Ροή ειδήσεων
ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ
© 2026 ygeiax.gr

Αναζήτηση

Πατήστε Enter ή κάντε κλικ στο εικονίδιο αναζήτησης

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Ύπνος: Μπορείτε να εκπαιδεύσετε τον εαυτό σας να ξυπνά νωρίς και αξίζει να το προσπαθήσετε;

Ο χρονότυπος επηρεάζεται από γονίδια, ηλικία και συνήθειες, ενώ η αλλαγή ωραρίου έχει όρια· προτεραιότητα παραμένουν ο επαρκής ύπνος και η συνέπεια

Ύπνος: Μπορείτε να εκπαιδεύσετε τον εαυτό σας να ξυπνά νωρίς και αξίζει να το προσπαθήσετε;

Ο χρονότυπος, δηλαδή η φυσική προτίμηση για πρωινό ξύπνημα ή για αργά βράδια, επηρεάζεται από τα γονίδια, την ηλικία, την έκθεση στο φως και τις καθημερινές συνήθειες. Οι ειδικοί λένε ότι μπορείτε να μετακινήσετε το πρόγραμμα ύπνου σας προς ένα πρωινότερο ωράριο, αλλά η αλλαγή έχει όρια και δεν είναι απαραίτητα κατάλληλη για όλους.

Έρευνες υποδεικνύουν ότι οι πρωινοί τύποι μπορεί να έχουν καλύτερη καρδιακή υγεία και συνολικά καλύτερη υγεία, αν και πιθανότατα παίζουν ρόλο και πολλοί άλλοι παράγοντες. Ωστόσο, δεν είναι αυτονόητο ότι το πρωινό ξύπνημα είναι καλύτερο για κάθε άνθρωπο. Το βασικό είναι να κοιμάστε αρκετά, να ακολουθείτε σταθερό πρόγραμμα και να διατηρείτε υγιεινές συνήθειες.

Ο Christopher Winter, ειδικός στην ιατρική του ύπνου και νευρολόγος, η Beth Malow, νευρολόγος και επικεφαλής του Τμήματος Διαταραχών Ύπνου στο Vanderbilt Health, η Aarti Grover, ιατρική διευθύντρια του Κέντρου Ιατρικής Ύπνου στο Tufts Medical Center, ο David Cutler, οικογενειακός γιατρός στο Providence Saint John’s Health Center στη Σάντα Μόνικα της Καλιφόρνιας, και ο Aaron Pinkhasov, πρόεδρος του Τμήματος Ψυχιατρικής στο NYU Langone Hospital—Long Island, εξηγούν τι μπορεί να αλλάξει και πώς.

«Η φυσική μας προτίμηση να ξυπνάμε νωρίς ή να μένουμε ξύπνιοι μέχρι αργά —ο χρονότυπός μας— επηρεάζεται από τα γονίδια, την ηλικία, την έκθεση στο φως και τις καθημερινές συνήθειες», εξηγεί ο Pinkhasov. Όπως επισημαίνει, κανένας χρονότυπος δεν είναι από μόνος του καλύτερος, εφόσον μπορείτε να ασκείστε τακτικά, να τρέφεστε καλά και να ακολουθείτε σταθερό πρόγραμμα ύπνου και αφύπνισης.

Μπορείτε να εκπαιδεύσετε τον εαυτό σας να γίνει πρωινός τύπος;

Ως έναν βαθμό. Η τάση να είμαστε πρωινοί ή βραδινοί τύποι σχετίζεται εν μέρει με τα γονίδια, σημειώνει η Malow, επομένως μπορεί να είναι δύσκολο να αλλάξει πλήρως. «Μπορείτε, όμως, να ενισχύσετε τη φυσική σας τάση προς τη μία κατεύθυνση ή να γίνετε λιγότερο βραδινοί, αν ήδη κινείστε προς αυτή την κατεύθυνση», λέει.

Ο Winter συμφωνεί ότι η αλλαγή είναι εφικτή «ως έναν βαθμό». «Ο χρονότυπός σας επηρεάζεται έντονα από τα γονίδια, αλλά υπάρχει κάποιο περιθώριο αλλαγής», εξηγεί. «Με αλλαγές στην ώρα της άσκησης, στην έκθεση στο φως, στις ώρες των γευμάτων και στο πρόγραμμα ύπνου, μπορείτε να μετατοπίσετε το βιολογικό σας ρολόι».

