Παρατεταμένος θηλασμός: Οφέλη, ανησυχίες και πώς να γίνει ο αποθηλασμός

Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή κατά την οποία πρέπει να σταματήσει ο θηλασμός. Ο παρατεταμένος θηλασμός μπορεί να προσφέρει διατροφικά και άλλα οφέλη τόσο στο παιδί όσο και στον γονέα που θηλάζει, ενώ το πότε θα γίνει ο αποθηλασμός είναι προσωπική απόφαση κάθε οικογένειας.

Όταν ο θηλασμός έχει πλέον γίνει μέρος της καθημερινότητας, είναι φυσικό να αναρωτηθείτε πόσο καιρό μπορείτε ή θέλετε να συνεχίσετε. Ο όρος «παρατεταμένος θηλασμός» δεν έχει την ίδια σημασία για όλους: σε ορισμένους πολιτισμούς ο θηλασμός πέρα από τον πρώτο χρόνο είναι συνηθισμένος, ενώ ακόμη και στις ΗΠΑ οι αντιλήψεις για το τι θεωρείται φυσιολογικό διαφέρουν.

Τι είναι ο παρατεταμένος θηλασμός

Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), περίπου το 36% των βρεφών θηλάζουν ακόμη στους 12 μήνες και περίπου το 15% στους 18 μήνες. Ωστόσο, αρκετοί θεωρούν παρατεταμένο τον θηλασμό που συνεχίζεται πέρα από τις ελάχιστες συστάσεις ή τους πρώτους μήνες ζωής.

Οι περισσότεροι μεγάλοι οργανισμοί υγείας συνιστούν θηλασμό για τουλάχιστον 12 μήνες, ενώ πολλοί επαγγελματίες υγείας προτείνουν να συνεχίζεται και για περισσότερο διάστημα:

• Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής (AAP) συνιστά αποκλειστικό θηλασμό τους πρώτους 6 μήνες και εισαγωγή συμπληρωματικών τροφών περίπου στους 6 μήνες. Υποστηρίζει τη συνέχιση του θηλασμού μέχρι τα 2 έτη ή και πέρα από αυτά, εφόσον το επιθυμούν τόσο ο γονέας όσο και το παιδί.
• Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) συνιστά επίσης αποκλειστικό θηλασμό τους πρώτους 6 μήνες και συνέχισή του «έως τα 2 έτη και πέρα από αυτά».
• Η Αμερικανική Ακαδημία Οικογενειακών Ιατρών (AAFP) συνιστά τη συνέχιση του θηλασμού για τουλάχιστον 1 έτος και αναφέρει ότι η υγεία των γονέων και των παιδιών είναι βέλτιστη «όταν ο θηλασμός συνεχίζεται για τουλάχιστον 2 χρόνια».

Ποια είναι τα οφέλη του παρατεταμένου θηλασμού

Ο παρατεταμένος θηλασμός δεν είναι η κατάλληλη επιλογή για όλους, όμως μπορεί να έχει οφέλη τόσο για τον γονέα που θηλάζει όσο και για το παιδί.

Διατροφική αξία

Η άποψη ότι το μητρικό γάλα «γίνεται νερό» ή χάνει τη διατροφική του αξία μετά από κάποιο χρονικό διάστημα είναι μύθος. Έρευνες έχουν δείξει ότι διατηρεί τη θρεπτική του αξία σε όλη τη διάρκεια του θηλασμού, ενώ η σύστασή του μπορεί να μεταβάλλεται ανάλογα με τις ανάγκες του παιδιού καθώς μεγαλώνει.

Μία μελέτη διαπίστωσε ότι η διατροφική σύνθεση του μητρικού γάλακτος παραμένει σε μεγάλο βαθμό σταθερή κατά το δεύτερο έτος ζωής. Ο ψευδάργυρος και το κάλιο μειώνονται, ενώ η συνολική πρωτεΐνη αυξάνεται. Δεν παρατηρήθηκαν αλλαγές στην περιεκτικότητα του γάλακτος σε λακτόζη, λίπος, σίδηρο και κάλιο.

Άλλη μελέτη διαπίστωσε ότι το μητρικό γάλα μετά τον πρώτο χρόνο είχε υψηλότερη ενεργειακή και λιπαρή περιεκτικότητα, κάτι που ενδέχεται να ωφελεί τα βρέφη. «Κατά τη διάρκεια παρατεταμένης γαλουχίας, η συνεισφορά του λίπους του μητρικού γάλακτος στην ενεργειακή πρόσληψη του βρέφους μπορεί να είναι σημαντική», συμπέραναν οι ερευνητές.

Δεσμός με το παιδί

Υπάρχουν πολλοί τρόποι να αναπτύξετε δεσμό με το παιδί σας χωρίς να θηλάζετε. Ωστόσο, καθώς ένα παιδί αρχίζει να κινείται και να εξερευνά, οι αγκαλιές και οι στιγμές κοντινής επαφής που ήταν συχνές τους πρώτους μήνες μπορεί να γίνουν πιο δύσκολες.

Πολλοί γονείς που θηλάζουν λένε ότι ο θηλασμός είναι η στιγμή της ημέρας κατά την οποία μπορούν να καθίσουν ήρεμα με το παιδί και να παραμείνουν συνδεδεμένοι μαζί του.

Παρηγοριά

Με τον καιρό, το στήθος μπορεί να γίνει σημαντική πηγή παρηγοριάς για το παιδί. Αυτό μπορεί να είναι απαιτητικό, καθώς ο γονέας που θηλάζει ενδέχεται να είναι το πρώτο πρόσωπο στο οποίο απευθύνεται το παιδί όταν είναι αναστατωμένο ή έχει χτυπήσει. Ταυτόχρονα, ο θηλασμός μπορεί να βοηθήσει το παιδί να ηρεμήσει και να ρυθμίσει τα συναισθήματά του.

Μακροπρόθεσμη υγεία γονέα και παιδιού

Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής αναφέρει ότι, για τα παιδιά με οικογενειακό ιστορικό αλλεργιών, ο θηλασμός για τουλάχιστον 4 μήνες μπορεί να τα προστατεύσει από την εμφάνιση αλλεργιών αργότερα στη ζωή.

Σύμφωνα με την AAP, ο θηλασμός για περισσότερο από 6 μήνες μπορεί να προστατεύσει τα παιδιά από τη λευχαιμία και το λέμφωμα. Ο θηλασμός μειώνει επίσης τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 1 και 2.

Η Ακαδημία Ιατρικής Θηλασμού (ABM) αναφέρει ότι η μεγαλύτερη διάρκεια θηλασμού συνδέεται με μείωση του κινδύνου ασθενειών και προστασία της υγείας του γονέα που θηλάζει. Συγκεκριμένα, μειώνεται ο κίνδυνος καρκίνου του μαστού και των ωοθηκών, διαβήτη, υπέρτασης, παχυσαρκίας και εμφράγματος.

Πιθανοί προβληματισμοί για τον παρατεταμένο θηλασμό

Κοινωνική κριτική

Ο θηλασμός μετά τους 12 μήνες, ακόμη και μετά τα 2 χρόνια, δεν γίνεται πάντα αποδεκτός από την κοινωνία και συχνά συνοδεύεται από επικριτικά σχόλια. Για όσους έχουν θηλάσει ένα νήπιο ή μεγαλύτερο παιδί, μπορεί να είναι μια φυσιολογική και άνετη εμπειρία· όσοι δεν την έχουν ζήσει ενδέχεται να την κρίνουν.

Είναι προς όφελος του παιδιού;

Μπορεί να ακούσετε ότι ο παρατεταμένος θηλασμός εξυπηρετεί μόνο τον γονέα ή ότι είναι ακατάλληλος όταν το παιδί βγάλει δόντια, αρχίσει να τρώει στερεές τροφές ή ζητά γάλα. Ωστόσο, ο θηλασμός δεν επιβάλλεται με τη βία: μια σχέση θηλασμού προϋποθέτει τη συμμετοχή και την επιθυμία τόσο του παιδιού όσο και του γονέα.

Επηρεάζει τη συναισθηματική ανάπτυξη;

Ορισμένοι επικριτές υποστηρίζουν ότι ο θηλασμός βλάπτει την ανάπτυξη ή την ψυχική ευεξία του παιδιού, το κάνει εξαρτημένο, περιορίζει την ανεξαρτησία του ή δυσκολεύει τον αποχωρισμό από τους γονείς. Δεν υπάρχουν, όμως, στοιχεία που να στηρίζουν αυτούς τους ισχυρισμούς.

Η AAFP αναφέρει: «Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο παρατεταμένος θηλασμός είναι επιβλαβής για τον γονέα ή το παιδί». Αντίστοιχα, η AAP επισημαίνει ότι ο θηλασμός προσφέρει «σημαντικά οφέλη για την υγεία και την ανάπτυξη του παιδιού» και ότι «δεν υπάρχουν ενδείξεις ψυχολογικής ή αναπτυξιακής βλάβης από τον θηλασμό έως το τρίτο έτος ζωής ή και περισσότερο».

