Ψώρα: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η ψώρα

Η ψώρα είναι μια μεταδοτική παρασίτωση του δέρματος. Προκαλείται από το Sarcoptes scabiei var. hominis, ένα μικροσκοπικό άκαρι που ανοίγει μικρές στοές στην επιφανειακή στιβάδα του δέρματος. Εκεί ζει και γεννά τα αυγά του. Η αντίδραση του οργανισμού στο άκαρι, στα αυγά και στα περιττώματά του προκαλεί έντονη φαγούρα και εξάνθημα που συχνά μοιάζει με μικρά σπυράκια. Η φαγούρα είναι συνήθως χειρότερη τη νύχτα.

Μπορείς να κολλήσεις κυρίως με παρατεταμένη επαφή δέρμα με δέρμα. Στην αρχή μπορεί να μην έχεις ενοχλήματα, αλλά να μεταδίδεις ήδη την ψώρα. Η πάθηση αντιμετωπίζεται με ειδικά φάρμακα για το δέρμα ή από το στόμα, με καθοδήγηση γιατρού. Για να περιοριστούν η μετάδοση και η επαναμόλυνση, χρειάζεται να αντιμετωπιστούν ταυτόχρονα και οι στενές επαφές. Η φαγούρα μπορεί να επιμένει για αρκετές εβδομάδες μετά τη θεραπεία, ακόμη κι όταν τα ακάρεα έχουν εξοντωθεί.

Μορφές και τύποι

• Συνήθης ψώραΕκδηλώνεται κυρίως με έντονη φαγούρα, μικρά σπυράκια και λεπτές στοές στο δέρμα.
• Εφελκιδοποιημένη ψώραΣοβαρή και πολύ μεταδοτική μορφή με παχιές κρούστες και απολέπιση. Μπορεί να εμφανιστεί σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό και συχνά δεν προκαλεί φαγούρα.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η ψώρα αντιμετωπίζεται με την κατάλληλη θεραπεία. Η φαγούρα μπορεί να συνεχιστεί για αρκετές εβδομάδες, ακόμη κι αν έχουν εξοντωθεί τα ακάρεα και τα αυγά τους. Αν επιμένει 2–4 εβδομάδες μετά το τέλος της θεραπείας ή εμφανιστούν νέες στοές ή νέα σπυράκια, χρειάζεται επανεκτίμηση. Η επαναμόλυνση είναι δυνατή, ιδιαίτερα αν δεν αντιμετωπιστούν ταυτόχρονα οι στενές επαφές.

Συμπτώματα ψώρας

Η φαγούρα και το εξάνθημα είναι τα πιο συχνά συμπτώματα. Παρόμοιες ενοχλήσεις μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες, γι’ αυτό χρειάζεται ιατρική εκτίμηση.

• Έντονη φαγούρα Συχνά είναι χειρότερη τη νύχτα.
• Μικρά σπυράκια Εξάνθημα με υπερυψωμένα σημεία, συχνά ανάμεσα στα δάχτυλα, στους καρπούς, στις μασχάλες, στη μέση και στους γλουτούς.
• Λεπτές στοές Μικρές, υπερυψωμένες, κυματοειδείς γραμμές, γκριζόλευκες ή στο χρώμα του δέρματος.
• Πληγές από ξύσιμο Το επανειλημμένο ξύσιμο μπορεί να τραυματίσει το δέρμα.
• Εξογκώματα στα γεννητικά Μπορεί να εμφανιστούν φλεγμονώδη εξογκώματα στο πέος και στο όσχεο ή γύρω από τους μαστούς.
• Κρούστες και απολέπιση Χαρακτηρίζουν την εφελκιδοποιημένη μορφή και συχνά εμφανίζονται σε αγκώνες, γόνατα, χέρια και πόδια.

