Υπόθεση «Παιδική Χαρά»: «Ο πόνος ενός παιδιού δεν είναι εμπόρευμα» – Η αλληλεγγύη ως εργαλείο εξαπάτησης

Η υπόθεση της οργάνωσης «Παιδική Χαρά» φέρνει στο προσκήνιο το ερώτημα πώς μπορούμε να βοηθήσουμε έναν άνθρωπο που έχει ανάγκη, χωρίς να πέσουμε θύματα ενός εράνου

Γράφει η Ρούλα Σκουρογιάννη

Με αφορμή την υπόθεση της οργάνωσης «Παιδική Χαρά», η Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου υπενθυμίζει ποια στοιχεία προστατεύουν ουσιαστικά τόσο τον δωρητή όσο και τον ασθενή: διαφάνεια, λογοδοσία και ορθή ενημέρωση.

Μπροστά στη φωτογραφία ενός άρρωστου παιδιού και στην έκκληση «βοηθήστε να σωθεί», πολλοί στρέφονται αμέσως στο πορτοφόλι ή στην τραπεζική εφαρμογή τους. Η αυθόρμητη αυτή διάθεση προσφοράς αποτελεί πολύτιμο κοινωνικό κεφάλαιο, αλλά μπορεί εύκολα να γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης. Οι αποκαλύψεις των τελευταίων ημερών για τη ΜΚΟ «Παιδική Χαρά» έχουν προκαλέσει οργή. Η Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ) καταδίκασε έντονα την υπόθεση και υπογράμμισε ότι η διαφύλαξη της εμπιστοσύνης των πολιτών είναι ευθύνη όλων.

Τι έχει γίνει γνωστό έως τώρα για την υπόθεση

Η διερεύνηση της υπόθεσης συνεχίζεται, ενώ όλοι οι εμπλεκόμενοι θεωρούνται αθώοι μέχρι την απόφαση της Δικαιοσύνης. Όπως αναφέρουν δημοσιεύματα, έχουν συλληφθεί έξι άτομα, στα οποία αποδίδονται, ανά περίπτωση, τέσσερα κακουργήματα και ένα πλημμέλημα. Τα μέλη της οργάνωσης φέρονται να απέκτησαν παράνομα περίπου 2,8 εκατομμύρια ευρώ, ενώ η υπόθεση αφορά τουλάχιστον 34 οικογένειες. Παράλληλα, εξετάζεται το ενδεχόμενο μέρος των χρημάτων να χρησιμοποιήθηκε για τη χειραγώγηση ποδοσφαιρικών αγώνων.

Η αστυνομία ανακοίνωσε πως η οργάνωση διενεργούσε εράνους χωρίς την απαιτούμενη ειδική άδεια, με τους καταγεγραμμένους εράνους να φτάνουν τους 92. Το σωματείο απέκτησε νομική υπόσταση τον Οκτώβριο του 2018. Πηγή που επικαλείται ο Τύπος αναφέρει ότι δεν είχε εγγραφεί στο μητρώο που δημιούργησε το Υπουργείο Εσωτερικών το 2021, ούτε είχε καταθέσει αίτημα στο Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας για έγκριση εράνου. Οι καταγγελίες γονέων συνεχίζονται. Σε μία περίπτωση, πατέρας 15χρονου με σοβαρό πρόβλημα υγείας ισχυρίζεται πως η οργάνωση δεν του παρέδωσε ποτέ τις 42.000 ευρώ που συγκεντρώθηκαν μέσω εράνου. Σήμερα, Τρίτη 3 Νοεμβρίου, οι πρώτοι κατηγορούμενοι παρουσιάστηκαν στον ανακριτή. Η Δικαιοσύνη θα αξιολογήσει τους ισχυρισμούς. Πέρα από την εξέλιξη της υπόθεσης, ανακύπτει ένα ευρύτερο ερώτημα: με ποιον τρόπο διαφυλάσσεται η αλληλεγγύη.

