«Πρόσωπο της φερριτίνης»: Τι σχέση έχει η νέα τάση στο TikTok με την έλλειψη σιδήρου

Οι αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διαδέχονται η μία την άλλη, με χρήστες να περιγράφουν τις εμφανείς αλλαγές στο πρόσωπο που, όπως υποστηρίζουν, προκαλεί η έλλειψη σιδήρου.

Μαύροι κύκλοι, χλωμό δέρμα και μαλλιά που σπάνε εύκολα είναι ανάμεσα στα σημάδια που οι χρήστες συνδέουν με χαμηλή φερριτίνη στο αίμα. Στα συμπτώματα αναφέρουν επίσης ξηρά ή «σκασμένα» χείλη και εύθραυστα νύχια, ενώ αρκετοί αναρτούν φωτογραφίες τους πριν και μετά την έλλειψη σιδήρου.

Οι γιατροί επισημαίνουν, ωστόσο, πως η εικόνα ενός ανθρώπου από μόνη της δεν αρκεί για να διαγνωστεί έλλειψη σιδήρου.

Πρωτεΐνη που αποθηκεύει τον σίδηρο μέσα στα κύτταρα είναι η φερριτίνη. Η μέτρησή της γίνεται με απλή εξέταση αίματος και συχνά περιγράφεται ως «η αποθήκη του σιδήρου».

Ο χαρακτηρισμός «πρόσωπο της φερριτίνης» δεν αντιστοιχεί σε επίσημη ιατρική διάγνωση. Η όψη του μπορεί, παρ’ όλα αυτά, να δείχνει ότι υπάρχει κάποιο ζήτημα στον οργανισμό, λέει στο BBC η Dr. Aziza Sesay, οικογενειακή γιατρός στην κομητεία West Midlands της Αγγλίας.

Η τριχόπτωση, τα εύθραυστα νύχια και η ωχρότητα είναι δυνατόν πράγματι να σχετίζονται με χαμηλό σίδηρο, σημειώνει. Τα ίδια σημάδια, ωστόσο, μπορεί να οφείλονται και σε άλλες παθήσεις.

Ο ρόλος της φερριτίνης στον οργανισμό

Οι τιμές της φερριτίνης αποτυπώνουν την επάρκεια των αποθεμάτων σιδήρου στον οργανισμό. Χαμηλή φερριτίνη δεν σημαίνει υποχρεωτικά αναιμία: αυτή εμφανίζεται όταν μειωθεί η αιμοσφαιρίνη, η πρωτεΐνη των ερυθρών αιμοσφαιρίων που μεταφέρει οξυγόνο.

Η μείωση των αποθεμάτων σιδήρου, δηλαδή της φερριτίνης, μπορεί να προηγηθεί κατά πολύ της αναιμίας. Έτσι, είναι δυνατόν κάποιος να έχει έλλειψη σιδήρου και σχετικά συμπτώματα, χωρίς να έχει αναπτύξει αναιμία.

«Μπορεί ο οργανισμός του να μην αποθηκεύει σίδηρο, αλλά να διατηρεί την αιμοσφαιρίνη του. Αυτή είναι η ουσιώδης διαφορά», εξηγεί ο αιματολόγος Dr. Drew Provan του νοσηλευτικού ομίλου Phoenix στο Λονδίνο.

Η ανεπάρκεια σιδήρου παραμένει πολύ συχνή, με ή χωρίς σημάδια που φαίνονται στο πρόσωπο, υπογραμμίζει η Dr. Sue Pavord, καθηγήτρια Αιματολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Παρ’ όλα αυτά, πολλές περιπτώσεις δεν εντοπίζονται, ιδιαίτερα στις γυναίκες.

Οι ισχύουσες οδηγίες ορίζουν ότι τιμή φερριτίνης 15 μικρογραμμαρίων ανά λίτρο (μg/l) σημαίνει πως τα αποθέματα σιδήρου έχουν αδειάσει και έχει ξεκινήσει η έλλειψη. Στα 30 μg/l και κάτω, η φερριτίνη θεωρείται οριακά χαμηλή ή χαμηλή.

Πώς μπορεί να επηρεάσει η έλλειψη σιδήρου το πρόσωπο

Για να διαπιστωθεί αν υπάρχει έλλειψη σιδήρου απαιτείται εξέταση αίματος· η παρατήρηση του προσώπου στον καθρέφτη δεν αρκεί.

Ο Dr. Provan διευκρινίζει πως «είναι αδύνατον» να εκτιμηθεί από την όψη του προσώπου πόση φερριτίνη έχει ένας άνθρωπος.

Άτομα με σοβαρή αναιμία μπορεί να εμφανίζουν ωχρότητα, εξηγεί. Η κόπωση που τα συνοδεύει ενδέχεται επίσης να συμβάλει στους μαύρους κύκλους κάτω από τα μάτια. Ωστόσο, αυτές οι ορατές ενδείξεις «είναι υποκειμενικές και αναξιόπιστες», προσθέτει.

Επιπλέον, οι αλλαγές στην όψη του προσώπου μπορεί να διακρίνονται δυσκολότερα σε ανθρώπους με μελαχρινή ή σκουρόχρωμη επιδερμίδα, αντί για λευκή.

Παράλληλα, η ωχρότητα, τα νύχια που σπάνε και η τριχόπτωση ενδέχεται να σχετίζονται και με άλλες διαταραχές, όπως:

• Η μειωμένη λειτουργία του θυρεοειδούς (υποθυρεοειδισμός)
• Άλλες ελλείψεις στη διατροφή, όπως χαμηλή βιταμίνη Β12 ή ψευδάργυρος
• Οι διακυμάνσεις των ορμονών και η εμμηνόπαυση
• Διάφορες παθήσεις, μεταξύ των οποίων η νεφρική νόσος και ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος

Φωτογραφία: istock