Στην πρώτη προσβολή, τα συμπτώματα μπορεί να καθυστερήσουν για αρκετές εβδομάδες. Αν έχεις περάσει ψώρα στο παρελθόν, συνήθως εμφανίζονται σε 1–4 ημέρες μετά την έκθεση. Σε βρέφη, μικρά παιδιά και ηλικιωμένους μπορεί να προσβληθούν επίσης το κεφάλι, ο λαιμός, οι παλάμες και τα πέλματα. Σε καστανό ή μαύρο δέρμα τα σπυράκια μπορεί να διακρίνονται δυσκολότερα, αλλά να γίνονται αισθητά στην αφή.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες ψώρας και παράγοντες κινδύνου

Η ψώρα προκαλείται από το ανθρώπινο άκαρι Sarcoptes scabiei var. hominis. Το θηλυκό ανοίγει στοές στην επιφάνεια του δέρματος και γεννά αυγά. Η φαγούρα και το εξάνθημα οφείλονται στην αλλεργική αντίδραση του οργανισμού στο παράσιτο και στα προϊόντα του.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Παρατεταμένη στενή επαφή με άτομο που έχει ψώρα.
• Συγκατοίκηση ή σεξουαλική επαφή με άτομο που έχει ψώρα.
• Συνωστισμός σε δομές φροντίδας, παιδικούς σταθμούς, φυλακές ή καταυλισμούς.
• Εξασθενημένο ανοσοποιητικό, ως παράγοντας κινδύνου για εφελκιδοποιημένη ψώρα.

Πώς μεταδίδεται η ψώρα

Η ψώρα μεταδίδεται κυρίως με άμεση και παρατεταμένη επαφή δέρμα με δέρμα. Μια σύντομη χειραψία ή αγκαλιά συνήθως δεν αρκεί. Η εφελκιδοποιημένη ψώρα μεταδίδεται πολύ ευκολότερα, ακόμη και με περιορισμένη επαφή ή μέσω μολυσμένων αντικειμένων.

• Παρατεταμένη επαφή δέρμα με δέρμα.
• Σεξουαλική επαφή.
• Λιγότερο συχνά, κοινή χρήση ρούχων, πετσετών ή κλινοσκεπασμάτων.
• Επαφή με μολυσμένα έπιπλα, ιδιαίτερα στην εφελκιδοποιημένη ψώρα.

Πότε εμφανίζονται τα συμπτώματα και για πόσο κολλάει

Στην πρώτη προσβολή μπορεί να περάσουν αρκετές εβδομάδες χωρίς συμπτώματα, αλλά η μετάδοση είναι ήδη δυνατή. Απόφυγε τη στενή σωματική επαφή μέχρι να ολοκληρωθεί η θεραπεία.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου εξετάζει το εξάνθημα και τις πιθανές στοές και λαμβάνει το ιστορικό σου. Αν χρειάζεται επιβεβαίωση, μπορεί να εξετάσει το δέρμα με δερματοσκόπιο ή να πάρει μικρό δείγμα από μια στοά για μικροσκοπικό έλεγχο. Η απουσία ακάρεων στο δείγμα δεν αποκλείει την ψώρα.

• Κλινική εξέταση του δέρματος και λήψη ιστορικού.
• Δερματοσκόπηση, δηλαδή εξέταση με ειδικό μεγεθυντικό όργανο.
• Μικροσκοπική εξέταση δερματικού ξέσματος για ακάρεα, αυγά ή περιττώματα.

Θεραπεία ψώρας

Η ψώρα χρειάζεται ειδική θεραπεία που επιλέγει ο γιατρός σου. Υπάρχουν κρέμες και λοσιόν που σκοτώνουν τα ακάρεα, καθώς και φάρμακα από το στόμα. Ακολούθησε τις οδηγίες εφαρμογής και ολοκλήρωσε την αγωγή όπως έχει συνταγογραφηθεί. Τα μέλη του σπιτιού και οι στενές επαφές χρειάζονται ταυτόχρονη αντιμετώπιση, ακόμη κι αν δεν έχουν συμπτώματα. Αν είσαι έγκυος, θηλάζεις ή η θεραπεία αφορά βρέφος ή μικρό παιδί, ενημέρωσε τον γιατρό σου, γιατί δεν είναι όλες οι επιλογές κατάλληλες.