Οι συνέπειες στην κοινωνία όταν υπονομεύεται η εμπιστοσύνη

Η ΕΛΛΟΚ επισημαίνει πως δεν είναι η πρώτη φορά που επιτήδειοι αξιοποιούν την αγωνία ασθενών και των οικογενειών τους. Όταν η ασθένεια και ο ανθρώπινος πόνος γίνονται μέσο για προσωπικό οικονομικό όφελος, πρόκειται για μία από τις πιο απαράδεκτες μορφές εξαπάτησης, ιδιαίτερα αν στο επίκεντρο βρίσκονται παιδιά και οικογένειες που αντιμετωπίζουν σοβαρές ασθένειες.

Οι συνέπειες τέτοιων πρακτικών αγγίζουν και όσους δεν έχασαν χρήματα. Η κοινωνική εμπιστοσύνη διαβρώνεται, η καχυποψία ενισχύεται και πλήττεται άδικα η προσφορά χιλιάδων εθελοντών και οργανώσεων που παρέχουν καθημερινά ουσιαστική βοήθεια. Αν ο φόβος της εξαπάτησης κάνει τους πολίτες να διστάζουν να συνεισφέρουν, οι άνθρωποι που έχουν πραγματικά ανάγκη είναι εκείνοι που πλήττονται πρώτοι.

Ποιες ανάγκες καλύπτει το δημόσιο σύστημα υγείας

Στις συναισθηματικά φορτισμένες εκκλήσεις συχνά παραβλέπεται ένα βασικό ζήτημα: ποιες δαπάνες καλύπτονται και ποιες όχι. Στην Ελλάδα, τα παιδιά με καρκίνο έχουν καθολική πρόσβαση σε οργανωμένες υπηρεσίες του δημόσιου συστήματος υγείας. Προβλέπονται ακόμη διαδικασίες για την κάλυψη της αναγκαίας θεραπείας στο εξωτερικό, εφόσον υπάρχει ιατρική ένδειξη και τηρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις.

Πριν συγκεντρωθούν χρήματα για θεραπεία, χρειάζεται να αποσαφηνιστεί τι καλύπτουν το δημόσιο σύστημα και οι ασφαλιστικοί φορείς και ποια έξοδα, αν υπάρχουν, μένουν ακάλυπτα. Αυτό είναι το πρώτο και απλούστερο ερώτημα που μπορεί να προστατεύσει τον δωρητή.

Οι οικογένειες χρειάζονται ουσιαστική υποστήριξη

Αυτό δεν αναιρεί ότι οι οικογένειες έχουν ανάγκη από βοήθεια. Συχνά ένας γονέας αφήνει τη δουλειά του και η οικογένεια μετακομίζει σε άλλη πόλη, όπου επί μήνες πληρώνει στέγαση, μετακινήσεις και καθημερινά έξοδα. Την ίδια στιγμή που οι ανάγκες μεγαλώνουν, το εισόδημα μειώνεται. Πρόκειται για υπαρκτές δυσκολίες που δικαιολογούν στήριξη, όμως χρειάζεται να διαχωρίζονται σαφώς από το κόστος της ιατρικής περίθαλψης, ώστε να είναι γνωστός ο ακριβής σκοπός κάθε προσφοράς.

Η συμβολή των οργανώσεων ασθενών

Εδώ και δεκαετίες, οι οργανώσεις ασθενών στηρίζουν σταθερά, με αλληλεγγύη, τους ανθρώπους που πάσχουν από σοβαρές ασθένειες. Έχουν γνώση των πραγματικών αναγκών τους και εκείνων των οικογενειών τους, ενώ συμπράττουν με κοινωνικές δομές και υπηρεσίες υγείας για να αντιμετωπιστούν δυσκολίες που συχνά δεν γίνονται ορατές. Η στήριξή τους ξεπερνά την οικονομική βοήθεια: προσφέρουν ενημέρωση, καθοδήγηση και ψυχοκοινωνική υποστήριξη, διευκολύνουν την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και παραμένουν κοντά στην οικογένεια καθ’ όλη την πορεία της ασθένειας.

