Ψωρίαση: 10 προϊόντα ομορφιάς και θεραπείες που μπορεί να προκαλέσουν έξαρση

Η ψωρίαση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρέπει να αλλάξετε εντελώς τη φροντίδα του δέρματος ή του τριχωτού της κεφαλής. Οφείλεται σε δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και όχι σε εξωτερικούς ερεθιστικούς παράγοντες, επομένως πολλά προϊόντα τοπικής εφαρμογής μπορούν να χρησιμοποιηθούν με ασφάλεια, εφόσον δεν τραυματίζουν το δέρμα. Ωστόσο, οτιδήποτε μπορεί να προκαλέσει τραυματισμό —όπως ένα ισχυρό οξύ ή ένα επιθετικό επιφανειοδραστικό— ενδέχεται να δημιουργήσει πρόβλημα.

Ένας λόγος για τον οποίο τα προϊόντα τοπικής εφαρμογής μπορεί να πυροδοτήσουν έξαρση είναι το φαινόμενο Koebner. Σε αυτό, «ένας τοπικός τραυματισμός διεγείρει το ανοσοποιητικό σύστημα να προκαλέσει ψωρίαση στο τραυματισμένο δέρμα», εξηγεί η Shira Y. Wieder, δερματολόγος στο Montefiore Einstein Advanced Care στη Νέα Υόρκη. Έτσι, νέες πλάκες μπορεί να εμφανιστούν σε περιοχές του δέρματος που φαίνονταν υγιείς και δεν είχαν ορατή ψωρίαση.

Το φαινόμενο Koebner δεν αφορά όλους τους ανθρώπους με ψωρίαση. Έρευνες που αναφέρονται συχνά εκτιμούν ότι εμφανίζεται περίπου στο 25% έως 30% των ασθενών. «Δεν εμφανίζουν όλοι αυτή την αντίδραση, αλλά αν έχετε δει ποτέ πλάκα να εμφανίζεται σε ένα κόψιμο, μια γρατζουνιά ή ένα ηλιακό έγκαυμα, θεωρήστε ότι μπορεί να σας συμβαίνει», λέει ο Omar Noor, δερματολόγος στη Νέα Υόρκη.

Ακόμη κι αν δεν εμφανίζετε το φαινόμενο Koebner, ένα δυνητικά ερεθιστικό προϊόν σε περιοχή με ορατή ψωρίαση μπορεί να επιδεινώσει μια έξαρση. «Αν έχετε ευαισθησία σε κάποιο συστατικό, τότε ναι, θα ερεθίσει το δέρμα σας και αυτό μπορεί να προκαλέσει έξαρση της ψωρίασης», λέει η Divya Shokeen, δερματολόγος και ιδρύτρια του OSVI Dermatology and Surgical Institute στην Καλιφόρνια. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να δοκιμάζετε κάθε νέο προϊόν σε μια μικρή περιοχή του δέρματος, ώστε να δείτε αν προκαλεί αντίδραση.

Ο κίνδυνος διαφέρει σημαντικά ανάμεσα σε όσους έχουν ρυθμίσει την ψωρίαση με φάρμακα ή άλλες θεραπείες και σε όσους δεν την έχουν ακόμη ελέγξει. «Αν δεν έχετε βρει ακόμη θεραπεία που να ελέγχει την ψωρίασή σας, το δέρμα σας είναι ήδη πιο έτοιμο να αντιδράσει και ένα προϊόν που προκαλεί ακόμη και ήπιο τραυματισμό μπορεί να οδηγήσει σε νέα πλάκα στο σημείο», λέει ο δρ Noor. «Αν η ψωρίασή σας είναι ελεγχόμενη, ιδίως με συστηματική θεραπεία όπως ένα βιολογικό φάρμακο, ο κίνδυνος μειώνεται σημαντικά, αλλά δεν μηδενίζεται». Σημασία έχει να γνωρίζετε τι είναι πιθανό να ερεθίσει το δέρμα κατά τη διάρκεια μιας έξαρσης, αλλά και τι μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα στην καθημερινότητα, ακόμη κι όταν το δέρμα φαίνεται καθαρό.