• Τοπικά αντιπαρασιτικάΠεριλαμβάνουν περμεθρίνη, μαλαθείο, βενζοϊκό βενζύλιο και αλοιφή θείου. Η επιλογή και ο τρόπος εφαρμογής καθορίζονται από τον γιατρό.
• Αγωγή από το στόμαΗ ιβερμεκτίνη αποτελεί θεραπευτική επιλογή. Δεν είναι κατάλληλη για εγκύους ή παιδιά με βάρος κάτω από 15 kg.
• Συνδυασμένη θεραπείαΗ εφελκιδοποιημένη ψώρα χρειάζεται εντατική αντιμετώπιση με τοπικά φάρμακα και αγωγή από το στόμα.
• Αντιμετώπιση επιμόλυνσηςΑν αναπτυχθεί βακτηριακή λοίμωξη του δέρματος, μπορεί να χρειαστούν αντισηπτικά ή αντιβιοτικά.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Πλύνε ρούχα, πετσέτες και κλινοσκεπάσματα σε ζεστό νερό και χρησιμοποίησε ζεστό πρόγραμμα στεγνωτηρίου, όπου είναι δυνατό.
• Για αντικείμενα που δεν πλένονται, χρησιμοποίησε στεγνό καθάρισμα ή κλείσε τα σε πλαστική σακούλα για μία εβδομάδα.
• Απόφυγε τη σεξουαλική επαφή και τη στενή επαφή δέρμα με δέρμα μέχρι να ολοκληρωθεί η θεραπεία.
• Ενημέρωσε όσους είχες άμεση επαφή δέρμα με δέρμα τους προηγούμενους δύο μήνες, ώστε να ζητήσουν ιατρική συμβουλή.
• Μη χρησιμοποιείς εντομοκτόνα σπρέι ή υποκαπνιστικά για την αντιμετώπιση της ψώρας.
• Καθάρισε και σκούπισε τους χώρους μετά τη θεραπεία, ιδιαίτερα αν πρόκειται για εφελκιδοποιημένη ψώρα.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Η έγκαιρη θεραπεία και η ταυτόχρονη αντιμετώπιση των στενών επαφών περιορίζουν τη μετάδοση και την επαναμόλυνση.

• Απόφυγε την άμεση επαφή δέρμα με δέρμα με άτομο που έχει ψώρα μέχρι να ολοκληρωθεί η θεραπεία.
• Μη μοιράζεσαι ρούχα, πετσέτες ή κλινοσκεπάσματα με άτομο που έχει ψώρα.
• Φρόντισε να αντιμετωπιστούν ταυτόχρονα όλα τα μέλη του σπιτιού και οι στενές επαφές, με ιατρική καθοδήγηση.
• Πλύνε τα ρούχα, τις πετσέτες και τα κλινοσκεπάσματα που χρησιμοποιήθηκαν τις τρεις ημέρες πριν από την έναρξη της θεραπείας.

Επιπλοκές ψώρας

• Βακτηριακή λοίμωξη των πληγών, όπως μολυσματικό κηρίο.
• Βαθύτερη δερματική λοίμωξη ή αποστήματα.
• Σοβαρή λοίμωξη του αίματος.
• Μεταστρεπτοκοκκική σπειραματονεφρίτιδα, δηλαδή φλεγμονή των νεφρών μετά από στρεπτοκοκκική λοίμωξη.
• Επιδείνωση προϋπάρχοντος εκζέματος ή ψωρίασης.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Ζήτησε ιατρική εκτίμηση αν υποψιάζεσαι ότι έχεις ψώρα.
• Επικοινώνησε άμεσα με τον γιατρό σου αν εμφανιστούν πληγές ή υποψιάζεσαι λοίμωξη του δέρματος.
• Δες γιατρό αν εμφανιστεί εξάνθημα με κρούστες και απολέπιση, ιδιαίτερα σε αγκώνες, γόνατα, χέρια ή πόδια.
• Ζήτησε ιατρική συμβουλή αν το παιδί σου είναι κάτω των 2 ετών και έχει συμπτώματα ή υπάρχει ψώρα στο σπίτι.
• Δες τον γιατρό σου αν η φαγούρα επιμένει 2–4 εβδομάδες μετά τη θεραπεία ή εμφανιστούν νέες στοές ή σπυράκια.
• Συζήτησε με τον γιατρό σου αν έχεις ψώρα μαζί με άλλη δερματοπάθεια, όπως έκζεμα.

Ποιος γιατρός: Δερματολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για την ψώρα