα μπορούσαν να βελτιώσουν τον τρόπο με τον οποίο αξιολογούμε τον κίνδυνο στο μέλλον».