Δερματίτιδα εξ επαφής: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η δερματίτιδα εξ επαφής

Η δερματίτιδα εξ επαφής είναι ένας τύπος εκζέματος. Το έκζεμα είναι γενικός όρος για παθήσεις που κάνουν το δέρμα ξηρό και ερεθισμένο. Στη συγκεκριμένη μορφή, το πρόβλημα ξεκινά από την επαφή με κάποια ουσία. Μπορεί να εμφανίσεις φαγούρα, φουσκάλες, ξηρότητα και σκασίματα. Οποιοδήποτε σημείο του σώματος μπορεί να επηρεαστεί, αλλά τα χέρια και το πρόσωπο προσβάλλονται συχνότερα.

Υπάρχουν δύο βασικοί μηχανισμοί. Στην ερεθιστική μορφή, μια ουσία βλάπτει άμεσα την εξωτερική στιβάδα του δέρματος. Στην αλλεργική μορφή, το ανοσοποιητικό σύστημα αντιδρά σε μια ουσία στην οποία έχει προηγουμένως ευαισθητοποιηθεί. Σαπούνια, απορρυπαντικά, καλλυντικά και ορισμένα μέταλλα μπορούν να σχετίζονται με το πρόβλημα.

Η αναγνώριση και η αποφυγή της υπεύθυνης ουσίας είναι βασικό μέρος της αντιμετώπισης. Όταν αυτό επιτευχθεί, τα συμπτώματα συνήθως βελτιώνονται και μπορεί να υποχωρήσουν εντελώς. Αν η αποφυγή δεν είναι εφικτή, υπάρχουν θεραπείες που ανακουφίζουν το δέρμα. Αν τα συμπτώματα επιμένουν ή επανέρχονται, ο γιατρός σου μπορεί να διερευνήσει την αιτία και να προσαρμόσει τη θεραπεία.

Μορφές και τύποι

• Ερεθιστική δερματίτιδα εξ επαφήςΜια ουσία βλάπτει άμεσα την εξωτερική στιβάδα του δέρματος. Μπορεί να προκύψει από συχνή επαφή με ήπιο ερεθιστικό ή σύντομη επαφή με ισχυρότερο.
• Αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφήςΤο ανοσοποιητικό αντιδρά σε ένα αλλεργιογόνο, δηλαδή μια ουσία που προκαλεί αλλεργική αντίδραση. Η αντίδραση εμφανίζεται μετά από προηγούμενη ευαισθητοποίηση στην ουσία.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Τα συμπτώματα συνήθως βελτιώνονται και μπορεί να υποχωρήσουν εντελώς όταν εντοπιστεί και αποφεύγεται η υπεύθυνη ουσία. Η νέα έκθεση μπορεί να προκαλέσει έξαρση. Αν η αποφυγή δεν είναι εφικτή, οι θεραπείες βοηθούν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων.

Συμπτώματα δερματίτιδας εξ επαφής

Τα συμπτώματα αφορούν το δέρμα και διαφέρουν ανάλογα με το αν η αιτία είναι ερεθιστική ουσία ή αλλεργική αντίδραση.

• Φαγούρα Μπορεί να είναι πολύ έντονη, ιδιαίτερα στην αλλεργική μορφή.
• Ξηρότητα Το δέρμα γίνεται ξηρό και ερεθισμένο.
• Σκασίματα Μπορεί να εμφανιστούν ρωγμές στο δέρμα.
• Φουσκάλες Μπορεί να περιέχουν υγρό και να είναι πολύ επώδυνες.
• Αλλαγή χρώματος Το ανοιχτόχρωμο δέρμα μπορεί να κοκκινίσει. Το σκουρόχρωμο μπορεί να γίνει σκούρο καφέ, μωβ ή γκρι.
• Κάψιμο ή τσούξιμο Μπορεί να συνοδεύει τον ερεθισμό του δέρματος.

