Καταρράκτης: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι ο καταρράκτης

Ο καταρράκτης εμφανίζεται όταν ο φυσικός φακός μέσα στο μάτι χάνει τη διαύγειά του. Ο φακός βοηθά το μάτι να εστιάζει το φως. Όταν θολώνει, το φως δυσκολεύεται να φτάσει στο πίσω μέρος του ματιού και η όραση γίνεται λιγότερο καθαρή. Στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτή η αλλαγή σχετίζεται με τη γήρανση: οι πρωτεΐνες του φακού συγκεντρώνονται σε συσσωματώματα, τα οποία μεγαλώνουν με τον χρόνο.

Στην αρχή μπορεί να μην παρατηρήσεις κάποιο σύμπτωμα. Καθώς η θόλωση αυξάνεται, μπορεί να δυσκολεύεσαι στο διάβασμα, στην οδήγηση ή στην παρακολούθηση τηλεόρασης. Ο καταρράκτης μπορεί να εμφανιστεί στο ένα ή και στα δύο μάτια, χωρίς να περνά από το ένα στο άλλο. Η εξέλιξη είναι συνήθως αργή, αλλά χωρίς θεραπεία μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή απώλεια όρασης.

Τα καινούργια γυαλιά και ο καλύτερος φωτισμός μπορεί να βοηθήσουν αρχικά. Η επέμβαση είναι ο μόνος τρόπος αφαίρεσης του καταρράκτη: ο θολωμένος φακός αντικαθίσταται με τεχνητό. Δεν χρειάζεται συνήθως να γίνει αμέσως· η απόφαση εξαρτάται από το πόσο επηρεάζεται η καθημερινότητά σου.

Μορφές και τύποι

• Καταρράκτης σχετιζόμενος με την ηλικίαΕίναι η συνηθέστερη μορφή και οφείλεται στις φυσιολογικές αλλαγές του φακού καθώς μεγαλώνεις.
• Καταρράκτης μετά από τραυματισμό ή επέμβασηΜπορεί να εμφανιστεί μετά από τραυματισμό του ματιού ή χειρουργείο για άλλο οφθαλμολογικό πρόβλημα, όπως το γλαύκωμα.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Ο καταρράκτης συνήθως εξελίσσεται αργά και επιδεινώνεται με τον χρόνο. Η επέμβαση αφαιρεί τον θολωμένο φακό και μπορεί να διορθώσει τα προβλήματα όρασης που οφείλονται στον καταρράκτη. Συνήθως δεν χρειάζεται να βιαστείς να χειρουργηθείς: η αναμονή γενικά δεν βλάπτει τα μάτια ούτε κάνει την επέμβαση δυσκολότερη αργότερα, αλλά η απόφαση χρειάζεται συζήτηση με τον οφθαλμίατρό σου.

Συμπτώματα καταρράκτη

Στην αρχή μπορεί να μην έχεις συμπτώματα. Οι αλλαγές στην όραση εμφανίζονται συνήθως σταδιακά.

• Θολή όραση Η εικόνα μπορεί να φαίνεται θολή ή σκοτεινή.
• Δυσκολία τη νύχτα Δεν βλέπεις καλά όταν ο φωτισμός είναι χαμηλός.
• Δυσκολία στο διάβασμα Μπορεί να δυσκολεύεσαι και στην παρακολούθηση τηλεόρασης ή σε άλλες καθημερινές δραστηριότητες.
• Ευαισθησία στο φως Ο ήλιος, οι λάμπες ή οι προβολείς μπορεί να σου φαίνονται υπερβολικά έντονοι και ενοχλητικοί.
• Φωτεινοί δακτύλιοι Βλέπεις φωτεινούς κύκλους γύρω από τα φώτα.
• Διπλή όραση Ένα αντικείμενο μπορεί να φαίνεται διπλό.
• Ξεθωριασμένα χρώματα Τα χρώματα φαίνονται λιγότερο έντονα, ιδιαίτερα το μπλε.
• Συχνές αλλαγές γυαλιών Μπορεί να χρειάζεσαι συχνότερη αλλαγή στη συνταγή των γυαλιών ή των φακών επαφής σου.

Τα συμπτώματα μπορεί να διαφέρουν μεταξύ των ματιών. Η διπλή όραση μερικές φορές υποχωρεί καθώς ο καταρράκτης μεγαλώνει.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες καταρράκτη και παράγοντες κινδύνου

