Ουρική αρθρίτιδα: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η ουρική αρθρίτιδα

Η ουρική αρθρίτιδα είναι μια συχνή μορφή φλεγμονώδους αρθρίτιδας. Εμφανίζεται όταν το ουρικό οξύ συσσωρεύεται στον οργανισμό και σχηματίζει κρυστάλλους σαν μικρές βελόνες μέσα και γύρω από μια άρθρωση. Οι κρύσταλλοι προκαλούν φλεγμονή, με έντονο πόνο, πρήξιμο και ζέστη στην περιοχή. Συχνά προσβάλλεται το μεγάλο δάχτυλο του ποδιού, αλλά μπορεί να επηρεαστούν και άλλες αρθρώσεις. Το αυξημένο ουρικό οξύ, πάντως, δεν σημαίνει ότι θα εμφανίσεις οπωσδήποτε ουρική αρθρίτιδα.

Η πάθηση συνήθως εκδηλώνεται με κρίσεις που αρχίζουν απότομα, συχνά τη νύχτα. Ανάμεσα στις κρίσεις μπορεί να μην έχεις καθόλου συμπτώματα. Χωρίς θεραπεία, τα επεισόδια μπορεί να γίνονται συχνότερα, να κρατούν περισσότερο και να προκαλέσουν μόνιμη βλάβη στις αρθρώσεις. Υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπείες τόσο για τον πόνο της κρίσης όσο και για τη μείωση του ουρικού οξέος. Με έγκαιρη διάγνωση, κατάλληλη αγωγή και αλλαγές στον τρόπο ζωής, η νόσος μπορεί να ελεγχθεί πολύ καλά.

Μορφές και τύποι

• Υπερουριχαιμία χωρίς συμπτώματαΤο ουρικό οξύ στο αίμα παραμένει αυξημένο για μεγάλο διάστημα. Μπορεί να υπάρχουν κρύσταλλοι στην άρθρωση χωρίς συμπτώματα, αλλά δεν εμφανίζουν ουρική αρθρίτιδα όλοι όσοι έχουν αυξημένο ουρικό οξύ.
• Κρίσεις ουρικής αρθρίτιδαςΕμφανίζονται επεισόδια έντονου πόνου και πρηξίματος στις αρθρώσεις.
• Διάστημα μεταξύ κρίσεωνΕίναι η περίοδος ανάμεσα στα επεισόδια, όταν συνήθως δεν έχεις συμπτώματα.
• Τοφώδης ουρική αρθρίτιδαΣε προχωρημένο στάδιο σχηματίζονται τόφοι, δηλαδή σκληρά εξογκώματα από κρυστάλλους κάτω από το δέρμα ή σε άλλα σημεία. Μπορούν να προκαλέσουν μόνιμη βλάβη στις αρθρώσεις και σε όργανα όπως οι νεφροί.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η ουρική αρθρίτιδα μπορεί να ελεγχθεί πολύ καλά με έγκαιρη διάγνωση, θεραπεία και αλλαγές στον τρόπο ζωής. Οι κρίσεις μπορεί να επανέρχονται κάθε λίγους μήνες ή να μεσολαβούν χρόνια χωρίς νέο επεισόδιο. Χωρίς θεραπεία μπορεί να γίνονται συχνότερες και πιο παρατεταμένες, ενώ η κατάλληλη αντιμετώπιση μπορεί να μειώσει ή να αποτρέψει τις κρίσεις και τη δημιουργία τόφων.

Συμπτώματα ουρικής αρθρίτιδας

Η κρίση συνήθως επηρεάζει μία άρθρωση κάθε φορά. Συχνότερα αρχίζει στο μεγάλο δάχτυλο του ποδιού, αλλά μπορεί να προσβάλει αστραγάλους, γόνατα, χέρια, καρπούς ή αγκώνες.

• Ξαφνικός έντονος πόνος Μπορεί να είναι τόσο δυνατός ώστε να σε ξυπνήσει τη νύχτα.
• Πρήξιμο Η προσβεβλημένη άρθρωση πρήζεται.
• Κοκκίνισμα Το δέρμα πάνω από την άρθρωση κοκκινίζει. Η αλλαγή μπορεί να φαίνεται δυσκολότερα σε σκούρο δέρμα.
• Ζέστη στην άρθρωση Η περιοχή γύρω από την άρθρωση είναι ζεστή.