Η αντίδραση συνήθως εμφανίζεται μέσα σε λίγες ώρες ή ημέρες από την έκθεση. Στην ερεθιστική μορφή, τα συμπτώματα μπορεί να αρχίσουν αμέσως ή μέσα σε 48 ώρες. Στην αλλεργική μορφή μπορεί να είναι άμεσα ή καθυστερημένα. Τα χέρια και το πρόσωπο είναι συχνές θέσεις εμφάνισης, ενώ η αλλεργική μορφή επηρεάζει κυρίως τα χέρια.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες δερματίτιδας εξ επαφής και παράγοντες κινδύνου

Η ερεθιστική μορφή προκαλείται από ουσίες που βλάπτουν το δέρμα, όπως σαπούνια, απορρυπαντικά, αντισηπτικά, διαλύτες, απολυμαντικά, τσιμέντο, σκόνη και χώμα. Η συχνή επαφή με νερό μπορεί επίσης να ευθύνεται. Η ζέστη, το κρύο, η τριβή και ο ξηρός αέρας μπορούν να επιδεινώσουν υπάρχοντα συμπτώματα. Στην αλλεργική μορφή, η πρώτη επαφή ευαισθητοποιεί τον οργανισμό χωρίς να προκαλεί αντίδραση. Σε επόμενη έκθεση μπορεί να εμφανιστεί αντίδραση του ανοσοποιητικού. Πιθανά αλλεργιογόνα είναι αρώματα και συντηρητικά καλλυντικών, βαφές μαλλιών, νικέλιο, κοβάλτιο, λάτεξ, βαφές υφασμάτων, ισχυρές κόλλες, ορισμένα φυτά και φάρμακα που εφαρμόζονται στο δέρμα.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Ατοπικό έκζεμα.
• Συχνή έκθεση σε ερεθιστικές ουσίες.
• Εργασία που περιλαμβάνει συχνή επαφή με νερό.
• Επαγγέλματα όπως κομμωτής, αισθητικός, καθαριστής, μάγειρας, αγρότης, οικοδόμος, μηχανικός ή επαγγελματίας υγείας και κοινωνικής φροντίδας.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου συνήθως βασίζεται στην εικόνα του δέρματος και σε ερωτήσεις για τα συμπτώματα, την έναρξή τους και τις ουσίες με τις οποίες ήρθες σε επαφή. Εξετάζει επίσης το ιστορικό σου, την εργασία, τον τρόπο ζωής και τυχόν οικογενειακό ιστορικό εκζέματος. Αν η αιτία δεν εντοπίζεται ή η θεραπεία δεν βοηθά, μπορεί να σε παραπέμψει σε δερματολόγο.

• Κλινική εξέταση του δέρματος και λήψη ιστορικού.
• Επιδερμικές δοκιμασίες επικόλλησης για αλλεργιογόνα: μικρές ποσότητες ουσιών τοποθετούνται στο δέρμα με ειδική ταινία. Αφαιρούνται μετά από 2 ημέρες και το δέρμα συνήθως επανεξετάζεται έπειτα από άλλες 2 ημέρες.

Θεραπεία δερματίτιδας εξ επαφής

Το σημαντικότερο βήμα είναι να εντοπιστεί και να αποφεύγεται η ουσία που προκαλεί τα συμπτώματα. Ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός μπορεί να σε βοηθήσει να περιορίσεις την έκθεση και να επιλέξεις κατάλληλη φροντίδα για το δέρμα. Αν η αποφυγή δεν αρκεί ή δεν είναι εφικτή, χρησιμοποιούνται θεραπείες για την ξηρότητα και τη φλεγμονή. Σε επίμονα ή σοβαρά περιστατικά, ο δερματολόγος μπορεί να εξετάσει επιπλέον επιλογές.