Οι περισσότεροι καταρράκτες οφείλονται στις αλλαγές που συμβαίνουν στον φακό με την ηλικία. Οι πρωτεΐνες του αρχίζουν να διασπώνται και να συγκεντρώνονται μαζί, δημιουργώντας θολές περιοχές. Με τον χρόνο, μεγαλύτερο μέρος του φακού θολώνει. Ο φακός μπορεί επίσης να κιτρινίσει ή να γίνει καφέ, αλλάζοντας την αντίληψη των χρωμάτων. Καταρράκτης μπορεί να εμφανιστεί και μετά από τραυματισμό ή επέμβαση στο μάτι. Ορισμένα προβλήματα υγείας, φάρμακα και συνήθειες αυξάνουν επίσης τον κίνδυνο.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Μεγαλύτερη ηλικία, ιδιαίτερα 60 ετών και άνω.
• Σακχαρώδης διαβήτης.
• Γονέας, αδελφός ή αδελφή με καταρράκτη.
• Προηγούμενος τραυματισμός ή χειρουργική επέμβαση στο μάτι.
• Ραγοειδίτιδα (φλεγμονή στο εσωτερικό του ματιού) ή μεγάλη μυωπία.
• Μακροχρόνια λήψη στεροειδών φαρμάκων.
• Κάπνισμα.
• Υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.
• Πολύωρη έκθεση στον ήλιο χωρίς προστασία.
• Ακτινοθεραπεία στο πάνω μέρος του σώματος.
• Σοβαρή δερματίτιδα ή υψηλή αρτηριακή πίεση.
• Γυναικείο φύλο.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο οφθαλμίατρος ελέγχει την όραση και την υγεία των ματιών σου με πλήρη οφθαλμολογική εξέταση. Ο έλεγχος περιλαμβάνει μυδρίαση: ειδικές σταγόνες μεγαλώνουν την κόρη, ώστε ο γιατρός να εξετάσει καλύτερα το εσωτερικό του ματιού. Η εξέταση είναι απλή και ανώδυνη.

• Πλήρης οφθαλμολογική εξέταση.
• Έλεγχος της όρασης.
• Εξέταση με μυδρίαση (διαστολή της κόρης με ειδικές σταγόνες).

Θεραπεία καταρράκτη

Η επέμβαση είναι ο μόνος τρόπος να αφαιρεθεί ο καταρράκτης. Στα αρχικά στάδια, όμως, νέα γυαλιά ή φακοί επαφής και καλύτερος φωτισμός μπορεί να βελτιώσουν την όρασή σου. Συζήτησε με τον οφθαλμίατρό σου αν ο καταρράκτης δυσκολεύει το διάβασμα, την οδήγηση ή άλλες δραστηριότητες. Μαζί θα εξετάσετε τα οφέλη και τους κινδύνους της επέμβασης, καθώς και το αν επηρεάζεται το ένα ή και τα δύο μάτια.

• Αλλαγή γυαλιών ή φακώνΝέα συνταγή για γυαλιά ή φακούς επαφής μπορεί να βοηθήσει στα πρώτα στάδια.
• Χειρουργική επέμβασηΟ θολωμένος φακός αφαιρείται και αντικαθίσταται από τεχνητό φακό, τον ενδοφακό. Η επέμβαση γίνεται με τοπική αναισθησία: είσαι ξύπνιος, αλλά δεν αισθάνεσαι πόνο.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Χρησιμοποίησε πιο δυνατό φωτισμό στο σπίτι ή στη δουλειά.
• Φόρεσε γυαλιά ηλίου που μειώνουν τη θάμβωση από το έντονο φως.
• Χρησιμοποίησε μεγεθυντικό φακό για το διάβασμα ή άλλες δραστηριότητες.
• Κάνε τακτικούς ελέγχους στον οφθαλμίατρο.
• Ενημέρωσε τον γιατρό σου όταν οι αλλαγές στην όραση δυσκολεύουν την καθημερινότητά σου.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Μπορείς να πάρεις μέτρα για να προστατεύσεις τα μάτια σου και να βοηθήσεις στην καθυστέρηση εμφάνισης καταρράκτη. Αν ανησυχείς για τον κίνδυνό σου, συζήτησε με τον γιατρό σου τι μπορείς να αλλάξεις.

• Φόρεσε γυαλιά ηλίου και καπέλο με φαρδύ γείσο για προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία.
• Χρησιμοποίησε προστατευτικά γυαλιά όταν δουλεύεις με ηλεκτρικά εργαλεία ή κάνεις ορισμένα αθλήματα.
• Αν καπνίζεις, ζήτησε υποστήριξη για τη διακοπή του καπνίσματος.
• Επίλεξε διατροφή με φρούτα, λαχανικά, πράσινα φυλλώδη λαχανικά, ξηρούς καρπούς και δημητριακά ολικής άλεσης.
• Αν είσαι 60 ετών ή μεγαλύτερος, κάνε οφθαλμολογική εξέταση με μυδρίαση κάθε 1 έως 2 χρόνια.

Επιπλοκές καταρράκτη

• Σοβαρή ή ακόμη και μόνιμη απώλεια όρασης χωρίς θεραπεία.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Κλείσε ραντεβού με οφθαλμίατρο αν παρατηρήσεις θολή όραση, διπλή όραση, ενόχληση στο φως ή άλλες αλλαγές στην όρασή σου.
• Ενημέρωσε τον οφθαλμίατρό σου αν δυσκολεύεσαι στο διάβασμα, στην οδήγηση ή σε άλλες καθημερινές δραστηριότητες.

Ποιος γιατρός: Οφθαλμίατρος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τον καταρράκτη