Νόσος Graves: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η νόσος Graves

Η νόσος Graves είναι αυτοάνοση πάθηση: το ανοσοποιητικό σύστημα, που φυσιολογικά προστατεύει τον οργανισμό, στρέφεται εναντίον του θυρεοειδούς. Ο θυρεοειδής είναι ένας μικρός αδένας σε σχήμα πεταλούδας στο μπροστινό μέρος του λαιμού. Οι ορμόνες του ελέγχουν πώς χρησιμοποιεί το σώμα την ενέργεια και επηρεάζουν σχεδόν κάθε όργανο, ακόμη και τον τρόπο που χτυπά η καρδιά σου.

Στη νόσο Graves παράγονται αντισώματα που διεγείρουν τον θυρεοειδή να φτιάχνει περισσότερες ορμόνες από όσες χρειάζεται το σώμα. Έτσι, πολλές λειτουργίες επιταχύνονται. Μπορεί να εμφανιστούν ταχυκαρδία, απώλεια βάρους, τρέμουλο ή δυσκολία στον ύπνο. Η πάθηση μπορεί επίσης να επηρεάσει τα μάτια και, σπανιότερα, το δέρμα.

Ο υπερθυρεοειδισμός συνήθως αντιμετωπίζεται με φάρμακα, ραδιενεργό ιώδιο ή χειρουργείο. Η επιλογή γίνεται μαζί με τον ενδοκρινολόγο, με βάση την υγεία και τα συμπτώματά σου. Τα συμπτώματα μπορεί να υποχωρούν και να επανέρχονται. Χωρίς θεραπεία, η πάθηση μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα, γι’ αυτό χρειάζεται ιατρική παρακολούθηση.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Ο υπερθυρεοειδισμός συνήθως αντιμετωπίζεται, αλλά τα συμπτώματα μπορεί να επανέλθουν μετά από φαρμακευτική θεραπεία. Η βελτίωση των ορμονών μπορεί να χρειαστεί εβδομάδες ή μήνες. Μετά από ραδιενεργό ιώδιο ή χειρουργείο μπορεί να χρειάζεται μακροχρόνια υποκατάσταση ορμονών. Η οφθαλμοπάθεια συχνά βελτιώνεται με θεραπεία ή υποχωρεί μόνη της, αλλά μπορεί να επιμείνει, να επανέλθει ή να επιδεινωθεί.

Συμπτώματα νόσου Graves

Τα συμπτώματα διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο και δεν εμφανίζονται όλα σε όλους. Συνδέονται κυρίως με τον υπερθυρεοειδισμό, αλλά μπορεί να αφορούν και τα μάτια ή το δέρμα.

• Απώλεια βάρους Μπορεί να χάνεις βάρος παρότι έχεις αυξημένη όρεξη.
• Γρήγοροι παλμοί Η καρδιά μπορεί να χτυπά πολύ γρήγορα ή ακανόνιστα.
• Νευρικότητα Άγχος, ευερεθιστότητα ή αλλαγές στη διάθεση.
• Δυσκολία στον ύπνο Μπορεί να συνυπάρχει με επίμονη κόπωση.
• Τρέμουλο Συχνά αφορά τα χέρια.
• Μυϊκή αδυναμία
• Δυσανεξία στη ζέστη Μπορεί να ιδρώνεις περισσότερο από το συνηθισμένο.
• Συχνές κενώσεις Μπορεί να εμφανιστεί και διάρροια.
• Πρήξιμο στον λαιμό Ο διογκωμένος θυρεοειδής λέγεται βρογχοκήλη.
• Ενοχλήσεις στα μάτια Ξηρότητα, αίσθηση άμμου, ερεθισμός, πρήξιμο, φωτοευαισθησία ή πόνος. Μπορεί τα μάτια να προβάλλουν προς τα έξω ή να βλέπεις θολά ή διπλά.
• Αλλαγές στο δέρμα Σπάνια, το δέρμα κοκκινίζει, παχαίνει και γίνεται τραχύ, κυρίως στις κνήμες ή στο πάνω μέρος των ποδιών.