Η διαδικασία, ωστόσο, πιθανότατα δεν θα είναι σύντομη ούτε εύκολη. Ο Winter παρομοιάζει την προσπάθεια με το να κωπηλατεί κανείς αντίθετα στο ρεύμα: «Μπορείτε να κωπηλατείτε αντίθετα; Ναι, αλλά μόλις σταματήσετε να προσπαθείτε να πάτε κόντρα στη φυσική ροή, αρχίζετε να παρασύρεστε ξανά». Ο Cutler συμφωνεί: «Ναι, μπορείτε να αλλάξετε από βραδινός σε πρωινός τύπος, αλλά μπορεί να μην είναι εύκολο ή να μην κρατήσει».

Αξίζει να προσπαθήσετε να γίνετε πρωινός τύπος;

Το αν μπορείτε να αλλάξετε το πρόγραμμά σας είναι διαφορετικό από το αν χρειάζεται να το κάνετε. «Το αν κάποιος πρέπει να μετατοπίσει το πρόγραμμα του κιρκάδιου ρυθμού του εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο ζωής και τις καθημερινές του υποχρεώσεις», λέει η Grover. «Δεν υπάρχει εγγενές όφελος για την υγεία στο να είναι κάποιος πρωινός τύπος, αν το τωρινό του πρόγραμμα τού επιτρέπει να κοιμάται αρκετά και συμφωνεί με τη φυσική κιρκάδια προτίμησή του».

Παρόλα αυτά, το πρωινό ωράριο μπορεί να διευκολύνει πολλούς ανθρώπους, όπως όσους εργάζονται με το συνηθισμένο πρόγραμμα 9 π.μ. έως 5 μ.μ. ή έχουν μικρά παιδιά. «Μπορεί να μειώσει την αναντιστοιχία ανάμεσα στους φυσικούς βιολογικούς ρυθμούς τους και στις απαιτήσεις της καθημερινότητας», λέει ο Pinkhasov.

Αν μπορείτε να καθορίζετε μόνοι σας το πρόγραμμά σας και δεν έχετε φυσική τάση να ξυπνάτε νωρίς, ο Winter λέει ότι μπορείτε να συνεχίσετε να είστε βραδινοί τύποι.

Πώς να προσαρμόσετε σταδιακά το πρόγραμμά σας

Αν θέλετε να δοκιμάσετε να γίνετε πρωινοί τύποι, οι ειδικοί προτείνουν να κάνετε μικρές αλλαγές αντί να προσπαθήσετε να μετατοπίσετε απότομα τον κιρκάδιο ρυθμό σας:

  • Μετακινήστε σταδιακά τις ώρες ύπνου και αφύπνισης. Είναι προτιμότερο να πηγαίνετε για ύπνο και να ξυπνάτε 15 έως 30 λεπτά νωρίτερα κάθε λίγες ημέρες, αντί να αλλάξετε το πρόγραμμά σας κατά δύο ώρες μονομιάς, λέει ο Winter.
  • Εκτεθείτε στο φως αμέσως μόλις ξυπνήσετε. Το πρωινό φως ή η χρήση μιας συσκευής έντονου φωτισμού μετά το ξύπνημα μπορεί να βοηθήσει το σώμα να καταλάβει ότι είναι ώρα να μείνει σε εγρήγορση, σύμφωνα με τον Cutler. «Ένας πρωινός περίπατος έξω βοηθά, ενώ μια συσκευή φωτεινής θεραπείας μπορεί να είναι χρήσιμη τον χειμώνα», λέει.
  • Προσέξτε την καφεΐνη. Περιορίστε την κατανάλωσή της νωρίτερα μέσα στην ημέρα, ώστε να μπορείτε να αποκοιμηθείτε την ώρα που έχετε βάλει για ύπνο, συμβουλεύει ο Winter.
  • Σκεφτείτε να ασκείστε νωρίς. «Η πρωινή άσκηση μπορεί να ενισχύσει περαιτέρω την ευθυγράμμιση του κιρκάδιου ρυθμού, προάγοντας την εγρήγορση και υποστηρίζοντας τη φυσική πρωινή αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος», λέει η Grover.

Ο Pinkhasov προειδοποιεί, ωστόσο, να μην αφήσετε την προσπάθεια να ξυπνάτε νωρίτερα να υπονομεύσει την ποιότητα του ύπνου σας. «Δεν πρέπει να θυσιάζετε τον ύπνο σας για να γίνετε πρωινοί τύποι. Το να σηκώνεστε στις 5 π.μ. δεν αποτελεί επίτευγμα για την υγεία, αν αυτό σημαίνει ότι κοιμάστε μόνο πέντε ώρες».

Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/ypnos-mporeite-na-ekpaideysete-ton-eayto-sas-na-xypna-noris-kai-axizei-na-to-prospathisete/29869

NETWORK