Το στρες δεν φαίνεται απαραίτητα να εμποδίζει τον εγκέφαλο να προσλαμβάνει νέες πληροφορίες. Μπορεί, όμως, να δυσκολεύει τη σύνδεσή τους με όσα ήδη γνωρίζουμε, κάνοντας πιο απαιτητικές δραστηριότητες όπως η επίλυση προβλημάτων, η συνολική θεώρηση μιας κατάστασης και η σύνδεση ιδεών.
Μια νέα μελέτη υποδεικνύει ότι πίσω από αυτή την εμπειρία μπορεί να υπάρχει βιολογικός μηχανισμός.
Πώς επηρεάζει το στρες την ενοποίηση των αναμνήσεων
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science Advances, εξέτασε την ενοποίηση των αναμνήσεων, μια σημαντική διαδικασία για τη μάθηση. Χάρη σε αυτήν, ο εγκέφαλος συνδυάζει ξεχωριστές εμπειρίες και σχηματίζει μια ευρύτερη εικόνα.
Για παράδειγμα, αν ένας συνάδελφος πει ότι κάθε Παρασκευή πρωί εργάζεται από ένα συγκεκριμένο καφέ και, μια εβδομάδα αργότερα, δείτε το ποδήλατό του έξω από αυτό, ο εγκέφαλός σας μπορεί να συνδέσει τις δύο αναμνήσεις και να συμπεράνει ότι πιθανότατα βρίσκεται εκεί.
Για να εξετάσουν αν το στρες επηρεάζει αυτή την ικανότητα, οι ερευνητές ζήτησαν από τους συμμετέχοντες να μάθουν σχετικά σύνολα πληροφοριών σε διάστημα δύο ημερών. Πριν από την εκμάθηση του δεύτερου συνόλου, ορισμένοι συμμετέχοντες βίωσαν μια στρεσογόνα εμπειρία, ενώ άλλοι έκαναν μια δραστηριότητα ελέγχου χωρίς στρες.
Στη συνέχεια, οι ερευνητές μέτρησαν πόσο καλά μπορούσαν οι συμμετέχοντες να αξιοποιήσουν όσα είχαν μάθει, ώστε να κάνουν νέες συνδέσεις και να εξάγουν λογικά συμπεράσματα. Χρησιμοποίησαν επίσης απεικονιστικές εξετάσεις του εγκεφάλου για να παρατηρήσουν τι συνέβαινε στον ιππόκαμπο, μια περιοχή που συμμετέχει σε μεγάλο βαθμό στη μάθηση και τη μνήμη.
Το στρες επηρέασε τον τρόπο οργάνωσης των πληροφοριών
Οι συμμετέχοντες που είχαν στρεσαριστεί μπορούσαν να μάθουν τις νέες πληροφορίες. Η δυσκολία εμφανίστηκε αργότερα: σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου, δυσκολεύονταν περισσότερο να συνδέσουν σχετικές αναμνήσεις και να κάνουν συμπεράσματα με βάση αυτές.
Τα δεδομένα από τις απεικονιστικές εξετάσεις προσφέρουν μια πιθανή εξήγηση. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, ο ιππόκαμπος φαίνεται να «αναπαράγει» αυτόματα σχετικές αναμνήσεις όταν συναντάμε νέες πληροφορίες. Αυτή η διαδικασία βοηθά τον εγκέφαλο να αναγνωρίζει κοινά στοιχεία και να συνδέει ξεχωριστές εμπειρίες σε ένα ευρύτερο δίκτυο γνώσης.
Το στρες αποδυνάμωσε αυτόν τον μηχανισμό επαναφοράς των αναμνήσεων. Αντί να συνδέει σχετικές εμπειρίες, ο εγκέφαλος υπό στρες ήταν πιθανότερο να τις αντιμετωπίζει ως ξεχωριστά γεγονότα.
Η σύνδεση ιδεών είναι σημαντική για την επίλυση προβλημάτων, την κατανόηση εννοιών, τη λήψη αποφάσεων και τη δημιουργική σκέψη. Όταν αυτή η διαδικασία γίνεται λιγότερο αποτελεσματική, γίνεται πιο κατανοητό γιατί το στρες μπορεί να προκαλεί νοητική θολούρα, ακόμη κι όταν η μνήμη φαίνεται να λειτουργεί κανονικά.
Πώς να στηρίξετε τον εγκέφαλο σε περιόδους στρες
Οι στρεσογόνες περίοδοι αποτελούν μέρος της ζωής και δεν είναι δυνατόν να εξαλειφθεί πλήρως το στρες. Μπορούμε, ωστόσο, να δώσουμε στον εγκέφαλο ευκαιρίες να ανακάμψει.
Ο ύπνος είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες. Πολλές από τις διαδικασίες επεξεργασίας και οργάνωσης των αναμνήσεων συνεχίζονται αφού ολοκληρωθεί η μάθηση. Ένας καλός βραδινός ύπνος δεν βοηθά μόνο να θυμόμαστε πληροφορίες· συμβάλλει και στην οργάνωσή τους.
Βοηθά και η κίνηση. Η άσκηση έχει συσχετιστεί σταθερά με καλύτερη υγεία του εγκεφάλου, βελτιωμένη μνήμη και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στο στρες.
Μερικές φορές, αντί να επιμένουμε σε ένα πρόβλημα, μπορεί να είναι πιο χρήσιμο να απομακρυνθούμε για λίγο από αυτό. Ένας περίπατος, μια συζήτηση με έναν φίλο, λίγα λεπτά σε εξωτερικό χώρο ή ένα σύντομο διάλειμμα από την οθόνη μπορούν να βοηθήσουν στην ηρεμία της αντίδρασης στο στρες και να δημιουργήσουν χώρο για πιο καθαρή σκέψη.
Τι δείχνουν τα ευρήματα
Συχνά αντιμετωπίζουμε το στρες ως συναισθηματική εμπειρία και μιλάμε για άγχος, υπερφόρτωση ή εξουθένωση. Μπορεί, όμως, να επηρεάσει και τον τρόπο σκέψης.
Ένας λόγος για τον οποίο οι στρεσογόνες περίοδοι μπορεί να είναι τόσο εξαντλητικές είναι ότι ο εγκέφαλος δεν λειτουργεί με την ίδια ευελιξία. Μπορεί να κολλήσουμε σε ένα πρόβλημα, να δυσκολευτούμε να σκεφτούμε δημιουργικά ή να μην εντοπίζουμε εύκολα λύσεις που υπό άλλες συνθήκες θα μας έρχονταν φυσικά.
Η έρευνα υποδεικνύει ότι το στρες φαίνεται να παρεμβαίνει στην ικανότητα του εγκεφάλου να συνδυάζει σχετικές πληροφορίες και να τις αξιοποιεί για να σχηματίζει νέες ιδέες.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/stres-pos-mporei-na-dyskoleyei-ti-syndesi-neon-pliroforion-me-osa-idi-gnorizoyme/29603
