Ψείρες: συμπτώματα και αντιμετώπιση

Τι είναι οι ψείρες του κεφαλιού

Οι ψείρες του κεφαλιού είναι μικρά έντομα με την επιστημονική ονομασία Pediculus humanus capitis. Ζουν κυρίως στο τριχωτό της κεφαλής και χρειάζονται ανθρώπινο αίμα για να επιβιώσουν. Μια ενήλικη ψείρα έχει περίπου το μέγεθος ενός σουσαμιού. Τα αυγά τους λέγονται κόνιδες και είναι στερεωμένα πάνω στις τρίχες, συχνά πίσω από τα αυτιά και κοντά στον αυχένα. Οι ψείρες μετακινούνται έρποντας: δεν πηδούν και δεν πετούν.

Αν έχεις ψείρες, αυτό δεν σημαίνει ότι τα μαλλιά σου ή ο χώρος σου είναι βρόμικα. Η μετάδοση γίνεται κυρίως όταν τα μαλλιά σου ακουμπούν τα μαλλιά κάποιου που έχει ψείρες, γι’ αυτό είναι συχνές στα παιδιά που παίζουν μαζί. Δεν μεταδίδουν ασθένειες, αλλά μπορεί να προκαλέσουν φαγούρα και πληγές από το ξύσιμο. Αντιμετωπίζονται με υγρό χτένισμα ή κατάλληλα αντιφθειρικά προϊόντα. Ο έλεγχος όσων μένουν μαζί σου και των στενών επαφών βοηθά να εντοπιστούν και άλλα άτομα που χρειάζονται αντιμετώπιση.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Οι ψείρες αντιμετωπίζονται, αλλά χρειάζεται επανέλεγχος για ζωντανές ψείρες και απομάκρυνση των κονίδων. Οι κόνιδες μπορεί να παραμείνουν κολλημένες στις τρίχες μετά από επιτυχημένη θεραπεία και αυτό δεν σημαίνει από μόνο του ότι η προσβολή συνεχίζεται. Οι ψείρες του κεφαλιού δεν μεταδίδουν ασθένειες.

Συμπτώματα ψειρών του κεφαλιού

Μπορεί να έχεις ψείρες χωρίς συμπτώματα, ιδιαίτερα την πρώτη φορά ή όταν είναι λίγες. Η φαγούρα είναι το συχνότερο σύμπτωμα.

• Φαγούρα Οφείλεται σε αλλεργική αντίδραση στα τσιμπήματα των ψειρών.
• Αίσθημα κίνησης Μπορεί να νιώθεις γαργάλημα ή σαν να κινείται κάτι μέσα στα μαλλιά σου.
• Πληγές στο κεφάλι Το ξύσιμο μπορεί να δημιουργήσει πληγές, οι οποίες μερικές φορές μολύνονται από βακτήρια.
• Δυσκολία στον ύπνο Οι ψείρες είναι πιο δραστήριες στο σκοτάδι.
• Ευερεθιστότητα

Την πρώτη φορά που έχεις ψείρες, μπορεί να χρειαστούν τέσσερις έως έξι εβδομάδες μέχρι να εμφανιστεί φαγούρα.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες ψειρών του κεφαλιού και παράγοντες κινδύνου

Η προσβολή οφείλεται στην ψείρα του κεφαλιού, ένα παράσιτο που τρέφεται με ανθρώπινο αίμα. Δεν προκαλείται από βρόμικα μαλλιά ή ανεπαρκή προσωπική υγιεινή. Τα κατοικίδια δεν μεταφέρουν ούτε μεταδίδουν ανθρώπινες ψείρες.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Ηλικία 3–11 ετών.
• Συχνή επαφή κεφάλι με κεφάλι κατά το παιχνίδι.
• Συγκατοίκηση ή στενή επαφή με άτομο που έχει ψείρες.
• Κοινή χρήση αντικειμένων που ακουμπούν στα μαλλιά, αν και αυτή η μετάδοση είναι λιγότερο συχνή.

Πώς μεταδίδεται οι ψείρες του κεφαλιού

Οι ψείρες μεταδίδονται κυρίως με άμεση επαφή των μαλλιών με τα μαλλιά ατόμου που έχει ψείρες. Λιγότερο συχνά μεταφέρονται μέσω κοινών προσωπικών αντικειμένων ή επιφανειών που ήρθαν πρόσφατα σε επαφή με τα μαλλιά του.

• Επαφή κεφάλι με κεφάλι στο παιχνίδι ή σε άλλες δραστηριότητες.
• Κοινή χρήση καπέλων, κασκόλ ή αξεσουάρ μαλλιών.
• Κοινή χρήση χτενών, βουρτσών ή πετσετών.
• Επαφή με μαξιλάρια, κρεβάτια ή καναπέδες που χρησιμοποίησε πρόσφατα άτομο με ψείρες.

