Το νέο εγχειρίδιο του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) δίνει κατευθύνσεις για την αντιμετώπιση επιδημιών που μεταδίδονται από κουνούπια στην Ευρώπη. Στο επίκεντρο βρίσκονται ιοί όπως ο chikungunya, ο δάγκειος πυρετός, ο Ζίκα και ο ιός του Δυτικού Νείλου.
Οι συστάσεις προβλέπουν μέτρα για την επιτήρηση και τον έλεγχο, ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου, ενώ περιλαμβάνουν τρόπους ενημέρωσης του κοινού και αποτελεσματικής διαχείρισης των φορέων μετάδοσης.
Καθώς αυξάνονται τα κρούσματα και τα κουνούπια εξαπλώνονται σε περισσότερες περιοχές της Ευρώπης, κυρίως εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, καθίσταται αναγκαίος ο συντονισμός των δράσεων, μαζί με τη λήψη ατομικών μέτρων προστασίας από τους πολίτες.
Οι εκθέσεις του ECDC αφορούν τους ιούς chikungunya, δάγκειο πυρετό, Ζίκα και Δυτικού Νείλου και αποτυπώνουν συνολικά την εξελισσόμενη εικόνα στις ευρωπαϊκές χώρες. Με τις επικαιροποιημένες ενημερώσεις επιτήρησης, το ECDC επιδιώκει την έγκαιρη ανταπόκριση σε ζητήματα δημόσιας υγείας και την ενδυνάμωση της συνεργασίας μεταξύ των χωρών. Τα συνεπή επιδημιολογικά στοιχεία, τα οποία παρέχονται σχεδόν σε πραγματικό χρόνο, μπορούν να καθοδηγήσουν εθνικές και περιφερειακές πολιτικές ελέγχου, ειδικά καθώς η Ευρώπη αντιμετωπίζει μακρύτερες και εντονότερες περιόδους δραστηριότητας των κουνουπιών λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Για την περαιτέρω ενίσχυση της ετοιμότητας σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, το ECDC εκδίδει επίσης νέες οδηγίες δημόσιας υγείας για ασθένειες που μεταδίδονται τοπικά από κουνούπια Aedes στην Ευρώπη. Το κείμενο παρουσιάζει εφαρμόσιμα μέτρα επιτήρησης, πρόληψης και ελέγχου για τη νόσο chikungunya, τον δάγκειο πυρετό και τη νόσο από τον ιό Zika. Οι συστάσεις αντιστοιχούν σε τέσσερα επίπεδα κινδύνου και λαμβάνουν υπόψη την παρουσία φορέων, τις περιβαλλοντικές συνθήκες και την πρόσφατη μετάδοση. Αντίστοιχες οδηγίες υπάρχουν και για τον ιό του Δυτικού Νείλου.
Παράλληλα, ο οδηγός θέτει κριτήρια για την κατηγοριοποίηση των κινδύνων και ορίζει ενέργειες ανά επίπεδο, καθώς και μεθόδους διαχείρισης των φορέων, αντιμετώπισης των κρουσμάτων και ενημέρωσης του κοινού. Απευθύνεται σε αρχές δημόσιας υγείας, εργαστήρια και υπεύθυνους σχεδιασμού για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, προκειμένου να τους συνδράμει στην εκτίμηση των κινδύνων, στην κατανομή των πόρων και στην ενίσχυση του ολοκληρωμένου ελέγχου των φορέων.
Η εικόνα της κατάστασης σήμερα
Στους βασικούς φορείς που προκαλούν ανησυχία στην Ευρώπη συγκαταλέγονται ο Aedes albopictus, που μπορεί να μεταδώσει δάγκειο πυρετό, chikungunya και Zika, ο Aedes aegypti, φορέας και του ιού του κίτρινου πυρετού, καθώς και ο Culex pipiens, ο κυριότερος φορέας του ιού του Δυτικού Νείλου. Τα είδη αυτά εξαπλώνονται σε όλη την Ευρώπη. Ο Aedes albopictus έχει πλέον εγκατασταθεί σε 16 χώρες και 369 περιοχές, ενώ πριν από περίπου δέκα χρόνια εντοπιζόταν σε 114 περιοχές. Ο Aedes aegypti, που είχε εκλείψει από την Ευρώπη, εμφανίστηκε ξανά στην Κύπρο. Την ίδια ώρα, ο Culex pipiens εξακολουθεί να διευκολύνει την ευρεία μετάδοση του ιού του Δυτικού Νείλου, κυρίως το καλοκαίρι και στις αρχές του φθινοπώρου.