Ο δρ Noor συμβουλεύει τους ανθρώπους με ψωρίαση να δίνουν προτεραιότητα στην ενυδάτωση. Μπορεί να μαλακώσει τις πλάκες και να βελτιώσει τόσο την εμφάνισή τους όσο και την ενόχληση που προκαλούν. Αν θέλετε να δοκιμάσετε άλλα συστατικά ή σκέφτεστε να κάνετε τατουάζ ή να βάψετε τα μαλλιά σας, ακολουθούν ορισμένες κατευθύνσεις για το τι χρειάζεται προσοχή.

Οι ειδικοί

• Η Tracy Evans είναι δερματολόγος και ιατρική διευθύντρια του Pacific Skin and Cosmetic Dermatology στην Καλιφόρνια.
• Ο Omar Noor είναι δερματολόγος στη Νέα Υόρκη.
• Η Divya Shokeen είναι δερματολόγος και ιδρύτρια του OSVI Dermatology and Surgical Institute στην Καλιφόρνια.
• Η Shira Y. Wieder είναι δερματολόγος στο Montefiore Einstein Advanced Care στη Νέα Υόρκη.

1. Προϊόντα περιποίησης με υψηλή συγκέντρωση οξέων

Όλοι οι δερματολόγοι αναφέρθηκαν στα άλφα υδροξυοξέα (AHA) και τα βήτα υδροξυοξέα (BHA), όπως το γλυκολικό, το γαλακτικό, το μανδελικό και το L-ασκορβικό οξύ.

«Η ψωρίαση συνήθως προκαλεί παχιές, λεπιδώδεις πλάκες», λέει ο δρ Noor. «Υπάρχει η παρανόηση ότι το δέρμα είναι πιο παχύ και, επομένως, χρειάζονται ισχυρότερα προϊόντα για να βελτιωθεί». Ορισμένα οξέα περιποίησης μπορεί να βοηθήσουν στη διαχείριση της ψωρίασης, αλλά οι ειδικοί προειδοποιούν για προϊόντα με υψηλή περιεκτικότητα σε αυτά τα συστατικά.

«Τα AHA και τα BHA διασπούν τους δεσμούς που συγκρατούν τα νεκρά κύτταρα στην επιφάνεια του δέρματος», εξηγεί ο δρ Noor. «Σε υψηλές συγκεντρώσεις ή σε δέρμα που έχει ήδη φλεγμονή, μπορεί να διεισδύσουν βαθύτερα από όσο πρέπει και να προκαλέσουν πραγματικό τραυματισμό». Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε φαινόμενο Koebner ή να επιδεινώσει μια υπάρχουσα έξαρση.

Η ανοχή διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Για προϊόντα που παραμένουν στο δέρμα, ο δρ Noor συνιστά γενικά σε ασθενείς με ψωρίαση να επιλέγουν σκευάσματα με έως 5% γλυκολικό οξύ, περίπου έως 8% γαλακτικό οξύ ή έως 10% μανδελικό οξύ. Η δρ Shokeen συμβουλεύει επίσης να αποφεύγεται το L-ασκορβικό οξύ —η καθαρότερη και ισχυρότερη μορφή βιταμίνης C— σε συγκεντρώσεις 15% ή μεγαλύτερες, επειδή μπορεί να προκαλέσει έντονο ερεθισμό.

Το σαλικυλικό οξύ αποτελεί εξαίρεση: οι δερματολόγοι αναφέρουν ότι μπορεί να βοηθήσει στα συμπτώματα της ψωρίασης, εφόσον συνδυάζεται με ενυδατικά συστατικά. «Το σαλικυλικό οξύ μπορεί να ξηράνει πολύ το δέρμα ορισμένων ανθρώπων, αλλά μπορεί επίσης να είναι εξαιρετικό για την ψωρίαση, επειδή απομακρύνει τα λέπια», λέει η δρ Wieder. Όπως προσθέτει, χρησιμοποιούνται πολλά ενυδατικά προϊόντα με σαλικυλικό οξύ για ασθενείς με ψωρίαση.

Η προσεκτική χρήση του μπορεί ακόμη και να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα των τοπικών θεραπειών για την ψωρίαση, λέει η δρ Shokeen. «Το δέρμα μας είναι πολύ καλό στο να κρατά πράγματα έξω. Το σαλικυλικό οξύ επιτρέπει την ήπια απολέπιση του ανώτερου στρώματος, ώστε να διεισδύουν καλύτερα συστατικά που υπάρχουν σε συχνά συνταγογραφούμενες θεραπείες, όπως τα στεροειδή, η βιταμίνη D και ανάλογά της, όπως η καλσιποτριόλη, τα οποία μπορούν να μειώσουν τη φλεγμονώδη αντίδραση». Όπως και με τα άλλα οξέα, προτιμήστε χαμηλές συγκεντρώσεις. Η δρ Shokeen αναφέρει ότι το 2% στα μη συνταγογραφούμενα προϊόντα είναι γενικά ασφαλές για τους περισσότερους ασθενείς.