Πότε εμφανίζονται τα συμπτώματα και για πόσο κολλάει

Οι κόνιδες εκκολάπτονται σε 6–9 ημέρες. Οι ενήλικες ψείρες μπορούν να ζήσουν στο κεφάλι περίπου 30 ημέρες, αλλά πεθαίνουν μέσα σε δύο ημέρες αν απομακρυνθούν και δεν μπορούν να τραφούν.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο πιο αξιόπιστος τρόπος επιβεβαίωσης είναι να βρεθεί ζωντανή ψείρα στα μαλλιά ή στο τριχωτό. Το ειδικό πυκνό χτενάκι βοηθά στον εντοπισμό της. Οι κόνιδες μπορεί να μπερδευτούν με πιτυρίδα ή υπολείμματα προϊόντων, οπότε η παρουσία τους μόνη της δεν επιβεβαιώνει πάντα ενεργή προσβολή.

• Έλεγχος των μαλλιών και του τριχωτού για ζωντανές ψείρες.
• Χτένισμα με ειδικό πυκνό χτενάκι ανίχνευσης.
• Χρήση μεγεθυντικού φακού, αν χρειάζεται.

Θεραπεία ψειρών του κεφαλιού

Οι ψείρες μπορούν να αντιμετωπιστούν με υγρό χτένισμα ή ειδικά αντιφθειρικά προϊόντα. Αν το χτένισμα δεν βοηθά ή δεν είναι κατάλληλο, συζήτησε με τον φαρμακοποιό ή τον γιατρό σου ποιο προϊόν ταιριάζει στην περίπτωσή σου. Πριν χρησιμοποιήσεις φαρμακευτικό προϊόν σε μικρό παιδί ή αν είσαι έγκυος ή θηλάζεις, συμβουλέψου τον γιατρό σου. Ακολούθησε τις οδηγίες του προϊόντος και μη συνδυάζεις διαφορετικά προϊόντα χωρίς ιατρική καθοδήγηση.

• Υγρό χτένισμαΜε συνηθισμένο σαμπουάν, άφθονο μαλακτικό και ειδικό πυκνό χτενάκι μπορούν να απομακρυνθούν ψείρες και κόνιδες.
• Αντιφθειρικά προϊόνταΥπάρχουν φαρμακευτικά σαμπουάν, κρέμες, λοσιόν και σπρέι. Η επιλογή και η σωστή χρήση χρειάζονται καθοδήγηση από φαρμακοποιό ή γιατρό.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Για υγρό χτένισμα, λούσε τα μαλλιά με συνηθισμένο σαμπουάν και βάλε άφθονο μαλακτικό.
• Χτένισε όλα τα μαλλιά από τις ρίζες έως τις άκρες με ειδικό πυκνό χτενάκι και μετά πέρασέ τα ξανά.
• Κάνε υγρό χτένισμα τις ημέρες 1, 5, 9 και 13 και έλεγξε ξανά την ημέρα 17.
• Έλεγξε όσους μένουν μαζί σου ή έχουν στενή επαφή μαζί σου, ώστε όσοι έχουν ψείρες να αντιμετωπιστούν την ίδια ημέρα.
• Μη βασίζεσαι σε μαγιονέζα ή ελαιόλαδο: δεν υπάρχει σαφής επιστημονική τεκμηρίωση ότι εξοντώνουν τις ψείρες.
• Απόφυγε ηλεκτρικά χτενάκια, απωθητικά ψειρών και θεραπείες με φυτικά έλαια, καθώς είναι απίθανο να βοηθήσουν.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Δεν υπάρχει τρόπος που να εγγυάται ότι δεν θα κολλήσεις ψείρες. Μπορείς όμως να περιορίσεις τη μετάδοση και να τις εντοπίσεις νωρίς με τακτικό έλεγχο και υγρό χτένισμα.

• Απόφυγε την επαφή κεφάλι με κεφάλι.
• Μη μοιράζεσαι καπέλα, αξεσουάρ μαλλιών, χτένες, βούρτσες ή πετσέτες.
• Μην ξαπλώνεις σε μαξιλάρια ή κρεβάτια που χρησιμοποίησε πρόσφατα άτομο με ψείρες.
• Μη χρησιμοποιείς φαρμακευτικές λοσιόν ή σπρέι προληπτικά, επειδή μπορεί να ερεθίσουν το τριχωτό.
• Μη χρησιμοποιείς εντομοκτόνα σπρέι ή εκνεφωτές χώρου: δεν χρειάζονται και μπορεί να είναι τοξικά.

Επιπλοκές ψειρών του κεφαλιού

• Βακτηριακή μόλυνση των πληγών που προκαλούνται από το ξύσιμο.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Αν δεν είσαι βέβαιος ότι πρόκειται για ψείρες, ζήτησε έλεγχο από τον γιατρό σου.
• Αν η αντιμετώπιση δεν έχει αποτέλεσμα, συζήτησε με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σου.
• Πριν χρησιμοποιήσεις φαρμακευτικό προϊόν σε μικρό παιδί ή αν είσαι έγκυος ή θηλάζεις, συμβουλέψου τον γιατρό σου.

Ποιος γιατρός: Παιδίατρος, Δερματολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τις ψείρες του κεφαλιού