Αποκόλληση αμφιβληστροειδούς: τι να προσέξεις

Τι είναι η αποκόλληση αμφιβληστροειδούς

Ο αμφιβληστροειδής είναι μια λεπτή στιβάδα ιστού στο πίσω μέρος του ματιού. Αντιλαμβάνεται το φως και στέλνει εικόνες στον εγκέφαλο. Συμβάλλει στην καθαρή κεντρική όραση που χρειάζεσαι για να διαβάζεις, να οδηγείς και να διακρίνεις λεπτομέρειες. Στην αποκόλληση, ο ιστός αυτός απομακρύνεται από τη φυσιολογική του θέση. Αν έχει αποκολληθεί μόνο ένα μικρό τμήμα του, μπορεί να μην παρατηρήσεις συμπτώματα.

Η αποκόλληση αμφιβληστροειδούς είναι επείγον ιατρικό πρόβλημα. Χωρίς άμεση θεραπεία, μπορεί να αποκολληθεί μεγαλύτερο τμήμα και να αυξηθεί ο κίνδυνος μόνιμης απώλειας όρασης ή τύφλωσης. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει λέιζερ, κρυοθεραπεία ή άλλες χειρουργικές τεχνικές, ανάλογα με το είδος και την έκταση της βλάβης. Η θεραπεία συνήθως εμποδίζει την περαιτέρω επιδείνωση της όρασης και είναι αποτελεσματικότερη όταν το πρόβλημα εντοπίζεται νωρίς. Μερικές φορές χρειάζεται νέα επέμβαση, καθώς η αποκόλληση μπορεί να επανεμφανιστεί.

Μορφές και τύποι

• Ρηγματογενής αποκόλληση
• Ελκτική αποκόλληση
• Εξιδρωματική αποκόλληση

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η θεραπεία είναι συχνά αποτελεσματική, ιδιαίτερα όταν η αποκόλληση εντοπίζεται νωρίς. Η ανάρρωση διαφέρει: για 2 έως 6 εβδομάδες μετά την επέμβαση μπορεί να έχεις θολή όραση, πόνο ή κοκκίνισμα στο μάτι και περιορισμούς στις δραστηριότητές σου. Οι περισσότεροι τελικά επιστρέφουν στις συνηθισμένες δραστηριότητές τους. Η αποκόλληση μπορεί να επανεμφανιστεί και να χρειαστεί επιπλέον θεραπεία ή επέμβαση.

Συμπτώματα αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς

Τα συμπτώματα συχνά εμφανίζονται ξαφνικά. Χρειάζονται άμεσο έλεγχο από οφθαλμίατρο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οφείλονται οπωσδήποτε σε αποκόλληση.

• Νέα «μυγάκια» Πολλά καινούργια σκούρα στίγματα, γραμμές ή σχήματα σαν ιστός αράχνης που κινούνται στο οπτικό σου πεδίο, ή ξαφνική αύξηση όσων ήδη έβλεπες.
• Λάμψεις φωτός Μπορεί να τις παρατηρήσεις στο ένα ή και στα δύο μάτια.
• Σκοτεινή «κουρτίνα» Σκιά στα πλάγια ή στο κέντρο του οπτικού σου πεδίου.
• Θολή όραση Ξαφνική θόλωση ή δυσκολία να δεις τόσο καθαρά όσο συνήθως.

Μια μικρή αποκόλληση μπορεί να μην προκαλεί συμπτώματα. Αν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα, μπορεί να επεκταθεί και να απειλήσει περισσότερο την όρασή σου.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς και παράγοντες κινδύνου

Οι συχνότερες αιτίες είναι οι αλλαγές που συμβαίνουν με την ηλικία και οι τραυματισμοί του ματιού. Συχνά εμπλέκονται αλλαγές στο υαλοειδές, το υλικό σαν ζελέ μέσα στο μάτι. Όταν αυτό απομακρύνεται από τον αμφιβληστροειδή, ονομάζεται οπίσθια αποκόλληση υαλοειδούς. Δεν είναι απολύτως σαφές γιατί αυτή η αλλαγή οδηγεί σε αποκόλληση αμφιβληστροειδούς σε ορισμένους ανθρώπους.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Προηγούμενη αποκόλληση αμφιβληστροειδούς, ακόμη και στο άλλο μάτι.
• Οικογενειακό ιστορικό αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς.
• Σοβαρός τραυματισμός του ματιού.
• Προηγούμενη επέμβαση στο μάτι, όπως για καταρράκτη.
• Πολύ υψηλή μυωπία, ιδιαίτερα εκφυλιστική μυωπία.
• Διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια, δηλαδή βλάβη στα αγγεία του αμφιβληστροειδούς λόγω διαβήτη.
• Οπίσθια αποκόλληση υαλοειδούς.
• Ρετινόσχιση, δηλαδή διαχωρισμός του αμφιβληστροειδούς σε 2 στιβάδες.
• Δικτυωτή εκφύλιση, δηλαδή λέπτυνση του αμφιβληστροειδούς.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο οφθαλμίατρος εξετάζει τον αμφιβληστροειδή αφού βάλει σταγόνες που διαστέλλουν την κόρη του ματιού. Η εξέταση είναι συνήθως ανώδυνη, αλλά η πίεση στα βλέφαρα για να ελεγχθούν τυχόν ρωγμές μπορεί να προκαλέσει ενόχληση. Αν χρειάζονται περισσότερες πληροφορίες, μπορεί να γίνει υπερηχογράφημα ή οπτική τομογραφία συνοχής για να φανεί η ακριβής θέση του αμφιβληστροειδούς.

