Οστεοαρθρίτιδα: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η οστεοαρθρίτιδα

Η οστεοαρθρίτιδα είναι μια χρόνια πάθηση των αρθρώσεων. Σε μια υγιή άρθρωση, ο χόνδρος, ένας λείος ιστός που καλύπτει τα άκρα των οστών, βοηθά τα οστά να κινούνται εύκολα μεταξύ τους. Στην οστεοαρθρίτιδα, ο χόνδρος αλλοιώνεται και γίνεται τραχύς. Μπορεί να επηρεαστούν και άλλοι ιστοί, όπως οι σύνδεσμοι, οι τένοντες και το οστό. Δεν πρόκειται απλώς για φθορά από τη χρήση της άρθρωσης.

Με τον χρόνο μπορεί να εμφανιστούν μικρές οστικές προεξοχές, που λέγονται οστεόφυτα, και να αλλάξει το σχήμα της άρθρωσης. Ο πόνος, το πρήξιμο και η δυσκαμψία μπορεί να περιορίζουν την κίνηση. Συχνά επηρεάζονται τα γόνατα, τα ισχία και οι μικρές αρθρώσεις των χεριών, αλλά και ο αυχένας ή η μέση.

Δεν υπάρχει οριστική ίαση, όμως υπάρχουν τρόποι να μειωθούν τα συμπτώματα και να βελτιωθεί η καθημερινότητά σου. Η πορεία διαφέρει: σε κάποιους η πάθηση είναι ήπια, ενώ σε άλλους δυσκολεύει σημαντικά τις δραστηριότητες. Δεν επιδεινώνεται απαραίτητα με τον χρόνο και μερικές φορές μπορεί να βελτιωθεί σταδιακά.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η οστεοαρθρίτιδα είναι χρόνια και δεν έχει οριστική ίαση. Η βλάβη συχνά αναπτύσσεται σταδιακά μέσα σε χρόνια, αλλά η εξέλιξη διαφέρει σημαντικά. Δεν επιδεινώνεται απαραίτητα και μερικές φορές τα συμπτώματα βελτιώνονται. Με κατάλληλη θεραπεία και υποστήριξη μπορείς να διατηρήσεις μια δραστήρια ζωή. Η χειρουργική επέμβαση μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τον πόνο και την κίνηση, χωρίς να εγγυάται ότι όλα τα συμπτώματα θα εξαφανιστούν.

Συμπτώματα οστεοαρθρίτιδας

Τα βασικά συμπτώματα είναι ο πόνος και η δυσκαμψία στις αρθρώσεις. Η ένταση και οι δυσκολίες που προκαλούν διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο.

• Πόνος στην άρθρωση Συνήθως εμφανίζεται με τη χρήση της άρθρωσης και μπορεί να βελτιώνεται με την ξεκούραση. Σε πιο προχωρημένη πάθηση μπορεί να υπάρχει και τη νύχτα.
• Δυσκαμψία Είναι συχνότερη το πρωί ή μετά από ακινησία και συνήθως διαρκεί λιγότερο από 30 λεπτά.
• Πρήξιμο Μπορεί να εμφανιστεί μέσα ή γύρω από την άρθρωση, ιδιαίτερα μετά από έντονη χρήση.
• Ευαισθησία Η άρθρωση μπορεί να πονά όταν την αγγίζεις.
• Περιορισμένη κίνηση Μπορεί να δυσκολεύεσαι να λυγίσεις ή να τεντώσεις την άρθρωση όσο πριν.
• Τρίξιμο Μπορεί να ακούς ή να αισθάνεσαι τρίξιμο όταν κινείται η άρθρωση.
• Αστάθεια Η άρθρωση μπορεί να φαίνεται χαλαρή ή το γόνατο να υποχωρεί όταν στηρίζεσαι πάνω του.
• Μυϊκή αδυναμία Μπορεί να μειωθούν η δύναμη και ο όγκος των μυών γύρω από την άρθρωση.
• Αλλαγή σχήματος Οι αρθρώσεις μπορεί να φαίνονται μεγαλύτερες ή να εμφανίζουν εξογκώματα, ιδιαίτερα στα δάχτυλα.

