Το «μυστήριο του σάντουιτς» εξηγεί γιατί ένα γεύμα που έχει ετοιμάσει κάποιος άλλος συχνά μας φαίνεται πιο νόστιμο. Ο ψυχολόγος Daniel Kahneman αναφέρει ότι, όταν προετοιμάζουμε ένα γεύμα, ο εγκέφαλός μας αρχίζει να φαντάζεται το φαγητό και έτσι προκαλείται ένας τύπος κορεσμού, ο οποίος περιορίζει την πείνα.
Η νοητική απεικόνιση ενός γεύματος μπορεί να μας κάνει να αισθανόμαστε χορτάτοι πριν καν φάμε, όπως επιβεβαίωσαν ερευνητές του Πανεπιστημίου Carnegie Mellon. Έτσι, το ίδιο σάντουιτς μοιάζει πιο λαχταριστό όταν το έχει ετοιμάσει άλλος, αφού δεν έχουμε περάσει από τη διαδικασία της προετοιμασίας.
Το στοιχείο του καινούργιου και η έκπληξη φαίνεται να κάνουν το φαγητό πιο απολαυστικό, εξηγώντας γιατί προτιμάμε συχνά όσα έχουν ετοιμάσει άλλοι.
Σας έχει περάσει από το μυαλό γιατί ένα φαγητό που ετοιμάζει κάποιος για εσάς —ακόμη κι ένα απλό σάντουιτς— μοιάζει πάντα πιο νόστιμο; Δεν πρόκειται απλώς για εντύπωση. Η επιστήμη έχει εξετάσει το ζήτημα και η εξήγηση είναι πολύ πιο ενδιαφέρουσα απ’ όσο ίσως περιμένετε!
Η ψυχολογία που κάνει ένα καθημερινό σάντουιτς πιο νόστιμο
Ο Daniel Kahneman, βραβευμένος ψυχολόγος και κάτοχος Νόμπελ, εξηγεί πως μόλις αρχίσουμε να ετοιμάζουμε το φαγητό μας, σχηματίζουμε ήδη στο μυαλό μας την εικόνα της γεύσης του. Η διαδικασία αυτή, όσο παράδοξη κι αν μοιάζει, μας «κουράζει» γευστικά προτού δοκιμάσουμε το γεύμα.
Όταν κάποιος ετοιμάζει μόνος του ένα σάντουιτς, μπορεί να προβλέπει τη γεύση του σε όλη τη διάρκεια της προετοιμασίας, γνωρίζοντας ενδεχομένως τα υλικά και τη σειρά με την οποία μπήκαν. Παρόμοια, αν σκεφτόμαστε επί ώρα ένα φαγητό, η πείνα μας μειώνεται. Πρόκειται για έναν κορεσμό που εμφανίζεται στον εγκέφαλο πριν καθίσουμε στο τραπέζι.
Ο κορεσμός αυτός δεν είναι απλώς μια ιδέα: αποτελεί φυσιολογική αντίδραση και μπορεί να μετρηθεί.
Πώς λειτουργεί το φαινόμενο του «νοητικού κορεσμού»
Για να εξετάσουν αυτό το «ιδιαίτερο» φαινόμενο, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Carnegie Mellon πραγματοποίησαν πέντε δοκιμές.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι φαντάζονταν ξανά και ξανά πως έτρωγαν ένα συγκεκριμένο φαγητό, στο τέλος κατανάλωναν μικρότερη ποσότητα. Αυτό δεν συνέβαινε επειδή δεν τους άρεσε, αλλά επειδή δεν το επιθυμούσαν πια: ο εγκέφαλός τους είχε ήδη «χορτάσει». Το μήνυμα του κορεσμού είχε φτάσει στον εγκέφαλο.
Αυτό εξηγεί και γιατί το ίδιο σάντουιτς που φτιάχνει ένας φίλος ή ένα μαγαζί μοιάζει πιο λαχταριστό από εκείνο που ετοιμάσατε εσείς με τα ίδια υλικά: επειδή δεν το είχατε ήδη «καταναλώσει» νοητικά όσο ετοιμαζόταν. Αυτό λοιπόν, αποτελεί ένα είδος φαντασίωσης, όσο φανταζόμαστε κάτι το εξιδανικεύουμε, επομένως όταν το απολαμβάνουμε μοιάζει μοναδικό.
Πώς η συνήθεια και η έκπληξη επηρεάζουν τη γεύση
Έτσι, η αίσθηση του «νέου» και του «απρόβλεπτου» μοιάζει να ενισχύει την απόλαυση του φαγητού. Κάτι ανάλογο παρατηρείται στη σοκολάτα: συνήθως η πρώτη μπουκιά είναι πιο απολαυστική από την πέμπτη, καθώς το επαναλαμβανόμενο ερέθισμα τραβά όλο και λιγότερο το ενδιαφέρον του εγκεφάλου.
Την επόμενη φορά που θα θέλετε να απολαύσετε πραγματικά κάτι, μπορείτε να ζητήσετε από κάποιον άλλο να το ετοιμάσει ή να αφήσετε χώρο για την έκπληξη. Αν, αντίθετα, θέλετε να περιορίσετε την όρεξή σας, δοκιμάστε απλώς… να φανταστείτε ότι το έχετε ήδη φάει!
Μήπως, λοιπόν, το φαγητό της μαμάς μάς φαίνεται πάντα το καλύτερο επειδή δεν το έχουμε μαγειρέψει εμείς;
Συνοπτικά
- Το «μυστήριο του σάντουιτς» περιγράφει γιατί το φαγητό που φτιάχνει κάποιος άλλος μπορεί να μοιάζει πιο νόστιμο.
- Ο ψυχολόγος Daniel Kahneman επισημαίνει ότι η προετοιμασία ενός γεύματος το κάνει αντικείμενο νοητικής φαντασίας, με αποτέλεσμα να νιώθουμε κορεσμό πριν το καταναλώσουμε.
- Ερευνητές του Πανεπιστημίου Carnegie Mellon επιβεβαίωσαν ότι η νοητική αναπαράσταση ενός φαγητού μπορεί να μειώσει την πείνα.
- Η έκπληξη και η αίσθηση του καινούργιου που συνοδεύουν ένα γεύμα ετοιμασμένο από άλλον ενισχύουν τη γευστική απόλαυση.
- Όταν επαναλαμβάνεται μια γεύση, η ικανοποίηση μειώνεται, όπως δείχνει και το παράδειγμα της σοκολάτας.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/to-mystirio-toy-santoyits-giati-ta-santoyits-geyontai-ekpliktika-otan-ta-ftiachnei-kapoios-allos/11115