Τα συμπτώματα μπορεί να αρχίσουν σταδιακά ή ξαφνικά και να υποχωρούν και να επανέρχονται. Τα προβλήματα στα μάτια μπορεί να εμφανιστούν πριν ή μαζί με τον υπερθυρεοειδισμό, ακόμη και με φυσιολογική λειτουργία του θυρεοειδούς. Σπάνια εμφανίζονται μετά τη θεραπεία.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες νόσου Graves και παράγοντες κινδύνου

Η ακριβής αιτία δεν είναι γνωστή. Πιθανότατα συμμετέχουν γενετικοί παράγοντες και κάποιο εξωτερικό ερέθισμα. Το ανοσοποιητικό παράγει ένα αντίσωμα που ονομάζεται θυρεοδιεγερτική ανοσοσφαιρίνη (TSI). Αυτό συνδέεται με τα κύτταρα του θυρεοειδούς και μιμείται τη δράση της TSH, της ορμόνης που δίνει στον αδένα εντολή να παράγει ορμόνες. Έτσι, ο θυρεοειδής παράγει υπερβολικές ποσότητες.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Γυναικείο φύλο.
• Οικογενειακό ιστορικό νόσου Graves ή νόσου Hashimoto.
• Άλλα αυτοάνοσα νοσήματα, όπως λεύκη, αυτοάνοση γαστρίτιδα, διαβήτης τύπου 1 ή ρευματοειδής αρθρίτιδα.
• Κάπνισμα ή χρήση προϊόντων νικοτίνης.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου παίρνει το ιστορικό σου και σε εξετάζει για σημεία της πάθησης. Οι εξετάσεις αίματος ελέγχουν τη λειτουργία του θυρεοειδούς και αντισώματα που σχετίζονται με τη νόσο Graves. Χαμηλή TSH μαζί με αυξημένη T3 ή T4 συνήθως δείχνουν υπερθυρεοειδισμό, αλλά χρειάζεται διερεύνηση της αιτίας του. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να χρειαστούν απεικονιστικές εξετάσεις. Το υπερηχογράφημα Doppler μπορεί να επιλεγεί όταν η εξέταση πρόσληψης ραδιενεργού ιωδίου δεν είναι κατάλληλη, όπως στην εγκυμοσύνη ή στον θηλασμό.

• Εξετάσεις αίματος για TSH, T3 και T4, που μπορεί να μετρώνται ως ελεύθερη T3 και ελεύθερη T4.
• Έλεγχος θυρεοδιεγερτικής ανοσοσφαιρίνης (TSI).
• Δοκιμασία πρόσληψης ραδιενεργού ιωδίου.
• Σπινθηρογράφημα θυρεοειδούς.
• Υπερηχογράφημα Doppler για έλεγχο της αιματικής ροής στον θυρεοειδή.

Θεραπεία νόσου Graves

Ο ενδοκρινολόγος επιλέγει τη θεραπεία μαζί σου, ανάλογα με την ηλικία, τη γενική υγεία, τα συμπτώματα και άλλους παράγοντες. Οι βασικές επιλογές είναι τα αντιθυρεοειδικά φάρμακα, το ραδιενεργό ιώδιο και η χειρουργική επέμβαση. Τα προβλήματα στα μάτια μπορεί να χρειάζονται ξεχωριστή αντιμετώπιση από οφθαλμίατρο. Αν σχεδιάζεις εγκυμοσύνη, είσαι έγκυος ή θηλάζεις, ενημέρωσε τον γιατρό σου, επειδή αυτό επηρεάζει την επιλογή θεραπείας.