2. Χημικά πίλινγκ

Η προσοχή που χρειάζεται με πολλά οξέα περιποίησης ισχύει και για τα χημικά πίλινγκ, τα οποία συνήθως συνδυάζουν οξέα σε υψηλές συγκεντρώσεις. «Οτιδήποτε διαταράσσει τον δερματικό φραγμό μπορεί να επιδεινώσει την έξαρση της ψωρίασης», λέει η Tracy Evans, δερματολόγος και ιατρική διευθύντρια του Pacific Skin and Cosmetic Dermatology στην Καλιφόρνια. Αυτό ακριβώς κάνει ένα πίλινγκ. «Εξ ορισμού, το χημικό πίλινγκ διαταράσσει τον δερματικό φραγμό. Αυτός είναι ο σκοπός του: προκαλεί περιορισμένη βλάβη στα ανώτερα στρώματα της επιδερμίδας, ώστε να απολεπιστούν», εξηγεί η δρ Wieder. Τα μεσαίου βάθους και τα βαθιά πίλινγκ χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή, αν και η δρ Wieder θα ανησυχούσε λιγότερο για κάποιον του οποίου η ψωρίαση ελέγχεται καλά με βιολογικό φάρμακο.

3. Φυσικά απολεπιστικά

Όπως και τα χημικά απολεπιστικά, τα φυσικά απολεπιστικά μπορεί να φαίνονται χρήσιμα, αλλά στην πραγματικότητα να επιδεινώσουν την κατάσταση. «Οι ασθενείς με ψωρίαση έρχονται κάθε μέρα πιστεύοντας ότι πρέπει να τρίψουν και να απομακρύνουν τα λέπια», λέει ο δρ Noor. «Χρησιμοποιούν απολεπιστικά με κέλυφος καρυδιού, με κουκούτσι βερίκοκου και τρίβονται με λούφα».

Αυτή η πρακτική μπορεί να απομακρύνει προσωρινά κάποια λέπια, αλλά τελικά να επιδεινώσει την ψωρίαση ή να προκαλέσει νέες πλάκες, καθώς οι τραχιές επιφάνειες μπορεί να δημιουργήσουν μικρά κοψίματα και γρατζουνιές στο δέρμα.

4. Επιθετικές θεραπείες σε ιατρείο

Αν τα απολεπιστικά που αφαιρούν μόνο την επιφανειακή στιβάδα του δέρματος ενέχουν κίνδυνο, είναι λογικό να μπορεί να δημιουργήσουν προβλήματα και πιο έντονες θεραπείες σε ιατρείο, όπως το microneedling και ορισμένα λέιζερ. «Δεν μπορείτε να περιποιηθείτε το δέρμα σας με γυαλόχαρτο», λέει ο δρ Noor. «Δεν θέλετε να το εκθέτετε σε έντονη απολέπιση με όλα αυτά τα προϊόντα ή με ορισμένες συσκευές».

Όταν η ψωρίαση είναι καλά ελεγχόμενη, ο κίνδυνος έξαρσης είναι μικρότερος. Ωστόσο, «αν αισθάνεστε ότι βρίσκεστε σε έξαρση, θα απέφευγα εντελώς τη θεραπεία», λέει η δρ Evans.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ορισμένες θεραπείες με λέιζερ έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές για την ψωρίαση, όταν χρησιμοποιούνται με προσοχή. «Έχουμε διαπιστώσει ότι οι θεραπείες με excimer για την ερυθρότητα μπορεί να είναι πολύ αποτελεσματικές σε ασθενείς με ψωρίαση», λέει ο δρ Noor.

