Λεύκη: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η λεύκη

Η λεύκη είναι μια χρόνια πάθηση που δημιουργεί ανοιχτόχρωμες ή λευκές κηλίδες στο δέρμα. Το χρώμα του δέρματος οφείλεται στη μελανίνη, μια χρωστική που παράγουν κύτταρα τα οποία λέγονται μελανοκύτταρα. Στη λεύκη, αυτά τα κύτταρα καταστρέφονται ή δεν λειτουργούν αρκετά, με αποτέλεσμα να χάνεται το χρώμα. Η συχνότερη μορφή θεωρείται αυτοάνοση: το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται κατά λάθος σε υγιή κύτταρα του ίδιου του οργανισμού. Δεν πρόκειται για λοίμωξη και δεν μπορείς να την κολλήσεις από κάποιον άλλο.

Οι κηλίδες μπορεί να εμφανιστούν οπουδήποτε, συχνά όμως στο πρόσωπο, στον λαιμό, στα χέρια και στις πτυχές του δέρματος. Μπορεί επίσης να ασπρίσουν οι τρίχες ή να χαθεί χρώμα μέσα στο στόμα και στη μύτη. Η έκταση και η εξέλιξη διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο και δεν προβλέπονται με ακρίβεια. Δεν υπάρχει οριστική ίαση και οι κηλίδες συνήθως παραμένουν, αλλά οι θεραπείες μπορούν να επαναφέρουν μέρος του χρώματος. Το αποτέλεσμα δεν είναι πάντα μόνιμο και η εξάπλωση δεν ελέγχεται πάντοτε.

Μορφές και τύποι

• Μη τμηματική λεύκηΕίναι η συχνότερη μορφή. Οι λευκές κηλίδες εμφανίζονται συχνά συμμετρικά και στις δύο πλευρές του σώματος, όπως στα δύο χέρια ή στα δύο γόνατα.
• Τμηματική λεύκηΟι κηλίδες περιορίζονται σε μία περιοχή ή πλευρά του σώματος. Συχνά ξεκινά σε μικρή ηλικία, εξελίσσεται για 6 έως 12 μήνες και μετά συνήθως σταματά να επεκτείνεται.
• Καθολική λεύκηΣπάνια μορφή στην οποία η απώλεια χρώματος μπορεί να αφορά ολόκληρο το σώμα.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η λεύκη είναι χρόνια και δεν υπάρχει οριστική ίαση. Δεν μπορεί να προβλεφθεί πόσο δέρμα θα επηρεαστεί: μπορεί να υπάρχουν λίγες μικρές κηλίδες ή μεγάλες περιοχές που ενώνονται. Οι λευκές κηλίδες συνήθως παραμένουν. Η θεραπεία μπορεί να επαναφέρει μέρος του χρώματος, αλλά το αποτέλεσμα δεν διαρκεί πάντα και η εξάπλωση δεν ελέγχεται πάντοτε.

Συμπτώματα λεύκης

Το βασικό σύμπτωμα είναι η απώλεια του φυσικού χρώματος του δέρματος. Η εικόνα και η έκταση των κηλίδων διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο.

• Λευκές κηλίδες Μπορεί να αρχίσουν ως πιο ανοιχτόχρωμες περιοχές και σταδιακά να γίνουν τελείως λευκές, με λεία ή ακανόνιστα όρια.
• Αλλαγές στις τρίχες Οι τρίχες στις προσβεβλημένες περιοχές μπορεί να γίνουν λευκές ή γκρίζες, ακόμη και στα φρύδια, στις βλεφαρίδες ή στα γένια.
• Αποχρωματισμός στο στόμα Μπορεί να χαθεί χρώμα από το εσωτερικό του στόματος ή της μύτης.
• Περιστασιακή φαγούρα Οι κηλίδες μερικές φορές προκαλούν φαγούρα, παρότι η λεύκη συνήθως δεν προκαλεί ενόχληση ή ξηρότητα.
• Αλλαγές στα όρια Τα όρια μιας κηλίδας μπορεί να είναι κόκκινα και ερεθισμένα ή να έχουν καφετί χρώμα.

