Ρευματοειδής αρθρίτιδα: συμπτώματα

Τι είναι η ρευματοειδής αρθρίτιδα

Η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μια μακροχρόνια πάθηση που προκαλεί πόνο, πρήξιμο και δυσκαμψία στις αρθρώσεις. Είναι αυτοάνοση: το ανοσοποιητικό σύστημα, που φυσιολογικά προστατεύει από λοιμώξεις, επιτίθεται κατά λάθος σε υγιείς ιστούς. Στη συγκεκριμένη πάθηση προσβάλλει τον αρθρικό υμένα, δηλαδή τη λεπτή εσωτερική επένδυση των αρθρώσεων. Η φλεγμονή που δημιουργείται μπορεί σταδιακά να βλάψει τον χόνδρο, τα κοντινά οστά και τους ιστούς που στηρίζουν την άρθρωση.

Συχνά επηρεάζονται πρώτα οι μικρές αρθρώσεις των χεριών και των ποδιών, αλλά μπορεί να προσβληθεί οποιαδήποτε άρθρωση. Σε ορισμένες περιπτώσεις επηρεάζονται και άλλα μέρη του σώματος, όπως τα μάτια, οι πνεύμονες ή η καρδιά. Η πορεία διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο, με περιόδους επιδείνωσης που ονομάζονται εξάρσεις.

Δεν υπάρχει οριστική ίαση. Ωστόσο, η έγκαιρη διάγνωση και η κατάλληλη θεραπεία μπορούν να μειώσουν τα συμπτώματα, να επιβραδύνουν τη βλάβη στις αρθρώσεις και να σε βοηθήσουν να παραμείνεις δραστήριος. Πολλοί άνθρωποι έχουν μεγάλα διαστήματα ανάμεσα στις εξάρσεις και συνεχίζουν την εργασία και τις καθημερινές τους δραστηριότητες.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μακροχρόνια πάθηση χωρίς οριστική ίαση, αλλά η πορεία της διαφέρει. Με έγκαιρη διάγνωση και κατάλληλη θεραπεία, πολλοί άνθρωποι έχουν διαστήματα μηνών ή ακόμη και ετών ανάμεσα στις εξάρσεις. Η θεραπεία μπορεί να περιορίσει τη βλάβη των αρθρώσεων και να βοηθήσει να συνεχίσεις την εργασία και τις καθημερινές σου δραστηριότητες. Οι τακτικοί έλεγχοι είναι σημαντικοί για να προσαρμόζεται η φροντίδα στις ανάγκες σου.

Συμπτώματα ρευματοειδούς αρθρίτιδας

Τα κύρια συμπτώματα είναι ο πόνος, το πρήξιμο και η δυσκαμψία στις αρθρώσεις. Μπορεί επίσης να έχεις γενικότερα συμπτώματα, όπως κόπωση ή μειωμένη όρεξη.

• Πόνος στις αρθρώσεις Συχνά είναι εντονότερος το πρωί ή μετά από ακινησία.
• Δυσκαμψία Μπορεί να δυσκολεύεσαι να λυγίσεις πλήρως τα δάχτυλα ή να κλείσεις τη γροθιά σου.
• Πρήξιμο στις αρθρώσεις Μπορεί να δυσκολεύει καθημερινές κινήσεις, όπως το κούμπωμα των ρούχων.
• Θερμότητα και ευαισθησία Οι αρθρώσεις μπορεί να είναι ζεστές, κόκκινες και ευαίσθητες στην αφή.
• Οζίδια Σκληρά εξογκώματα κάτω από το δέρμα, κοντά στις προσβεβλημένες αρθρώσεις.
• Κόπωση Κούραση και έλλειψη ενέργειας.
• Πυρετός
• Εφίδρωση
• Μειωμένη όρεξη
• Απώλεια βάρους
• Ξηροφθαλμία Μπορεί να εμφανιστεί αν επηρεάζονται τα μάτια.
• Πόνος στο στήθος Μπορεί να σχετίζεται με φλεγμονή στην καρδιά ή στους πνεύμονες.

Τα συμπτώματα συνήθως αναπτύσσονται σταδιακά μέσα σε αρκετές εβδομάδες, αλλά μερικές φορές εξελίσσονται σε λίγες ημέρες. Μπορεί να υποχωρούν και να επανέρχονται. Η πρωινή δυσκαμψία συχνά διαρκεί περισσότερο από 30 λεπτά.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες ρευματοειδούς αρθρίτιδας και παράγοντες κινδύνου