5. Ισχυρά επιφανειοδραστικά

Επειδή η ενυδάτωση πρέπει να αποτελεί βασική προτεραιότητα στη φροντίδα του δέρματος με ψωρίαση, τα ισχυρά καθαριστικά μπορεί να δημιουργήσουν πρόβλημα. «Χρειάζεται λίγη περισσότερη προσοχή με σκληρές χημικές ουσίες, όπως τα επιφανειοδραστικά, που αφαιρούν έντονα τα έλαια του δέρματος», λέει η δρ Wieder, επισημαίνοντας ότι έτσι διαταράσσεται ο δερματικός φραγμός.

Ο δρ Noor εφιστά την προσοχή σε καθαριστικά που «αφρίζουν σαν υγρό πιάτων», καθώς αυτό μπορεί να υποδηλώνει υψηλή περιεκτικότητα σε επιφανειοδραστικά, όπως το λαυρυλοθειικό νάτριο (SLS). Τα επιφανειοδραστικά απομακρύνουν τα ωφέλιμα λιπίδια, τα κεραμίδια και τους ενυδατικούς παράγοντες του δέρματος. «Αν το σαπούνι σας αφρίζει σαν υγρό πιάτων, δεν είναι καλό, γιατί αντιμετωπίζετε το δέρμα σας σαν βρόμικο τηγάνι, και αυτό δεν το θέλουμε», λέει. Συνιστά ήπια καθαριστικά με ενυδατικά συστατικά, όπως το Cetaphil Gentle Skin Cleanser, που ενυδατώνει χωρίς να αφαιρεί τη φυσική υγρασία του δέρματος.

6. Αρωματισμένα και προϊόντα χωρίς άρωμα

Τα αρώματα μπορεί να είναι περίπλοκη υπόθεση για τα άτομα με ψωρίαση. Κάποιοι μπορεί να χρησιμοποιούν αρωματισμένα προϊόντα χωρίς πρόβλημα, ενώ άλλοι είναι ευαίσθητοι σε αυτά. Αν ανήκετε στη δεύτερη κατηγορία, ένα άρωμα μπορεί να πυροδοτήσει έξαρση, όπως κάθε συστατικό που προκαλεί ευαισθησία, λέει η δρ Shokeen.

Παραδόξως, προβληματικά μπορεί να είναι και τα προϊόντα που αναγράφουν ότι είναι «χωρίς οσμή». «Συνήθως αυτό σημαίνει ότι οι εταιρείες χρησιμοποιούν χημικές ουσίες για να καλύψουν τις μυρωδιές», λέει ο δρ Noor. «Αυτές οι ουσίες μπορεί να κάνουν τα προϊόντα χειρότερα για εσάς, αν έχετε ψωρίαση. Αυτό που πρέπει να αναζητάτε είναι η ένδειξη “χωρίς άρωμα”».

7. Αιθέρια έλαια

Τα προϊόντα με αποκλειστικά φυσικά συστατικά μπορεί να φαίνονται καταλληλότερα για ευαίσθητο δέρμα, αλλά οι δερματολόγοι συνήθως συνιστούν προσοχή στα άτομα με ψωρίαση. «Το φυτικό δεν σημαίνει πάντα και ακίνδυνο», λέει ο δρ Noor. «Ο δηλητηριώδης κισσός είναι 100% φυσικός».

Το έλαιο τεϊόδεντρου, το έλαιο μέντας, η μενθόλη και η αμαμελίδα είναι τέσσερα φυσικά συστατικά που χρειάζονται προσοχή. «Μπορεί να είναι πολύ φλεγμονώδη», λέει η δρ Shokeen. «Μπορούν να προκαλέσουν ανοσολογική αντίδραση στο δέρμα και, στη συνέχεια, έξαρση της ψωρίασης». Όπως αναφέρει, ορισμένοι ασθενείς εφαρμόζουν κρέμες με δροσιστική μενθόλη στις πλάκες, ελπίζοντας να καταπραΰνουν την περιοχή, αλλά αυτό μπορεί να επιδεινώσει την κατάσταση.

«Στον κόσμο αρέσει η αίσθηση του μυρμηγκιάσματος, όπως αυτή που νιώθει κανείς όταν εφαρμόζει προϊόν με έλαιο μέντας», λέει ο δρ Noor. «Το μυρμήγκιασμα δεν είναι καλό για την ψωρίαση».