Τα συμπτώματα συχνά αρχίζουν σταδιακά σε μία ή λίγες αρθρώσεις. Μπορεί να εμφανίζονται σε επεισόδια ή να είναι συνεχή. Στα γόνατα, ο πόνος συχνά είναι εντονότερος στο περπάτημα και στις σκάλες. Στο ισχίο μπορεί να υπάρχει πόνος στη βουβωνική χώρα, στον μηρό ή στους γλουτούς, μερικές φορές και προς το γόνατο. Στα χέρια, ο πόνος μπορεί με τον χρόνο να μειωθεί, παρότι τα εξογκώματα και το πρήξιμο παραμένουν.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες οστεοαρθρίτιδας και παράγοντες κινδύνου

Η οστεοαρθρίτιδα αναπτύσσεται όταν ο χόνδρος και άλλοι ιστοί της άρθρωσης αλλοιώνονται ή αλλάζουν δομή. Δεν είναι γνωστό τι ακριβώς ξεκινά αυτή τη διαδικασία. Πιθανότατα συμμετέχουν διαφορετικοί παράγοντες του οργανισμού και του περιβάλλοντος. Η βλάβη συνήθως εξελίσσεται σταδιακά. Προηγούμενος τραυματισμός, επαναλαμβανόμενη υπερφόρτιση ή σοβαρή βλάβη της άρθρωσης από άλλη πάθηση, όπως η ρευματοειδής ή η ουρική αρθρίτιδα, μπορούν να αυξήσουν την πιθανότητα εμφάνισής της.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Μεγαλύτερη ηλικία.
• Γυναικείο φύλο, ιδιαίτερα μετά την ηλικία των 50 ετών.
• Υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία.
• Προηγούμενος τραυματισμός ή χειρουργείο στην άρθρωση.
• Επαναλαμβανόμενες κινήσεις και υπερβολική καταπόνηση της άρθρωσης στην εργασία ή στην άθληση.
• Αρθρώσεις που δεν έχουν σχηματιστεί ή δεν ευθυγραμμίζονται σωστά.
• Οικογενειακό ιστορικό οστεοαρθρίτιδας.
• Σοβαρή βλάβη της άρθρωσης από άλλη πάθηση.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου θα ρωτήσει για τα συμπτώματα και το ιατρικό ιστορικό σου και θα εξετάσει τις αρθρώσεις. Δεν υπάρχει μία ειδική εξέταση που να επιβεβαιώνει την οστεοαρθρίτιδα. Οι ακτινογραφίες και οι εξετάσεις αίματος δεν είναι συνήθως απαραίτητες. Μπορεί να ζητηθούν για να ελεγχθούν οι αρθρώσεις ή να αποκλειστούν άλλες αιτίες, όπως ρευματοειδής αρθρίτιδα ή κάταγμα. Η παρατεταμένη πρωινή δυσκαμψία μπορεί να υποδηλώνει διαφορετική πάθηση και χρειάζεται αξιολόγηση.

• Λήψη ιστορικού και κλινική εξέταση.
• Ακτινογραφίες ή άλλες απεικονιστικές εξετάσεις, όταν χρειάζονται.
• Εξετάσεις αίματος ή άλλος εργαστηριακός έλεγχος για τον αποκλεισμό άλλων αιτιών.

Θεραπεία οστεοαρθρίτιδας

Η θεραπεία στοχεύει στη μείωση του πόνου και στη βελτίωση της κίνησης και της καθημερινότητάς σου. Βασίζεται στην κατάλληλη άσκηση, στη διαχείριση του βάρους και, όταν χρειάζεται, σε φάρμακα και υποστηρικτικές θεραπείες. Ο γιατρός σου επιλέγει την αγωγή ανάλογα με τον πόνο και τα υπόλοιπα προβλήματα υγείας σου. Συζήτησε μαζί του πριν χρησιμοποιήσεις ακόμη και μη συνταγογραφούμενα παυσίπονα, κρέμες ή συμπληρώματα, επειδή μπορεί να αλληλεπιδρούν με την αγωγή σου.