• Μαλακτικά και ενυδατικάΠεριορίζουν την απώλεια νερού και σχηματίζουν προστατευτικό στρώμα στο δέρμα. Υπάρχουν αλοιφές, κρέμες, λοσιόν και υποκατάστατα σαπουνιού.
• Τοπικά κορτικοστεροειδήΚρέμες ή αλοιφές κορτιζόνης που μπορεί να συνταγογραφήσει ο γιατρός για να μειώσει τη φλεγμονή. Η επιλογή εξαρτάται από τη βαρύτητα και το σημείο του σώματος.
• Κορτικοστεροειδή από το στόμαΣπάνια χρειάζονται σε σοβαρό επεισόδιο που καλύπτει μεγάλη επιφάνεια δέρματος. Χορηγούνται με ιατρική συνταγή.
• Ανοσοκατασταλτική θεραπείαΦάρμακα που μειώνουν τη φλεγμονή καταστέλλοντας το ανοσοποιητικό. Μπορούν να εξεταστούν από δερματολόγο όταν οι προηγούμενες θεραπείες δεν ελέγχουν τα συμπτώματα.
• ΑλιτρετινοΐνηΑναφέρεται ως επιλογή για σοβαρό έκζεμα των χεριών, στο πλαίσιο αντιμετώπισης από δερματολόγο.
• ΦωτοθεραπείαΤο προσβεβλημένο δέρμα εκτίθεται σε υπεριώδες φως για να μειωθεί η φλεγμονή.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Απόφυγε ή περιόρισε την επαφή με την υπεύθυνη ουσία.
• Μετά το μπάνιο ή το ντους, στέγνωσε απαλά το δέρμα και άπλωσε το κατάλληλο μαλακτικό όσο είναι ακόμη νωπό.
• Άπλωσε το μαλακτικό απαλά, χωρίς τρίψιμο, προς τη φορά που μεγαλώνουν οι τρίχες.
• Μη μοιράζεσαι τα μαλακτικά σου με άλλους.
• Κράτησε τα μαλακτικά μακριά από γυμνή φλόγα και πρόσεχε την ολισθηρότητα της μπανιέρας όταν προστίθενται στο νερό.
• Αν η έκθεση σχετίζεται με την εργασία σου, χρησιμοποίησε προστατευτικό ρουχισμό και ενημέρωσε τον εργοδότη σου.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Η καλύτερη πρόληψη είναι η αποφυγή των ερεθιστικών ουσιών ή αλλεργιογόνων που σου προκαλούν συμπτώματα. Αν αυτό δεν γίνεται, περιόρισε την επαφή και προστάτευσε το δέρμα σου.

• Αν έρθεις σε επαφή με υπεύθυνη ουσία, ξέπλυνε το δέρμα το συντομότερο δυνατό με ζεστό νερό και μαλακτικό.
• Χρησιμοποίησε προστατευτικά γάντια, αλλά βγάζε τα κατά διαστήματα, επειδή ο ιδρώτας μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα.
• Αν το καουτσούκ σε ερεθίζει, μπορεί να βοηθήσουν βαμβακερά γάντια κάτω από τα ελαστικά.
• Έλεγχε τα συστατικά σε καλλυντικά και σαπούνια και προτίμησε προϊόντα χωρίς τις ουσίες που σε επηρεάζουν.
• Χρησιμοποίησε κατάλληλα μαλακτικά και, αν χρειάζεται, μαλακτικό υποκατάστατο σαπουνιού.

Επιπλοκές δερματίτιδας εξ επαφής

• Δευτερογενής λοίμωξη του προσβεβλημένου δέρματος, με πιθανή ανάγκη για αντιβιοτικά μετά από ιατρική αξιολόγηση.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Ζήτησε άμεσα ιατρική συμβουλή αν έχεις σοβαρή δερματική αντίδραση.
• Ζήτησε άμεσα ιατρική συμβουλή αν τα συμπτώματα χειροτερεύουν γρήγορα, βγαίνει υγρό από το δέρμα, αυξάνεται ο πόνος ή νιώθεις γενικά άρρωστος, ζέστη, κρύο ή ρίγος.
• Ζήτησε άμεσα ιατρική συμβουλή αν εμφανίσεις έντονη ερυθρότητα και πρήξιμο μετά τη διακοπή κρέμας κορτιζόνης.
• Κλείσε ραντεβού αν τα συμπτώματα επιμένουν, επανέρχονται, είναι σοβαρά ή δεν βελτιώνονται με τη θεραπεία.

Ποιος γιατρός: Δερματολόγος, Αλλεργιολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τη δερματίτιδα εξ επαφής