Η πάθηση προκαλείται από λανθασμένη επίθεση του ανοσοποιητικού σε υγιείς ιστούς. Η φλεγμονή στον αρθρικό υμένα απελευθερώνει ουσίες που μπορούν να βλάψουν οστά, χόνδρο, τένοντες και συνδέσμους. Χωρίς θεραπεία, η άρθρωση μπορεί σταδιακά να χάσει το φυσιολογικό σχήμα και τη λειτουργία της. Δεν είναι γνωστό τι ξεκινά αυτή τη διαδικασία. Γενετικοί, περιβαλλοντικοί και ορμονικοί παράγοντες ενδέχεται να συμμετέχουν, αλλά δεν έχει αποδειχθεί ένας συγκεκριμένος μηχανισμός που εξηγεί την εμφάνισή της.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Γυναικείο φύλο.
• Μεγαλύτερη ηλικία.
• Οικογενειακό ιστορικό ρευματοειδούς αρθρίτιδας.
• Κάπνισμα.
• Παχυσαρκία.
• Παθήσεις των ούλων.
• Πνευμονοπάθεια.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Δεν υπάρχει μία εξέταση που να επιβεβαιώνει ή να αποκλείει από μόνη της τη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Ο γιατρός σου θα συζητήσει τα συμπτώματα και το οικογενειακό ιστορικό σου και θα εξετάσει τις αρθρώσεις για πρήξιμο και δυσκολία στην κίνηση. Αν υποψιαστεί την πάθηση, θα σε παραπέμψει σε ρευματολόγο, δηλαδή γιατρό που ειδικεύεται στις παθήσεις των αρθρώσεων. Οι αιματολογικές εξετάσεις βοηθούν στην εκτίμηση της φλεγμονής και στον έλεγχο άλλων πιθανών αιτιών. Οι απεικονιστικές εξετάσεις μπορούν να δείξουν φλεγμονή ή βλάβη και να βοηθήσουν στην παρακολούθηση. Ο γιατρός μπορεί επίσης να αξιολογήσει πόσο εύκολα εκτελείς καθημερινές δραστηριότητες.

• Ταχύτητα καθίζησης ερυθρών (ΤΚΕ), για εκτίμηση της φλεγμονής.
• C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP), για μέτρηση της φλεγμονής.
• Γενική αίματος, για έλεγχο αναιμίας και άλλων πιθανών αιτιών των συμπτωμάτων.
• Ρευματοειδής παράγοντας.
• Αντισώματα έναντι κυκλικού κιτρουλλινωμένου πεπτιδίου (anti-CCP).
• Μαγνητική τομογραφία αρθρώσεων.
• Ακτινογραφίες.
• Υπερηχογράφημα αρθρώσεων.

Θεραπεία ρευματοειδούς αρθρίτιδας

Η θεραπεία στοχεύει στη μείωση της φλεγμονής και του πόνου και στην πρόληψη ή επιβράδυνση της βλάβης των αρθρώσεων. Το πλάνο προσαρμόζεται στα συμπτώματα και μπορεί να περιλαμβάνει συνδυασμό φαρμάκων, υποστηρικτικών θεραπειών και, σε ορισμένες περιπτώσεις, χειρουργικής επέμβασης. Τα φάρμακα που τροποποιούν την πορεία της νόσου δεν είναι το ίδιο με τα απλά παυσίπονα. Χρειάζεται παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας και των πιθανών ανεπιθύμητων ενεργειών. Πάρε την αγωγή όπως σου έχει υποδείξει ο γιατρός σου και συζήτησε μαζί του οποιαδήποτε ανησυχία ή παρενέργεια.