• Εξέταση του αμφιβληστροειδούς με διαστολή της κόρης.
• Υπερηχογράφημα ματιού.
• Οπτική τομογραφία συνοχής (OCT).

Θεραπεία αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς

Η θεραπεία επιλέγεται ανάλογα με το είδος της αποκόλλησης και το πόσο μεγάλο τμήμα έχει απομακρυνθεί από τη θέση του. Στόχος είναι να κλείσουν τυχόν ρωγμές και να επανέλθει ο αμφιβληστροειδής στη θέση του. Μπορεί να συνδυαστούν διαφορετικές τεχνικές. Η επέμβαση συνήθως γίνεται με τοπική αναισθησία: παραμένεις ξύπνιος, αλλά το μάτι είναι μουδιασμένο. Συνήθως δεν χρειάζεται διανυκτέρευση στο νοσοκομείο.

• Λέιζερ ή κρυοθεραπείαΧρησιμοποιούνται για να σφραγιστούν μικρές οπές ή ρωγμές στον αμφιβληστροειδή. Συχνά μπορούν να γίνουν στο ιατρείο.
• ΥαλοειδεκτομήΑφαιρείται και αντικαθίσταται το υλικό σαν ζελέ που βρίσκεται μέσα στο μάτι.
• Περίδεση του ματιούΜια μικρή ταινία τοποθετείται γύρω από το μάτι, ώστε το τοίχωμά του να πλησιάσει τον αμφιβληστροειδή.
• Έγχυση φυσαλίδας αερίουΜια φυσαλίδα αερίου μέσα στο μάτι πιέζει τον αμφιβληστροειδή προς το πίσω τοίχωμα.
• Ανακούφιση μετεγχειρητικού πόνουΓια τον πόνο μετά την επέμβαση μπορεί να χρησιμοποιηθεί παρακεταμόλη, με καθοδήγηση από τον γιατρό σου.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Μετά την επέμβαση, ακολούθησε τις οδηγίες για τη στάση του σώματος. Μπορεί να σου ζητηθεί να κάθεσαι ή να ξαπλώνεις σε συγκεκριμένη θέση για έως 7 ημέρες.
• Μπορεί να χρειαστεί να απέχεις από την εργασία και την οδήγηση κατά την ανάρρωση.
• Αν έχει τοποθετηθεί φυσαλίδα αερίου, μπορεί να χρειαστεί να αποφύγεις τις πτήσεις, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού σου.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Δεν είναι πάντα δυνατό να προληφθεί, επειδή συχνά σχετίζεται με τη γήρανση. Η προστασία από τραυματισμούς και οι τακτικές οφθαλμολογικές εξετάσεις βοηθούν στη μείωση του κινδύνου από τραυματισμό και στην έγκαιρη ανίχνευση βλαβών.

• Φόρα προστατευτικά γυαλιά ή άλλο κατάλληλο εξοπλισμό σε δραστηριότητες με κίνδυνο τραυματισμού, όπως τα αθλήματα.
• Κάνε τακτικά πλήρη οφθαλμολογική εξέταση με διαστολή της κόρης, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα μικρές ρωγμές ή αποκόλληση.
• Μετά από τραυματισμό ή χτύπημα στο μάτι, ζήτησε οφθαλμολογικό έλεγχο.
• Αν εμφανιστούν προειδοποιητικά συμπτώματα, αναζήτησε άμεσα εξέταση.

Επιπλοκές αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς

• Μόνιμη απώλεια όρασης.
• Τύφλωση.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Αν έχεις τραυματισμό ή δεχτείς χτύπημα στο μάτι, ζήτησε έλεγχο από οφθαλμίατρο για πρώιμα σημάδια αποκόλλησης.
• Αν ανησυχείς για τον προσωπικό σου κίνδυνο, συζήτησέ το με τον οφθαλμίατρό σου.

Ποιος γιατρός: Οφθαλμίατρος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για την αποκόλληση αμφιβληστροειδούς