Η συνέχιση του έργου αυτού στηρίζεται στην εμπιστοσύνη, η οποία με τη σειρά της απαιτεί λογοδοσία και διαφάνεια. Ειδικά όταν πραγματοποιούνται δημόσιοι έρανοι, πρέπει να γνωστοποιείται με σαφήνεια ο σκοπός για τον οποίο συγκεντρώνονται τα χρήματα και να μπορεί να ελεγχθεί η διάθεση και η αξιοποίησή τους.

Πώς να δώσουμε με ασφάλεια

Η διάθεση προσφοράς προς έναν συνάνθρωπο χρειάζεται να στηρίζεται στην ορθή ενημέρωση και όχι στην καχυποψία. Προτού δώσουμε χρήματα, είναι χρήσιμο να γνωρίζουμε τον διοργανωτή του εράνου, τη συγκεκριμένη ανάγκη που πρόκειται να καλυφθεί, τον τρόπο διάθεσης των χρημάτων και το κατά πόσον θα υπάρξει απολογισμός. Επιπλέον προστασία παρέχουν η δυνατότητα να επαληθευτούν τα στοιχεία και η επίσημη καταχώριση της δωρεάς.

Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή σε περιπτώσεις έντονης συναισθηματικής πίεσης, προβολής φωτογραφιών παιδιών που νοσούν ή επειγόντων αιτημάτων για χρήματα, όταν δεν υπάρχουν επαρκείς πληροφορίες για την ανάγκη και τον τελικό αποδέκτη. Για την υπόθεση που βρίσκεται στην επικαιρότητα, τα στοιχεία της έρευνας αναφέρουν ότι τα μέλη της οργάνωσης φέρονται να αξιοποιούσαν τη συμμετοχή επώνυμων προσώπων που έκαναν δωρεές και να διέδιδαν οπτικό υλικό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με στόχο να προσελκύσουν περισσότερους πολίτες. Ούτε η παρουσία ενός γνωστού ονόματος ούτε μια φωτογραφία που προκαλεί συγκίνηση εγγυώνται τη νομιμότητα.

Ο έλεγχος αποτελεί μέρος της προστασίας

Σύμφωνα με την ΕΛΛΟΚ, η προστασία δωρητών και ασθενών απαιτεί να εφαρμόζονται ουσιαστικά οι προβλεπόμενοι έλεγχοι στους δημόσιους εράνους και στη διάθεση των χρημάτων. Στον δημόσιο διάλογο έχει τεθεί ήδη το ερώτημα πώς μια οργάνωση λειτουργούσε επί χρόνια χωρίς να εντοπιστεί, ζήτημα που συνδέεται με την αποτελεσματικότητα της εποπτείας. Όσοι θεωρούν ότι εξαπατήθηκαν καλούνται από τις αρμόδιες αρχές να επικοινωνήσουν μαζί τους.

Δίπλα στον ασθενή, όχι μόνος

Στο πλευρό των ανθρώπων με καρκίνο και των οικογενειών τους στέκονται η Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου και οι σύλλογοι που είναι μέλη της. Οι ασθενείς μπορούν να ζητήσουν από την ΕΛΛΟΚ και τα μέλη της ενημέρωση και καθοδήγηση, καθώς και διασύνδεση με τις κατάλληλες δομές και υπηρεσίες. Σημαντική αναφορά για όσους αναζητούν βοήθεια ή επιθυμούν να προσφέρουν είναι επίσης οι οργανώσεις ασθενών που ασχολούνται με άλλες παθήσεις.

Η δύναμη της κοινωνικής αλληλεγγύης έχει φανεί πολλές φορές στην κοινωνία μας. Όλοι έχουμε ευθύνη να προστατεύσουμε αυτή την παρακαταθήκη, φροντίζοντας η προσφορά να φτάνει στους ανθρώπους που την έχουν πραγματικά ανάγκη. Πίσω από κάθε ανάγκη βρίσκεται ένας άνθρωπος: κανένα παιδί, κανένας ασθενής και καμία οικογένεια δεν πρέπει να νιώθει μοναξιά μπροστά στην ασθένεια.