• Τροποποιητικά αντιρρευματικά φάρμακαΤα DMARDs μειώνουν τα συμπτώματα και επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου. Περιλαμβάνουν τη μεθοτρεξάτη, τη λεφλουνομίδη, την υδροξυχλωροκίνη και τη σουλφασαλαζίνη.
• Βιολογικές θεραπείεςΌπως η ανταλιμουμάμπη, η ετανερσέπτη και η ινφλιξιμάμπη. Συνήθως χρησιμοποιούνται όταν τα DMARDs δεν επαρκούν από μόνα τους και συχνά συνδυάζονται με αυτά.
• Αναστολείς JAKΕπιλογή για ενήλικες με μέτρια έως σοβαρή νόσο, όταν άλλες θεραπείες δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ή δεν έχουν αποδώσει.
• ΠαυσίποναΗ παρακεταμόλη ή ο συνδυασμός παρακεταμόλης και κωδεΐνης μπορεί να βοηθήσουν στον πόνο. Δεν αντιμετωπίζουν τη φλεγμονή των αρθρώσεων.
• Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδηΜειώνουν τον πόνο και τη φλεγμονή, αλλά δεν εμποδίζουν την εξέλιξη της νόσου. Ο γιατρός σου θα σταθμίσει τα οφέλη και τους κινδύνους, όπως η αιμορραγία από το στομάχι.
• ΚορτικοστεροειδήΌπως η πρεδνιζολόνη, μπορούν να μειώσουν τον πόνο, τη δυσκαμψία και τη φλεγμονή. Η χρήση τους χρειάζεται ιατρική καθοδήγηση λόγω πιθανών σοβαρών ανεπιθύμητων ενεργειών.
• ΦυσικοθεραπείαΒοηθά στη μυϊκή δύναμη, στην κινητικότητα και στην ευλυγισία των αρθρώσεων. Μπορεί να περιλαμβάνει εξατομικευμένες ασκήσεις και μεθόδους ανακούφισης του πόνου.
• Εργοθεραπεία και βοηθήματαΣε βοηθούν να προστατεύεις τις αρθρώσεις στις καθημερινές δραστηριότητες. Μπορεί να προταθούν νάρθηκες, ειδικά βοηθήματα ή πάτοι παπουτσιών.
• Χειρουργική θεραπείαΜπορεί να χρειαστεί για αποκατάσταση της λειτουργίας, μείωση του πόνου ή διόρθωση παραμορφώσεων. Σε ορισμένες περιπτώσεις γίνεται αρθροπλαστική, δηλαδή αντικατάσταση μέρους ή ολόκληρης της άρθρωσης.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Ισορρόπησε την άσκηση με την ξεκούραση, ιδιαίτερα στις εξάρσεις.
• Προτίμησε δραστηριότητες με μικρότερη επιβάρυνση των αρθρώσεων, όπως περπάτημα, κολύμπι ή ποδήλατο.
• Αύξησε σταδιακά τη σωματική δραστηριότητα και ζήτησε καθοδήγηση από φυσικοθεραπευτή.
• Αν μια δραστηριότητα προκαλεί έντονο πόνο, ζέστη ή πρήξιμο στις αρθρώσεις, σταμάτησε και ξεκουράσου.
• Ακολούθησε υγιεινή, ισορροπημένη διατροφή με μεσογειακό πρότυπο.
• Διατήρησε υγιές βάρος και προστάτευε τις αρθρώσεις σου από τραυματισμούς.
• Αν καπνίζεις, ζήτησε βοήθεια για διακοπή.
• Πριν πάρεις μη συνταγογραφούμενα παυσίπονα ή συμπληρώματα, έλεγξε με τον γιατρό σου αν αλληλεπιδρούν με την αγωγή σου.
• Συζήτησε με την ομάδα φροντίδας σου αν δυσκολεύεσαι συναισθηματικά ή στις καθημερινές δραστηριότητες.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Το κάπνισμα είναι παράγοντας κινδύνου για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Αν έχεις ήδη την πάθηση, ο καλός έλεγχός της και οι υγιεινές συνήθειες βοηθούν να μειωθεί ο κίνδυνος επιπλοκών.

• Μην αρχίσεις το κάπνισμα ή ζήτησε υποστήριξη για να το διακόψεις.
• Κράτησε τις τακτικές επισκέψεις παρακολούθησης, ώστε να ελέγχεται αν η θεραπεία είναι κατάλληλη.
• Ακολούθησε ισορροπημένη διατροφή και τακτική άσκηση για μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου.
• Συζήτησε με τον γιατρό σου αν χρειάζεσαι εμβολιασμό κατά της γρίπης ή του πνευμονιόκοκκου για προστασία από αυτές τις λοιμώξεις.

Επιπλοκές ρευματοειδούς αρθρίτιδας

• Μόνιμη βλάβη οστών και χόνδρου, παραμορφώσεις και περιορισμός της λειτουργίας των αρθρώσεων.
• Βλάβη ή ρήξη τενόντων.
• Σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα: πίεση νεύρου στον καρπό, με πόνο, μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στο χέρι.
• Φλεγμονή στους πνεύμονες ή στην επένδυσή τους, με πιθανή πλευρίτιδα ή πνευμονική ίνωση.
• Περικαρδίτιδα: φλεγμονή στον ιστό που περιβάλλει την καρδιά.
• Σκληρίτιδα: φλεγμονή στο μάτι, που μπορεί να προκαλεί κοκκίνισμα και πόνο.
• Σύνδρομο Sjögren, που μπορεί να προκαλεί ξηροφθαλμία.
• Αγγειίτιδα: φλεγμονή των αιμοφόρων αγγείων, που σε σοβαρές περιπτώσεις επηρεάζει την αιμάτωση οργάνων.
• Αυξημένος κίνδυνος εμφράγματος και εγκεφαλικού.
• Αυχενική μυελοπάθεια: πίεση στον νωτιαίο μυελό λόγω προβλήματος στις αρθρώσεις του αυχένα, με κίνδυνο μόνιμης βλάβης.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Αν έχεις πόνο, πρήξιμο ή δυσκαμψία στις αρθρώσεις και υποψιάζεσαι ρευματοειδή αρθρίτιδα, ζήτησε ιατρικό έλεγχο.
• Αν εμφανίσεις ανεπιθύμητες ενέργειες από την αγωγή, επικοινώνησε με τον γιατρό σου.
• Αν παίρνεις μεθοτρεξάτη και εμφανίσεις δύσπνοια ή επίμονο ξηρό βήχα, ενημέρωσε τον γιατρό σου.
• Αν σχεδιάζεις εγκυμοσύνη ή ανησυχείς για πιθανή εγκυμοσύνη ενώ λαμβάνεις θεραπεία, μίλησε με τον γιατρό σου, γιατί ορισμένα φάρμακα δεν είναι κατάλληλα κατά την προσπάθεια σύλληψης.

Ποιος γιατρός: Ρευματολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα