Έρπης ζωστήρας: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι ο έρπης ζωστήρας

Ο έρπης ζωστήρας είναι μια λοίμωξη που συνήθως προκαλεί πόνο και εξάνθημα με φουσκάλες στη μία πλευρά του σώματος ή του προσώπου. Οφείλεται στον ιό ανεμευλογιάς-ζωστήρα, τον ίδιο ιό που προκαλεί την ανεμοβλογιά. Αφού περάσεις ανεμοβλογιά, ο ιός παραμένει ανενεργός στο σώμα σου. Μπορεί να ενεργοποιηθεί ξανά πολλά χρόνια αργότερα, ιδιαίτερα όσο μεγαλώνεις ή όταν η άμυνα του οργανισμού σου είναι εξασθενημένη.

Ο πόνος, το κάψιμο ή το μυρμήγκιασμα μπορεί να προηγηθούν του εξανθήματος για αρκετές ημέρες. Οι φουσκάλες συνήθως σχηματίζουν κρούστα και το εξάνθημα υποχωρεί μέσα σε 2 έως 4 εβδομάδες. Η θεραπεία με αντιιικά μπορεί να μειώσει τη διάρκεια και τη βαρύτητα του επεισοδίου, αλλά δεν εξαλείφει τον ιό από τον οργανισμό. Οι περισσότεροι αναρρώνουν χωρίς προβλήματα. Σε ορισμένους, όμως, ο πόνος συνεχίζεται μετά την επούλωση του δέρματος και χρειάζεται ειδική αντιμετώπιση. Είναι επίσης δυνατό να εμφανίσεις έρπητα ζωστήρα ξανά.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Το εξάνθημα συνήθως υποχωρεί μέσα σε 2 έως 4 εβδομάδες και οι περισσότεροι αναρρώνουν χωρίς επιπλοκές. Το δέρμα μπορεί να πονά για εβδομάδες μετά, αλλά συνήθως βελτιώνεται σταδιακά. Αν εμφανιστεί μεθερπητική νευραλγία, ο πόνος μπορεί να κρατήσει μήνες ή χρόνια και να επηρεάζει την καθημερινότητα. Οι περισσότεροι εμφανίζουν ζωστήρα μία φορά, αλλά μπορεί να υπάρξει νέο επεισόδιο.

Συμπτώματα έρπητα ζωστήρα

Τα πρώτα ενοχλήματα συχνά εμφανίζονται πριν από το εξάνθημα. Το εξάνθημα συνήθως σχηματίζει μια λωρίδα στη μία πλευρά του σώματος ή εμφανίζεται στη μία πλευρά του προσώπου.

• Πόνος στο δέρμα Μπορεί να μοιάζει με κάψιμο ή με οξύ, διαπεραστικό πόνο και να είναι ήπιος έως έντονος.
• Μυρμήγκιασμα Στην περιοχή όπου αργότερα μπορεί να εμφανιστεί το εξάνθημα.
• Κνησμός Φαγούρα πριν ή μαζί με το εξάνθημα.
• Εξάνθημα με φουσκάλες Συχνότερα στο στήθος, στην κοιλιά ή στην πλάτη, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε άλλες περιοχές.
• Πυρετός Μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και πριν από το εξάνθημα.
• Πονοκέφαλος
• Ρίγη
• Στομαχικές ενοχλήσεις
• Γενική αδιαθεσία

Το εξάνθημα συνήθως εμφανίζεται λίγες ημέρες μετά τα πρώτα ενοχλήματα. Οι φουσκάλες συνήθως σχηματίζουν κρούστα σε 7 έως 10 ημέρες. Σπάνια, κυρίως σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό, το εξάνθημα είναι πιο εκτεταμένο και μοιάζει με ανεμοβλογιά.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες έρπητα ζωστήρα και παράγοντες κινδύνου

Η αιτία είναι η επανενεργοποίηση του ιού ανεμευλογιάς-ζωστήρα που έχει παραμείνει στο σώμα μετά την ανεμοβλογιά. Δεν παθαίνεις απευθείας έρπητα ζωστήρα επειδή ήρθες σε επαφή με κάποιον που έχει ζωστήρα ή ανεμοβλογιά. Ο κίνδυνος αυξάνεται με την ηλικία και όταν το ανοσοποιητικό σύστημα δεν λειτουργεί καλά, λόγω παθήσεων ή θεραπειών. Το στρες και άλλες λοιμώξεις μπορεί επίσης να εξασθενήσουν την άμυνα του οργανισμού.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Προηγούμενη ανεμοβλογιά.
• Μεγαλύτερη ηλικία, ιδιαίτερα άνω των 50 ετών.
• Εξασθενημένο ανοσοποιητικό, όπως σε λοίμωξη HIV.
• Ορισμένοι καρκίνοι, όπως λευχαιμία και λέμφωμα.
• Θεραπείες που καταστέλλουν την άμυνα, όπως χημειοθεραπεία, στεροειδή και φάρμακα μετά από μεταμόσχευση.
• Στρες ή άλλη λοίμωξη.

Πώς μεταδίδεται ο έρπης ζωστήρας

Δεν μεταδίδεται ο ίδιος ο έρπης ζωστήρας από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ωστόσο, αν δεν έχεις περάσει ανεμοβλογιά ή δεν έχεις εμβολιαστεί γι’ αυτή, μπορεί να μολυνθείς με τον ιό από κάποιον με ζωστήρα και να εμφανίσεις ανεμοβλογιά.

• Άμεση επαφή με το υγρό από τις φουσκάλες.
• Εισπνοή σωματιδίων του ιού που προέρχονται από τις φουσκάλες.

Πότε εμφανίζονται τα συμπτώματα και για πόσο κολλάει

Ο ιός μπορεί να μεταδοθεί όσο υπάρχουν ενεργές φουσκάλες με υγρό. Δεν μεταδίδεται πριν εμφανιστούν οι φουσκάλες ούτε αφού όλες σχηματίσουν κρούστα. Η κάλυψη του εξανθήματος μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός συνήθως αναγνωρίζει τον έρπητα ζωστήρα από το ιστορικό σου και την εικόνα του εξανθήματος. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζεται εργαστηριακός έλεγχος δείγματος από την περιοχή.

• Λήψη ιατρικού ιστορικού και εξέταση του εξανθήματος.
• Εργαστηριακός έλεγχος δείγματος ιστού από το εξάνθημα ή υγρού από τις φουσκάλες.

Θεραπεία έρπητα ζωστήρα

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τη βαρύτητα των συμπτωμάτων και τον κίνδυνο επιπλοκών. Ένα ήπιο εξάνθημα μπορεί να μη χρειάζεται ειδική θεραπεία. Τα αντιιικά μειώνουν τη διάρκεια και τη βαρύτητα της νόσου και μπορεί να βοηθήσουν στην πρόληψη του επίμονου νευρικού πόνου. Είναι πιο αποτελεσματικά όταν η θεραπεία ξεκινήσει μέσα σε 3 ημέρες από την εμφάνιση του εξανθήματος, γι’ αυτό ζήτησε έγκαιρα ιατρική εκτίμηση. Ο γιατρός μπορεί επίσης να προτείνει αγωγή για τον πόνο. Αν ο πόνος επιμένει μετά την επούλωση του εξανθήματος, μπορεί να χρειαστεί διαφορετική αντιμετώπιση ή παραπομπή σε ειδικό.

• Αντιιικά φάρμακαΠεριλαμβάνουν την ακυκλοβίρη, τη βαλακυκλοβίρη και τη φαμκυκλοβίρη. Ο γιατρός κρίνει αν χρειάζονται, ιδιαίτερα όταν υπάρχει εξασθενημένο ανοσοποιητικό, μέτριος ή έντονος πόνος ή εξάνθημα εκτός του κορμού.
• Ανακούφιση του πόνουΜπορεί να χρησιμοποιηθούν αναλγητικά, όπως η παρακεταμόλη, ή σε ορισμένες περιπτώσεις στεροειδή δισκία, με καθοδήγηση γιατρού.
• Αγωγή για νευρικό πόνοΓια τη μεθερπητική νευραλγία μπορεί να χρησιμοποιηθούν αμιτριπτυλίνη, ντουλοξετίνη, γκαμπαπεντίνη ή πρεγκαμπαλίνη. Άλλες επιλογές περιλαμβάνουν επιθέματα λιδοκαΐνης και, ανάλογα με τον πόνο, κωδεΐνη ή τραμαδόλη.
• Ανακούφιση της φαγούραςΔροσερές κομπρέσες, λοσιόν καλαμίνης και μπάνια με βρώμη μπορεί να βοηθήσουν.
• Υποστήριξη για επίμονο πόνοΑν ο πόνος είναι έντονος ή επηρεάζει την καθημερινότητά σου, μπορεί να χρειαστείς νευρολόγο ή ιατρείο πόνου. Η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, μια μορφή ψυχοθεραπείας, μπορεί να βοηθήσει στη διαχείρισή του.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Κράτησε το εξάνθημα καθαρό και στεγνό.
• Φόρεσε χαλαρά ρούχα και απόφυγε υφάσματα με τραχιές ίνες.
• Χρησιμοποίησε δροσερή κομπρέσα ή παγοκύστη τυλιγμένη σε πετσέτα.
• Μην αφήνεις επιθέματα ή αυτοκόλλητα να κολλούν πάνω στο εξάνθημα.
• Αν έχεις επίμονο πόνο, κράτησε ημερολόγιο πόνου για να παρακολουθείς την πορεία και την ανταπόκριση στη θεραπεία.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Υπάρχει εμβόλιο που μειώνει τον κίνδυνο έρπητα ζωστήρα και μεθερπητικής νευραλγίας. Μπορεί να είναι χρήσιμο ακόμη κι αν έχεις ήδη περάσει ζωστήρα. Συζήτησε με τον γιατρό σου αν και πότε είναι κατάλληλο για σένα, ιδιαίτερα αν έχεις εξασθενημένο ανοσοποιητικό.