Στην Ευρώπη καταγράφηκαν πέρυσι 304 τοπικά κρούσματα δάγκειου πυρετού, περισσότερα από τα 130 του 2023 και τα 71 του 2022. Κατά την ίδια χρονιά αναφέρθηκαν 1 436 περιστατικά λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου, τα οποία αφορούσαν 212 περιοχές σε 19 χώρες. Τα δεδομένα αναδεικνύουν τη διεύρυνση της γεωγραφικής διασποράς και τις συνέπειες για τη δημόσια υγεία από τις ασθένειες που μεταδίδουν κουνούπια στην Ευρώπη.
Το 2025, έως τώρα, η Γαλλία έχει καταγράψει έξι περιστατικά τοπικής μετάδοσης της νόσου chikungunya, με συμπτώματα που εκδηλώθηκαν στα τέλη Μαΐου ή τον Ιούνιο. Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι η περίοδος των κουνουπιών άρχισε πολύ νωρίς. Τα προηγούμενα χρόνια, αντίστοιχα κρούσματα εμφανίζονταν τον Ιούλιο ή τον Αύγουστο, στοιχείο που φανερώνει ότι οι αλλαγές στο περιβάλλον διαμορφώνουν μακρύτερες περιόδους πιο κατάλληλες για μετάδοση.
Ατομικά μέτρα προστασίας
Τα ατομικά μέτρα προστασίας από λοιμώξεις που μεταδίδονται με κουνούπια περιλαμβάνουν αντικουνουπικό στο ακάλυπτο δέρμα, μακριά μανίκια και παντελόνια, ιδίως την αυγή και το σούρουπο, όταν η δραστηριότητα των κουνουπιών κορυφώνεται. Συνιστάται επίσης, εφόσον είναι εφικτό, ο ύπνος κάτω από κουνουπιέρα ή σε χώρο με σήτες ή κλιματισμό. Όσοι επιστρέφουν από περιοχές όπου κυκλοφορούν ασθένειες όπως ο δάγκειος πυρετός ή η νόσος από τον ιό chikungunya χρειάζεται να τηρούν τις ίδιες προφυλάξεις για τουλάχιστον τρεις εβδομάδες, ώστε να μην εισαχθούν ιοί σε περιοχές όπου υπάρχουν κουνούπια-φορείς.
Για να περιοριστούν οι εστίες αναπαραγωγής των κουνουπιών και να υπάρξει πρόληψη κρουσμάτων, είναι αναγκαίες και οι παρεμβάσεις στο περιβάλλον και στην κοινότητα. Η απομάκρυνση των λιμναζόντων νερών από γλάστρες, κουβάδες και βουλωμένες υδρορροές μπορεί να μειώσει σημαντικά τις εστίες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, σε μεγαλύτερες υδάτινες εκτάσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν λαρβιοκτόνα, ενώ κατά τη διάρκεια ενεργών εστιών μπορεί να γίνει εφαρμογή εντομοκτόνων για τα ενήλικα κουνούπια, με συνεκτίμηση των οικολογικών επιπτώσεων.
Η εφαρμογή αυτών των μέτρων συνολικά μπορεί να περιορίσει τις συνέπειες των νοσημάτων που μεταδίδονται από κουνούπια σε όλη την Ευρώπη.
Συνοπτική παρουσίαση
- Το νέο εγχειρίδιο του ECDC δίνει οδηγίες για την αντιμετώπιση επιδημιών από κουνούπια στην Ευρώπη, με έμφαση στους ιούς chikungunya, στον δάγκειο πυρετό, στον Ζίκα και στον Δυτικό Νείλο.
- Περιέχει μέτρα επιτήρησης και ελέγχου, αλλά και τρόπους ενημέρωσης του κοινού, ανάλογα με τα διαφορετικά επίπεδα κινδύνου.
- Η αύξηση των κρουσμάτων και η επέκταση των κουνουπιών σε νέες περιοχές της Ευρώπης, κυρίως εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, καθιστούν αναγκαίο τον συντονισμό των ενεργειών και τη λήψη ατομικών μέτρων προστασίας.
- Οι οδηγίες περιγράφουν πρακτικές επιλογές για την πρόληψη και τον περιορισμό των ασθενειών που μεταδίδουν τα κουνούπια, με βάση κριτήρια κινδύνου και στρατηγικές διαχείρισης.
- Στα ατομικά μέτρα προστασίας συγκαταλέγονται τα αντικουνουπικά, τα μακριά ρούχα και η αντιμετώπιση των σημείων όπου αναπαράγονται κουνούπια.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/news/neo-egcheiridio-toy-ecdc-gia-tin-katapolemisi-epidimion-apo-koynoypia-se-olokliri-tin-eyropi/13034