Συμβουλές για τον παρατεταμένο θηλασμό

Πώς να αντιμετωπίσετε την κριτική

Αν επιλέξετε να θηλάσετε για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να αντιμετωπίσετε επικρίσεις. Τα διαθέσιμα στοιχεία υποστηρίζουν τα οφέλη του θηλασμού και, με τον καιρό, ίσως γίνει ευκολότερο να αγνοείτε τα σχόλια. Πρόκειται για απόφαση δική σας και της οικογένειάς σας.

Μπορεί επίσης να βοηθήσει η επαφή με άλλους γονείς που θηλάζουν πέρα από τη βρεφική ηλικία, μέσα από ομάδες υποστήριξης θηλασμού, διά ζώσης ή διαδικτυακά.

Πώς να θέσετε όρια

Καθώς το παιδί μεγαλώνει, είναι απολύτως θεμιτό να μη θέλετε να θηλάζετε όποτε το ζητά. Ορισμένα νήπια ζητούν να θηλάζουν συχνά. Αν αυτό λειτουργεί για εσάς, μπορείτε να συνεχίσετε· όλα τα παιδιά τελικά μειώνουν τον θηλασμό από μόνα τους. Αν χρειάζεστε μεγαλύτερα διαστήματα ανάμεσα στα γεύματα, μπορείτε επίσης να θέσετε όρια.

Κάποιοι γονείς θηλάζουν μόνο στον ύπνο ή το βράδυ, ενώ άλλοι επιλέγουν συγκεκριμένες ώρες μέσα στην ημέρα. Το παιδί μπορεί αρχικά να δυσαρεστηθεί, αλλά η ψυχική υγεία του γονέα είναι επίσης σημαντική και το παιδί μπορεί να προσαρμοστεί στα νέα όρια.

Θηλασμός τη νύχτα

Πολλά νήπια εξακολουθούν να ζητούν θηλασμό τη νύχτα. Αν αυτό λειτουργεί για την οικογένειά σας, μπορείτε να συνεχίσετε. Αν όχι, μπορείτε να ξεκινήσετε τον νυχτερινό αποθηλασμό, προσφέροντας νερό, ένα χάδι στην πλάτη ή άλλους τρόπους παρηγοριάς. Για κάποιες οικογένειες βοηθά να αναλάβει για μερικές νύχτες ο άλλος γονέας, καθώς το παιδί μπορεί να ζητά να θηλάσει όταν βρίσκεται κοντά του ο γονέας που θηλάζει.

Αν ο νυχτερινός αποθηλασμός δεν αποδώσει, μπορείτε να δοκιμάσετε ξανά έπειτα από μερικούς μήνες, όταν το παιδί ίσως είναι πιο έτοιμο.

Πότε να γίνει ο αποθηλασμός

Δεν υπάρχει συγκεκριμένη ηλικία κατά την οποία πρέπει να αποθηλάσει το παιδί. Είναι μια προσωπική απόφαση που κάθε οικογένεια λαμβάνει για τον εαυτό της. Η AAFP εκτιμά ότι η «φυσική ηλικία αποθηλασμού για τον άνθρωπο» κυμαίνεται από τα 2 έως τα 7 έτη.

Τα περισσότερα νήπια αποθηλάζουν φυσικά κάποια στιγμή μεταξύ 2 και 4 ετών. Μπορείτε να περιμένετε ή να δοκιμάσετε ήπιες μεθόδους, όπως να μην προσφέρετε εσείς τον θηλασμό αλλά να μην τον αρνείστε όταν τον ζητά το παιδί, να μειώνετε σταδιακά τη διάρκεια των θηλασμών ή να τους αντικαθιστάτε με αγκαλιές και άλλους τρόπους σύνδεσης.

Η απόφαση είναι προσωπική

Για πολλά χρόνια ο παρατεταμένος θηλασμός ήταν θέμα ταμπού. Δημόσια πρόσωπα, όπως η Mayim Bialik, η Salma Hayek, η Alanis Morissette και η Alyssa Milano, έχουν μιλήσει για τις εμπειρίες τους με τον θηλασμό μετά τους 12 μήνες, συμβάλλοντας στην εξοικείωση με αυτή την επιλογή.

Το αν θα συνεχίσετε τον θηλασμό είναι μια απόφαση που μπορείτε να πάρετε με τους δικούς σας όρους, λαμβάνοντας υπόψη τι λειτουργεί για εσάς, το παιδί και την οικογένειά σας.