• Αν έχεις ζωστήρα, κάλυψε το εξάνθημα με χαλαρά ρούχα ή επίθεμα που δεν κολλάει.
• Μην αγγίζεις και μην ξύνεις το εξάνθημα.
• Πλένε συχνά τα χέρια σου.
• Μέχρι να σχηματιστεί κρούστα σε όλες τις φουσκάλες, απόφυγε την επαφή με εγκύους που δεν έχουν περάσει ανεμοβλογιά ή δεν έχουν εμβολιαστεί γι’ αυτή.
• Απόφυγε την επαφή με άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό και με πρόωρα ή χαμηλού βάρους βρέφη.
• Απόφυγε την επαφή με μωρά μικρότερα του 1 μήνα.
• Μείνε εκτός εργασίας ή σχολείου αν το εξάνθημα βγάζει υγρό και δεν μπορεί να καλυφθεί, μέχρι να στεγνώσει.
• Πριν από εμβολιασμό, ενημέρωσε τον γιατρό σου αν είσαι έγκυος, έχεις ενεργό ζωστήρα ή είχες σοβαρή αλλεργική αντίδραση σε προηγούμενη δόση ή συστατικό του εμβολίου.

Εμβόλιο έρπητα ζωστήρα: ποιοι το κάνουν, δόσεις, παρενέργειες

Επιπλοκές έρπητα ζωστήρα

• Μεθερπητική νευραλγία: επίμονος πόνος στην περιοχή του εξανθήματος λόγω βλάβης των νεύρων, που μπορεί να διαρκέσει μήνες ή χρόνια.
• Βακτηριακή λοίμωξη του εξανθήματος, που μπορεί να χρειαστεί αντιβιοτικά.
• Ουλές ή αλλαγές στο χρώμα του δέρματος.
• Μυϊκή αδυναμία.
• Προσβολή του ματιού με προσωρινή ή μόνιμη απώλεια όρασης.
• Προβλήματα ακοής ή ισορροπίας.
• Σύνδρομο Ramsay Hunt: προσβολή του νεύρου του προσώπου με αδυναμία στη μία πλευρά και μερικές φορές προβλήματα ακοής.
• Πολύ σπάνια, πνευμονία, εγκεφαλίτιδα (φλεγμονή του εγκεφάλου) ή θάνατος.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Επικοινώνησε το συντομότερο με τον γιατρό σου αν υποψιάζεσαι έρπητα ζωστήρα, ιδανικά μέσα σε 3 ημέρες από την εμφάνιση του εξανθήματος.
• Ζήτησε επείγουσα ιατρική εκτίμηση αν το εξάνθημα είναι στο μάτι ή στη μύτη ή έχεις αλλαγές στην όραση.
• Ζήτησε επείγουσα ιατρική εκτίμηση αν είσαι έγκυος ή θηλάζεις και το εξάνθημα είναι στο στήθος.
• Ζήτησε επείγουσα ιατρική εκτίμηση αν έχεις πολύ εξασθενημένο ανοσοποιητικό, για παράδειγμα λόγω χημειοθεραπείας.
• Αν είσαι 17 ετών ή μικρότερος και έχεις συμπτώματα, χρειάζεσαι άμεση επικοινωνία με γιατρό.
• Δες τον γιατρό σου αν ο πόνος στην περιοχή του εξανθήματος δεν βελτιώνεται μετά τον ζωστήρα.

Ποιος γιατρός: Παθολόγος, Δερματολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τον έρπητα ζωστήρα