Η λεύκη μπορεί να ξεκινήσει σε οποιαδήποτε ηλικία, ακόμη και στην πρώιμη παιδική ηλικία. Μερικές κηλίδες παραμένουν μικρές, ενώ άλλες μεγαλώνουν και ενώνονται. Μερικές φορές η απώλεια χρώματος είναι γρήγορη. Οι λευκές περιοχές συνήθως είναι μόνιμες.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες λεύκης και παράγοντες κινδύνου

Η λεύκη προκαλείται όταν δεν υπάρχουν αρκετά λειτουργικά μελανοκύτταρα για να παράγουν τη μελανίνη που δίνει χρώμα στο δέρμα. Η συχνότερη, μη τμηματική μορφή θεωρείται αυτοάνοση: το ανοσοποιητικό καταστρέφει αυτά τα κύτταρα. Το οικογενειακό ιστορικό και τα γονίδια φαίνεται να παίζουν ρόλο, αλλά οι ακριβείς μηχανισμοί εξακολουθούν να μελετώνται. Ένα ηλιακό έγκαυμα, ένας τραυματισμός του δέρματος, η συναισθηματική πίεση ή η έκθεση σε ορισμένες χημικές ουσίες μπορεί να πυροδοτήσουν ή να επιδεινώσουν τη λεύκη. Η τμηματική μορφή έχει επίσης συνδεθεί με χημικές ουσίες που απελευθερώνονται από τις νευρικές απολήξεις στο δέρμα και βλάπτουν τα μελανοκύτταρα.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Οικογενειακό ιστορικό λεύκης.
• Οικογενειακό ιστορικό άλλων αυτοάνοσων νοσημάτων.
• Ύπαρξη άλλου αυτοάνοσου νοσήματος, όπως νόσος του θυρεοειδούς, διαβήτης τύπου 1 ή ρευματοειδής αρθρίτιδα.
• Συγκεκριμένες γενετικές αλλαγές που συνδέονται με τη μη τμηματική λεύκη.
• Μελάνωμα ή λέμφωμα μη Hodgkin, που έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο μη τμηματικής λεύκης.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου εξετάζει τις περιοχές που έχουν χάσει χρώμα και συζητά μαζί σου το οικογενειακό ιστορικό, προηγούμενους τραυματισμούς ή εγκαύματα, την εξέλιξη των κηλίδων και την επίδρασή τους στη ζωή σου. Μπορεί να χρησιμοποιήσει λυχνία Wood, μια ειδική λάμπα υπεριώδους φωτός, ώστε να δει καλύτερα τις κηλίδες και να τις ξεχωρίσει από άλλες παθήσεις. Επειδή η λεύκη συνδέεται με άλλα αυτοάνοσα νοσήματα, μπορεί να χρειαστεί έλεγχος για σχετικά συμπτώματα και εξέταση αίματος για τη λειτουργία του θυρεοειδούς.

• Κλινική εξέταση του δέρματος και λήψη ιστορικού.
• Εξέταση του δέρματος με λυχνία Wood.
• Αιματολογικός έλεγχος της λειτουργίας του θυρεοειδούς, αν χρειάζεται.
• Αξιολόγηση για συμπτώματα άλλων αυτοάνοσων νοσημάτων.

Θεραπεία λεύκης

Η θεραπεία στοχεύει κυρίως στην επαναφορά του χρώματος και στη μείωση της ορατότητας των κηλίδων. Δεν είναι απαραίτητη για όλους: σε μικρές περιοχές μπορεί να αρκούν η προστασία από τον ήλιο και η καλλυντική κάλυψη. Η επιλογή εξαρτάται από την έκταση, την περιοχή, την ηλικία και το πόσο σε επηρεάζει η πάθηση. Ο δερματολόγος μπορεί να προτείνει τοπικά φάρμακα, φωτοθεραπεία ή άλλες παρεμβάσεις. Οι θεραπείες δεν ταιριάζουν σε όλους, μπορεί να έχουν ανεπιθύμητες ενέργειες και το αποτέλεσμα δεν είναι πάντα μόνιμο. Ακολούθησε τις οδηγίες του γιατρού σου για τη χρήση και την παρακολούθησή τους.