Οι κρίσεις συχνά ξεκινούν απότομα τη νύχτα. Χωρίς θεραπεία, μια κρίση συνήθως διαρκεί 1 έως 2 εβδομάδες. Ανάμεσα στις κρίσεις συνήθως δεν υπάρχουν συμπτώματα, ενώ χωρίς αντιμετώπιση τα επόμενα επεισόδια μπορεί να κρατούν περισσότερο.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες ουρικής αρθρίτιδας και παράγοντες κινδύνου

Το ουρικό οξύ παράγεται όταν ο οργανισμός διασπά τις πουρίνες, ουσίες που υπάρχουν στους ιστούς σου και σε πολλές τροφές. Κανονικά οι νεφροί το απομακρύνουν από το αίμα και αποβάλλεται με τα ούρα. Αν παράγεται υπερβολική ποσότητα ή απομακρύνεται πολύ λίγη, μπορεί να συσσωρευτεί και να σχηματίσει κρυστάλλους στις αρθρώσεις. Μια κρίση μπορεί να πυροδοτηθεί από αφυδάτωση, υπερβολικό αλκοόλ, πολύ μεγάλο γεύμα, τραυματισμό άρθρωσης, ασθένεια με υψηλό πυρετό ή ορισμένα φάρμακα.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Αυξημένο ουρικό οξύ στο αίμα.
• Οικογενειακό ιστορικό ουρικής αρθρίτιδας.
• Ανδρικό φύλο.
• Μεγαλύτερη ηλικία.
• Εμμηνόπαυση.
• Υπερβολικό βάρος ή παχυσαρκία.
• Κατανάλωση αλκοόλ.
• Διατροφή πλούσια σε πουρίνες, όπως κόκκινο κρέας, εντόσθια και ορισμένα θαλασσινά.
• Συχνή κατανάλωση τροφών και ποτών με φρουκτόζη.
• Χρόνια νεφρική νόσος.
• Υψηλή αρτηριακή πίεση.
• Μεταβολικό σύνδρομο, δηλαδή συνδυασμός διαταραχών όπως αυξημένη πίεση, σάκχαρο και λίπος γύρω από τη μέση.
• Παθήσεις με γρήγορη διάσπαση κυττάρων, όπως η ψωρίαση και ορισμένοι καρκίνοι.
• Σπάνιες γενετικές παθήσεις που αυξάνουν το ουρικό οξύ.
• Ορισμένα φάρμακα, όπως διουρητικά και κάποια ανοσοκατασταλτικά.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου θα σε ρωτήσει για τα συμπτώματα, το ιατρικό ιστορικό, τη διατροφή και το αλκοόλ και θα εξετάσει την άρθρωση. Μπορεί να ζητήσει μέτρηση ουρικού οξέος στο αίμα ή στα ούρα. Αν χρειάζεται, θα σε παραπέμψει σε ρευματολόγο για περαιτέρω έλεγχο.

• Μέτρηση ουρικού οξέος στο αίμα ή στα ούρα.
• Λήψη υγρού από την άρθρωση με λεπτή βελόνα και εξέταση στο μικροσκόπιο για κρυστάλλους ουρικού οξέος.
• Υπερηχογράφημα της άρθρωσης.
• Ειδική αξονική τομογραφία για αναζήτηση κρυστάλλων και έλεγχο άλλων πιθανών αιτιών.

Θεραπεία ουρικής αρθρίτιδας

Η θεραπεία στοχεύει στην ανακούφιση της κρίσης, στην πρόληψη νέων επεισοδίων και στην αποφυγή τόφων και λίθων στους νεφρούς. Ο γιατρός σου επιλέγει την αγωγή ανάλογα με τα συμπτώματα και την αιτία της πάθησης. Αν έχεις συχνές κρίσεις ή υψηλό ουρικό οξύ, μπορεί να χρειαστεί φάρμακο που το μειώνει. Όταν σου έχει συνταγογραφηθεί τέτοια αγωγή, είναι σημαντικό να την ακολουθείς τακτικά ακόμη και όταν δεν έχεις συμπτώματα. Τυχόν αλλαγές σε φάρμακα που αυξάνουν το ουρικό οξύ γίνονται από τον γιατρό σου.

• Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδηΦάρμακα όπως η ιβουπροφαίνη χρησιμοποιούνται για τον πόνο και τη φλεγμονή της κρίσης.
• ΚολχικίνηΕίναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση της κρίσης.
• ΠαυσίποναΗ παρακεταμόλη μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ανακούφιση του πόνου.
• ΚορτικοστεροειδήΜπορεί να δοθούν σε δισκία ή με ένεση, μεταξύ άλλων όταν ο πόνος και το πρήξιμο δεν βελτιώνονται.
• Φάρμακα μείωσης ουρικού οξέοςΒοηθούν στην πρόληψη νέων κρίσεων, τόφων και λίθων στους νεφρούς.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Ξεκούρασε και κράτησε ψηλά το προσβεβλημένο άκρο.
• Βάλε παγοκύστη τυλιγμένη σε πετσέτα για έως 20 λεπτά κάθε φορά.
• Πίνε αρκετό νερό, εκτός αν ο γιατρός σου έχει δώσει διαφορετική οδηγία.
• Μην ασκείς πίεση στην άρθρωση.
• Προσπάθησε να μην ακουμπούν τα σκεπάσματα στην άρθρωση τη νύχτα.
• Ακολούθησε έγκαιρα την αγωγή που σου έχει συνταγογραφηθεί για την κρίση.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να μειώσουν ή να αποτρέψουν νέες κρίσεις. Συζήτησε με τον γιατρό σου ποιες αλλαγές στη διατροφή και στη δραστηριότητα ταιριάζουν στην περίπτωσή σου.

• Αν έχεις υπερβολικό βάρος, προσπάθησε να χάσεις βάρος, αποφεύγοντας τις εξαντλητικές δίαιτες.
• Ακολούθησε υγιεινή διατροφή και περιόρισε τροφές με πολλές πουρίνες, με καθοδήγηση από τον γιατρό σου.
• Περιόρισε το αλκοόλ και φρόντισε να υπάρχουν ημέρες χωρίς αλκοόλ.
• Πίνε αρκετά υγρά ώστε να αποφεύγεις την αφυδάτωση.
• Ασκήσου τακτικά, αποφεύγοντας την έντονη άσκηση και τη μεγάλη πίεση στις αρθρώσεις.
• Περιόρισε τα ζαχαρούχα ποτά και σνακ.
• Προσπάθησε να διακόψεις το κάπνισμα.

Επιπλοκές ουρικής αρθρίτιδας

• Μόνιμη βλάβη στις αρθρώσεις.
• Τόφοι, δηλαδή σκληρές εναποθέσεις κρυστάλλων κάτω από το δέρμα, που μπορεί να γίνουν επώδυνες.
• Βλάβη στα οστά και στους μαλακούς ιστούς και παραμόρφωση αρθρώσεων.
• Λίθοι στους νεφρούς.
• Χρόνια αρθρίτιδα, σπάνια.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Ζήτησε άμεσα ιατρική εκτίμηση αν έχεις ξαφνικό πόνο και πρήξιμο σε άρθρωση και ο πόνος χειροτερεύει.
• Ζήτησε άμεσα ιατρική βοήθεια αν ο πόνος και το πρήξιμο συνοδεύονται από πολύ υψηλό πυρετό, αίσθημα ζέστης ή κρύου, ρίγος, ναυτία ή αδυναμία να φας: μπορεί να υπάρχει λοίμωξη στην άρθρωση.
• Δες τον γιατρό σου αν εμφανίζεις τέτοια συμπτώματα για πρώτη φορά.
• Επικοινώνησε με τον γιατρό σου αν η συνηθισμένη θεραπεία δεν βοηθά.
• Ζήτησε έγκαιρα αντιμετώπιση μόλις αισθανθείς ότι ξεκινά νέα κρίση.

Ποιος γιατρός: Ρευματολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για την ουρική αρθρίτιδα