• Θεραπευτική άσκησηΑσκήσεις ενδυνάμωσης, ευλυγισίας, ισορροπίας και γενικής φυσικής κατάστασης μπορούν να βελτιώσουν τα συμπτώματα. Ο γιατρός ή ο φυσικοθεραπευτής μπορεί να σου δώσει εξατομικευμένο πρόγραμμα.
• Διαχείριση βάρουςΑν έχεις υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία, η απώλεια βάρους μειώνει την επιβάρυνση των αρθρώσεων και μπορεί να βελτιώσει τον πόνο, ιδιαίτερα στα γόνατα και στα ισχία.
• Αντιφλεγμονώδη φάρμακαΤα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη μπορούν να χρησιμοποιηθούν τοπικά ή από το στόμα, ανάλογα με την ιατρική εκτίμηση. Δεν είναι κατάλληλα για όλους και με τα φάρμακα από το στόμα μπορεί να χρειάζεται προστασία του στομάχου.
• Άλλα παυσίποναΟ γιατρός μπορεί να εξετάσει την παρακεταμόλη όταν δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν άλλες επιλογές, αν και συχνά δεν βοηθά αρκετά. Για σοβαρό πόνο μπορεί να εξεταστούν οπιοειδή, όπως η κωδεΐνη, με προσοχή στις ανεπιθύμητες ενέργειες.
• Κρέμα καψαϊκίνηςΜπορεί να συνταγογραφηθεί για οστεοαρθρίτιδα στα χέρια ή στα γόνατα όταν τα τοπικά αντιφλεγμονώδη δεν έχουν ανακουφίσει τον πόνο.
• Ενέσεις κορτικοστεροειδώνΜπορεί να προταθούν στην επώδυνη περιοχή όταν άλλες θεραπείες δεν έχουν βοηθήσει.
• Υποστηρικτικές θεραπείεςΚατάλληλα υποδήματα, πάτοι, νάρθηκες, μπαστούνι ή βοηθήματα για το σπίτι μπορούν να διευκολύνουν τις κινήσεις. Η φυσικοθεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει κινητοποιήσεις και διατάσεις.
• Χειρουργική αντιμετώπισηΕξετάζεται όταν άλλες θεραπείες δεν επαρκούν ή η καθημερινότητά σου επηρεάζεται σοβαρά. Οι επιλογές περιλαμβάνουν αντικατάσταση της άρθρωσης, αρθρόδεση (μόνιμη σταθεροποίηση) ή οστεοτομία (αλλαγή της ευθυγράμμισης με επέμβαση στο οστό).
• Απονεύρωση με ραδιοσυχνότητεςΓια ορισμένες περιπτώσεις οστεοαρθρίτιδας του γόνατος, η θερμότητα χρησιμοποιείται για να καταστρέψει νεύρα που μεταφέρουν τον πόνο. Καθώς τα νεύρα αναπτύσσονται ξανά, ο πόνος μπορεί να επιστρέψει.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Συζήτησε κάθε νέο πρόγραμμα άσκησης με τον γιατρό ή τον φυσικοθεραπευτή σου πριν αρχίσεις.
• Ξεκίνα την άσκηση σταδιακά και αύξανε την ένταση λίγο λίγο, ακολουθώντας το πρόγραμμά σου.
• Διάλεξε δραστηριότητες με μικρή επιβάρυνση των αρθρώσεων, όπως κολύμπι, ποδήλατο ή ασκήσεις στο νερό.
• Απόφυγε την παρατεταμένη ακινησία, που μπορεί να αυξήσει τη δυσκαμψία και τη μυϊκή αδυναμία.
• Αν χρειάζεται να χάσεις βάρος, ζήτησε καθοδήγηση για ασφαλή απώλεια με ισορροπημένη διατροφή και κίνηση.
• Ζεστά ή κρύα επιθέματα μπορεί να ανακουφίσουν τον πόνο.
• Χρησιμοποίησε τα βοηθήματα και τους νάρθηκες όπως σου έχει δείξει ο φυσικοθεραπευτής ή ο εργοθεραπευτής.
• Ακολούθησε την αγωγή όπως έχει συνταγογραφηθεί και συζήτησε τυχόν παρενέργειες ή απορίες με τον γιατρό σου.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Δεν μπορείς να προλάβεις πλήρως την οστεοαρθρίτιδα. Η αποφυγή τραυματισμών και ένας υγιεινός τρόπος ζωής μπορεί να μειώσουν τον κίνδυνο.

• Απόφυγε την υπερβολική καταπόνηση και τα μεγάλα φορτία στις αρθρώσεις.
• Μην υπερφορτώνεις μια άρθρωση πριν αναρρώσει από τραυματισμό ή επέμβαση.
• Διατήρησε υγιές βάρος.
• Συνδύασε τακτική αερόβια άσκηση με ασκήσεις ενδυνάμωσης.
• Φρόντισε τη στάση του σώματός σου και απόφυγε να μένεις στην ίδια θέση για πολλή ώρα.
• Αν εργάζεσαι σε γραφείο, ρύθμισε σωστά το ύψος της καρέκλας και κάνε διαλείμματα για κίνηση.

Επιπλοκές οστεοαρθρίτιδας

• Περιορισμός της κινητικότητας και δυσκολία στις καθημερινές δραστηριότητες.
• Μυϊκή αδυναμία που μπορεί να αυξήσει την επιβάρυνση της άρθρωσης.
• Αλλαγές στο σχήμα της άρθρωσης και αστάθεια.
• Σπονδυλική στένωση (στένωση του χώρου μέσα στη σπονδυλική στήλη), όταν επηρεάζεται η σπονδυλική στήλη.
• Κόπωση και διαταραχές ύπνου.
• Καταθλιπτική διάθεση.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Αν έχεις επίμονο πόνο, δυσκαμψία ή άλλα συμπτώματα στις αρθρώσεις.
• Αν ο πόνος ή άλλα συμπτώματα είναι έντονα μετά την έναρξη άσκησης.
• Αν ο πόνος που σχετίζεται με την άσκηση δεν βελτιώνεται με τον χρόνο.
• Αν υποψιάζεσαι παρενέργειες από την αγωγή σου ή έχεις ανησυχίες για τα φάρμακά σου.

Ποιος γιατρός: Ορθοπαιδικός, Ρευματολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για την οστεοαρθρίτιδα