• Κρέμες καλλυντικής κάλυψηςΤαιριάζουν με τον τόνο του δέρματος και κάνουν τις λευκές κηλίδες λιγότερο εμφανείς. Χρειάζεται καθοδήγηση για τη σωστή εφαρμογή.
• Τοπικά κορτικοστεροειδήΚρέμες ή αλοιφές, όπως η προπιονική φλουτικαζόνη και η βαλεριανική βηταμεθαζόνη, μπορεί να επαναφέρουν μέρος του χρώματος. Μπορούν να προκαλέσουν λέπτυνση του δέρματος, ραγάδες και άλλες ανεπιθύμητες ενέργειες.
• Τοπικοί αναστολείς καλσινευρίνηςΗ πιμεκρόλιμους και η τακρόλιμους μπορεί να βοηθήσουν στην επαναφορά του χρώματος σε παιδιά και ενήλικες. Δεν προκαλούν λέπτυνση του δέρματος, αλλά μπορεί να προκαλέσουν κάψιμο και ευαισθησία στον ήλιο· η χρήση τους στη λεύκη είναι εκτός εγκεκριμένης ένδειξης.
• Τοπική ρουξολιτινίμπηΚρέμα για λεύκη στο πρόσωπο σε άτομα ηλικίας 12 ετών και άνω. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν άλλες θεραπείες δεν έχουν βοηθήσει ή δεν είναι κατάλληλες.
• ΦωτοθεραπείαΧρησιμοποιεί ειδικές λάμπες UVA ή UVB, μερικές φορές σε συνδυασμό με ψωραλένιο ή άλλη θεραπεία. Ο δερματολόγος συζητά μαζί σου τον κίνδυνο καρκίνου του δέρματος από την επιπλέον έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία.
• Μοσχεύματα και μεταμόσχευση κυττάρωνΣε επιλεγμένους ενήλικες με σταθερή λεύκη μπορεί να μεταφερθεί υγιές δέρμα ή μελανοκύτταρα στις λευκές περιοχές. Υπάρχει κίνδυνος ουλών και οι μέθοδοι αυτές δεν είναι κατάλληλες για παιδιά.
• ΑποχρωματισμόςΣε ενήλικες με πολύ εκτεταμένη λεύκη μπορεί να εξεταστεί η αφαίρεση του υπόλοιπου χρώματος με φάρμακο βασισμένο στην υδροκινόνη. Το αποτέλεσμα είναι συνήθως μόνιμο και αφήνει το δέρμα χωρίς τη φυσική προστασία της χρωστικής από τον ήλιο.
• Άλλες ειδικές θεραπείεςΟ δερματολόγος μπορεί να εξετάσει λέιζερ excimer ή συνδυασμούς θεραπειών. Στις επιλογές που αναφέρονται περιλαμβάνονται η καλσιποτριόλη, ένα ανάλογο βιταμίνης D, και η πρεδνιζολόνη.
• Ψυχολογική υποστήριξηΗ συμβουλευτική ή η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία μπορεί να βοηθήσει αν η λεύκη σου προκαλεί ψυχική δυσφορία. Οι ομάδες υποστήριξης μπορούν επίσης να σε φέρουν σε επαφή με άλλους ανθρώπους με λεύκη.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Χρησιμοποίησε αντηλιακό, ιδανικά με SPF 50 ή μεγαλύτερο, για προστασία από εγκαύματα και μακροχρόνια βλάβη.
• Απόφυγε το σολάριουμ.
• Μη χρησιμοποιείς οικιακές λάμπες υπεριώδους φωτός ως υποκατάστατο της νοσοκομειακής φωτοθεραπείας.
• Μπορείς να φωτογραφίζεις τις κηλίδες ώστε να παρακολουθείς τις αλλαγές μαζί με τον γιατρό σου.
• Αν αποφεύγεις τον ήλιο, συζήτησε με τον γιατρό σου το ενδεχόμενο συμπληρώματος βιταμίνης D.
• Συζήτησε με τον γιατρό σου πριν χρησιμοποιήσεις φυτικά σκευάσματα, γιατί μπορεί να αλληλεπιδράσουν με φάρμακα.

Επιπλοκές λεύκης

• Αυξημένη ευαισθησία στον ήλιο και κίνδυνος ηλιακού εγκαύματος.
• Φλεγμονή στην ίριδα ή στον ραγοειδή χιτώνα, το μεσαίο στρώμα του ματιού.
• Φλεγμονή στο αυτί ή μερική απώλεια ακοής.
• Χαμηλή αυτοεκτίμηση, δυσκολίες με την εικόνα του σώματος και επιβάρυνση της ποιότητας ζωής.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Ζήτησε αξιολόγηση από τον γιατρό σου αν παρατηρήσεις περιοχές του δέρματος που χάνουν το χρώμα τους.
• Συζήτησε με τον γιατρό σου αν οι κηλίδες σε στενοχωρούν ή επηρεάζουν την αυτοπεποίθηση και την καθημερινότητά σου.
• Χρειάζεται δερματολογική αξιολόγηση αν η διάγνωση είναι αβέβαιη, η λεύκη είναι εκτεταμένη ή η θεραπεία δεν βοηθά.
• Αν είσαι έγκυος ή πρόκειται για παιδί που χρειάζεται θεραπεία, χρειάζεται αξιολόγηση από δερματολόγο.
• Επικοινώνησε με τον γιατρό σου αν εμφανίσεις ανεπιθύμητες ενέργειες από τη θεραπεία.

Ποιος γιατρός: Δερματολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τη λεύκη