Μάθετε στο παιδί σας να λέει «όχι» χωρίς ενοχές

«Μοιράσου το παιχνίδι σου, μην είσαι εγωιστής!», «Μην αρνείσαι, θα στενοχωρήσεις τη γιαγιά». Πόσες φορές έχουμε πει ή ακούσει τέτοιες φράσεις στην καθημερινότητά μας; Παρότι μπορεί να ακούγονται αθώες, συχνά μεταφέρουν στα παιδιά το μήνυμα ότι οφείλουν να ευχαριστούν τους άλλους, ακόμη κι όταν κάτι δεν τους αρέσει. Ένα από τα σημαντικότερα μαθήματα, όμως, είναι να μάθει το παιδί να λέει «όχι» χωρίς φόβο και ενοχές.

Το «όχι» του παιδιού είναι δικαίωμα και όχι αγένεια

Από τα πρώτα χρόνια της ζωής τους, τα παιδιά είναι σημαντικό να γνωρίζουν πως μπορούν να εκφράζουν τα συναισθήματα και τις επιθυμίες τους. Δεν είναι υποχρεωμένα να αγκαλιάσουν κάποιον αν δεν το θέλουν, να μοιραστούν κάτι προσωπικό πριν νιώσουν έτοιμα ή να παίξουν όταν η δραστηριότητα τα κάνει να αισθάνονται άβολα. Αυτό, βέβαια, δεν τους δίνει το δικαίωμα να κάνουν πάντα ό,τι επιθυμούν ή να παραβλέπουν τους κανόνες. Δείχνει, όμως, ότι αξίζει να ακούμε και να σεβόμαστε τη γνώμη και τα συναισθήματά τους. Όταν ένα παιδί μαθαίνει από νωρίς να οριοθετεί τον εαυτό του, ενισχύει σταδιακά την αυτοπεποίθησή του και καλλιεργεί υγιείς σχέσεις με τους γύρω του.

Πέντε πρακτικοί τρόποι για να μάθει το παιδί να λέει «όχι»

1. Δείξτε σεβασμό στο δικό του «όχι»

Αν το παιδί δεν θέλει να αγκαλιάσει κάποιον ή να πάρει μέρος σε μια δραστηριότητα, αποφύγετε να το πιέσετε. Μπορείτε, αντί για «μην κάνεις έτσι», να του πείτε: «Δεν θέλεις τώρα; Είναι εντάξει, μπορείς να αποφασίσεις εσύ». Έτσι μαθαίνει ότι τα όριά του είναι σημαντικά.

1. Μην του φορτώνετε την ευθύνη για το πώς νιώθουν οι άλλοι

Μην καταφεύγετε σε φράσεις του τύπου «αν δεν το κάνεις, θα στενοχωρήσεις τη γιαγιά». Το παιδί δεν χρειάζεται να αισθάνεται υπεύθυνο για τα συναισθήματα των άλλων. Μπορεί να εκφράζει αγάπη και κατανόηση, χωρίς να αφήνει στην άκρη τις δικές του ανάγκες.

1. Μάθετέ του να χρησιμοποιεί απλές φράσεις

Πολλά παιδιά δεν βρίσκουν εύκολα τα λόγια για να αρνηθούν. Μπορείτε να τα βοηθήσετε να εξασκηθούν λέγοντας απλές προτάσεις όπως:

• «Όχι, δεν θέλω».
• «Δεν αισθάνομαι άνετα με αυτό».
• «Θέλω λίγο χρόνο».
• «Σε ευχαριστώ, αλλά δεν θέλω».

1. Δώστε του το σωστό παράδειγμα

Τα παιδιά επηρεάζονται περισσότερο από όσα παρατηρούν παρά από όσα ακούν. Όταν βάζετε εσείς υγιή όρια, αρνείστε ευγενικά και λαμβάνετε υπόψη τις ανάγκες σας, τους δείχνετε με τη συμπεριφορά σας πώς να κάνουν το ίδιο.

1. Δείξτε του ότι μπορεί να διαφωνεί με ευγένεια.

Η άρνηση δεν απαιτεί φωνές ή θυμό. Είναι δυνατό να διαφωνούμε με σεβασμό, διατηρώντας την ευγένειά μας. Εξηγήστε στο παιδί ότι το να φέρεται ευγενικά δεν σημαίνει πως είναι αναγκασμένο να συμφωνεί με όλους.

Ένα από τα πιο απαιτητικά μαθήματα για ένα παιδί είναι ότι οι επιλογές του δεν θα κάνουν πάντοτε όλους τους ανθρώπους γύρω του χαρούμενους. Αυτό είναι φυσιολογικό. Ένας φίλος μπορεί να θυμώσει αν εκείνη τη στιγμή το παιδί δεν θέλει να μοιραστεί το παιχνίδι του, ενώ ένας συμμαθητής ίσως απογοητευτεί όταν δεν συμμετέχει σε μια δραστηριότητα. Σε καμία από αυτές τις περιπτώσεις δεν σημαίνει ότι το παιδί φέρθηκε άσχημα.

Δεν επιδιώκουμε να μεγαλώσουμε παιδιά που συμφωνούν πάντα για να γίνονται αρεστά. Θέλουμε να γνωρίζουν την αξία τους, να αναγνωρίζουν όσα αισθάνονται και να αντιμετωπίζουν με σεβασμό τόσο τον εαυτό τους όσο και τους άλλους.