8. Ελαφριές ενυδατικές κρέμες

Για κάποιον με ψωρίαση, οποιαδήποτε ενυδατική κρέμα είναι καλύτερη από καμία, αλλά ορισμένες είναι πιο αποτελεσματικές από άλλες. Ένας τρόπος με τον οποίο οι εταιρείες κάνουν τις κρέμες πιο λεπτόρρευστες είναι η προσθήκη αλκοόλης, λέει ο δρ Noor. Έτσι μπορεί να προκύπτει μια ελαφριά λοσιόν, η οποία όμως μπορεί να ξηράνει περισσότερο το δέρμα με ψωρίαση.

Ο δρ Noor συνιστά πιο πλούσιες κρέμες με πολλά λιπίδια. «Τίποτα που να βγαίνει από αντλία», λέει. «Οι λοσιόν πρέπει να αραιωθούν για να μπορούν να βγουν από την αντλία».

9. Βαφές μαλλιών

Ορισμένοι ασθενείς μπορεί να έχουν αλλεργία σε συστατικά βαφών μαλλιών. Ο δρ Noor αναφέρει ότι η παραφαινυλενοδιαμίνη (PPD) είναι ένα συνηθισμένο συστατικό που προκαλεί προβλήματα. Σε κάποιον χωρίς ψωρίαση, η αντίδραση στην PPD μπορεί να σημαίνει ερεθισμό για λίγες ημέρες ή εβδομάδες. «Το πρόβλημα είναι ότι η αλλεργική αντίδραση σε έναν ασθενή με ψωρίαση δημιουργεί μια έντονη φλεγμονώδη αντίδραση. Το ανοσοποιητικό σύστημα είναι ήδη σε εγρήγορση όταν έχει κανείς ψωρίαση», λέει. Η χρήση ενός αλλεργιογόνου συστατικού μπορεί «να προκαλέσει περισσότερη ψωρίαση, περισσότερη ταλαιπωρία και να δυσκολέψει πραγματικά τον έλεγχο της νόσου».

10. Τατουάζ

Το μελάνι των τατουάζ μπορεί επίσης να προκαλέσει αλλεργικές αντιδράσεις, αλλά για τους ασθενείς με ψωρίαση που εμφανίζουν το φαινόμενο Koebner, μεγαλύτερο πρόβλημα μπορεί να είναι η ίδια η διαδικασία: η βελόνα τρυπά επανειλημμένα το δέρμα, λέει ο δρ Noor. «Αυτό δημιουργεί μικροτραυματισμούς που μπορεί να προκαλέσουν περισσότερη ψωρίαση», εξηγεί.

Η δρ Wieder συμβουλεύει επίσης τα άτομα με ψωρίαση να προσεγγίζουν τα τατουάζ με προσοχή. «Έχω δει ανθρώπους να εμφανίζουν ψωρίαση στο σχήμα του τατουάζ τους», λέει.

Αυτό δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι όλοι οι άνθρωποι με ψωρίαση πρέπει να αποφεύγουν τα τατουάζ. Ο δρ Noor αναφέρει ότι υπάρχουν πολλά αποτελεσματικά ενέσιμα και από του στόματος φάρμακα που μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τη διαταραγμένη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και, κατά συνέπεια, να μειώσουν την πιθανότητα φλεγμονώδους αντίδρασης. Οι θεραπείες αυτές «σάς επιτρέπουν να κάνετε τατουάζ χωρίς να ανησυχείτε ότι θα εμφανιστεί ψωρίαση στις περιοχές του τατουάζ», λέει.

Για όσους έχουν ψωρίαση, το βασικό βήμα στη φροντίδα του δέρματος είναι να τεθεί πρώτα η νόσος υπό έλεγχο. «Όταν έχετε ψωρίαση, πρέπει να επισκεφθείτε δερματολόγο», λέει η δρ Evans. Ο γιατρός θα σας βοηθήσει να καταλήξετε σε ένα κατάλληλο θεραπευτικό πλάνο και να εντοπίσετε τυχόν συστατικά στα οποία εξακολουθείτε να είστε ευαίσθητοι, ακόμη κι αν η ψωρίασή σας ελέγχεται καλά. «Όταν η νόσος είναι υπό έλεγχο, μπορείτε σε γενικές γραμμές να χρησιμοποιείτε ό,τι θέλετε», λέει η δρ Evans, με την προϋπόθεση να κάνετε πρώτα μια δοκιμή σε μικρή περιοχή του δέρματος. Οι επιλογές θεραπείας και φροντίδας πρέπει να συζητούνται με τον γιατρό σας.