• Αντιθυρεοειδικά φάρμακαΗ καρβιμαζόλη, η μεθιμαζόλη και η προπυλοθειουρακίλη μειώνουν την παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών. Μπορούν να ελέγξουν τον υπερθυρεοειδισμό, αλλά δεν αποτελούν πάντα μόνιμη ίαση.
• Β-αναστολείςΑνακουφίζουν συμπτώματα όπως οι γρήγοροι παλμοί, το τρέμουλο και η νευρικότητα μέχρι να δράσουν οι άλλες θεραπείες. Δεν μειώνουν την παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών.
• Ραδιενεργό ιώδιοΚαταστρέφει σταδιακά κύτταρα του θυρεοειδούς που παράγουν ορμόνες. Δεν χρησιμοποιείται στην εγκυμοσύνη ή στον θηλασμό και μπορεί να επιδεινώσει την οφθαλμοπάθεια.
• Χειρουργική επέμβασηΑφαιρείται μέρος ή όλος ο θυρεοειδής, για παράδειγμα όταν υπάρχει μεγάλη βρογχοκήλη ή δεν είναι κατάλληλες άλλες θεραπείες. Μετά την ολική αφαίρεση χρειάζεται διά βίου υποκατάσταση θυρεοειδικών ορμονών με φάρμακο όπως η λεβοθυροξίνη.
• Αντιμετώπιση οφθαλμοπάθειαςΜπορεί να περιλαμβάνει οφθαλμικές σταγόνες και ειδικούς φακούς για τη διπλωπία. Σε σοβαρές περιπτώσεις χρησιμοποιούνται κορτικοστεροειδή ή άλλα φάρμακα που μειώνουν την ανοσολογική αντίδραση, χειρουργείο ή, σπάνια, ακτινοθεραπεία.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Αν καπνίζεις, ζήτησε βοήθεια για διακοπή, επειδή το κάπνισμα επιδεινώνει την οφθαλμοπάθεια.
• Φόρεσε γυαλιά ηλίου αν σε ενοχλεί το φως.
• Αν έχεις πρησμένα βλέφαρα, ο ύπνος με το κεφάλι ψηλότερα μπορεί να βοηθήσει.
• Μια μάσκα ύπνου μπορεί να βοηθήσει στην προστασία από την ξηρότητα αν τα βλέφαρά σου δεν κλείνουν πλήρως.
• Συζήτησε με τον γιατρό σου για τροφές με πολύ ιώδιο, όπως τα φύκια, και για συμπληρώματα ιωδίου, πολυβιταμίνες ή σιρόπια βήχα που χρησιμοποιείς.
• Αν παίρνεις καρβιμαζόλη, χρησιμοποίησε αποτελεσματική αντισύλληψη σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού σου.
• Μετά από θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο, ακολούθησε τις οδηγίες για αποφυγή παρατεταμένης στενής επαφής με παιδιά και εγκύους και για τον προγραμματισμό εγκυμοσύνης.

Επιπλοκές νόσου Graves

• Καρδιακές αρρυθμίες, όπως κολπική μαρμαρυγή, που μπορεί να συνδέονται με θρόμβους και εγκεφαλικό επεισόδιο.
• Καρδιακή ανεπάρκεια, όταν η καρδιά δεν αντλεί επαρκώς το αίμα.
• Οστεοπόρωση, δηλαδή εξασθένηση των οστών, και μυϊκά προβλήματα.
• Διαταραχές περιόδου και γονιμότητας.
• Επιπλοκές εγκυμοσύνης, όπως προεκλαμψία, αποβολή, πρόωρος τοκετός και χαμηλό βάρος γέννησης.
• Οφθαλμοπάθεια Graves, που σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσει απώλεια όρασης.
• Θυρεοτοξική κρίση, μια ξαφνική και απειλητική για τη ζωή επιδείνωση.
• Υποθυρεοειδισμός μετά από ραδιενεργό ιώδιο ή χειρουργική θεραπεία.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Κλείσε ραντεβού αν έχεις συμπτώματα υπερθυρεοειδισμού. Μια λίστα με όσα παρατηρείς μπορεί να βοηθήσει τον γιατρό σου.
• Μίλησε με τον γιατρό σου αν εμφανίσεις προβλήματα στα μάτια ή αλλαγές στην όραση.
• Επικοινώνησε αμέσως με τον γιατρό σου αν παίρνεις αντιθυρεοειδικά και εμφανίσεις πυρετό, ρίγος, επίμονο πονόλαιμο ή επίμονο βήχα, γιατί μπορεί να έχει μειωθεί ο αριθμός των λευκών αιμοσφαιρίων.
• Ζήτησε άμεσα ιατρική συμβουλή αν, ενώ παίρνεις αντιθυρεοειδικά, εμφανίσεις έντονη κόπωση ή αδυναμία, πόνο στην κοιλιά, απώλεια όρεξης, εξάνθημα, φαγούρα, εύκολες μελανιές ή κιτρίνισμα του δέρματος και των ματιών.
• Ενημέρωσε αμέσως τον γιατρό σου αν σχεδιάζεις εγκυμοσύνη ή μείνεις έγκυος ενώ παίρνεις καρβιμαζόλη ή αν έχεις λάβει ραδιενεργό ιώδιο τους τελευταίους 6 μήνες.

Ποιος γιατρός: Ενδοκρινολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τη νόσο Graves