Η «πλάνη προγραμματισμού» είναι ένα ψυχολογικό φαινόμενο που κάνει τους ανθρώπους να υπολογίζουν λιγότερο χρόνο και δυσκολία για τις εργασίες τους, αλλά να προσδοκούν μεγαλύτερα οφέλη. Επηρεάζει τόσο απλές καθημερινές δραστηριότητες όσο και μεγάλα έργα, όπως η Όπερα του Σίδνεϊ, η οποία παραδόθηκε με μεγάλη καθυστέρηση και κόστισε πολύ περισσότερο από τον αρχικό προϋπολογισμό.
Για να περιορίσουμε αυτή την πλάνη, μπορούμε να αξιοποιούμε όσα μάθαμε από προηγούμενες προσπάθειες, να χωρίζουμε τις υποχρεώσεις σε επιμέρους βήματα, να καταρτίζουμε το σχέδιο ξεκινώντας από το τέλος και να εφαρμόζουμε τη μέθοδο «αν-τότε». Ο πιο ρεαλιστικός σχεδιασμός ενδέχεται να μειώσει το άγχος και να αναβαθμίσει την ποιότητα της δουλειάς μας.
Έχετε πει ποτέ «τελειώνω σε πέντε λεπτά» και τελικά χρειαστήκατε είκοσι; Δεν πρόκειται για σπάνια εμπειρία ούτε σημαίνει πως δυσκολευόμαστε να υπολογίσουμε ή δεν ξέρουμε να οργανωνόμαστε. Πολλές φορές πίσω από αυτήν βρίσκεται ένα ψυχολογικό φαινόμενο που εξηγεί γιατί η αντίληψή μας για τον χρόνο —και όχι μόνο— μπορεί να είναι παραμορφωμένη.
Η ονομασία αυτού του συνηθισμένου φαινομένου είναι «πλάνη προγραμματισμού» και σχεδόν όλοι την έχουμε βιώσει κάποια στιγμή. Όταν λειτουργεί, τείνουμε να υπολογίζουμε μικρότερη διάρκεια, χαμηλότερο κόστος και λιγότερες δυσκολίες για ένα έργο, την ίδια ώρα που εκτιμούμε υπερβολικά τα οφέλη του.
Ο εγκέφαλός μας, δηλαδή, φαίνεται να έχει έναν τρόπο λειτουργίας που μας «εξαπατά» ξανά και ξανά. Ακόμη και για μια απλή εργασία, όπως η σύνταξη ενός e-mail, συνήθως υπολογίζουμε μόνο τα βασικά: την πληκτρολόγηση και την αποστολή. Μένουν εκτός του σχεδιασμού οι διακοπές, οι υπόλοιπες ειδοποιήσεις και οι μικρές καθυστερήσεις, καθώς και ο χρόνος για να αναζητήσουμε πληροφορίες ή να ελέγξουμε το κείμενο.
Οι συνέπειες αυτού του τρόπου σκέψης φαίνονται τόσο στις καθημερινές μας υποχρεώσεις όσο και στην υλοποίηση μεγάλων έργων. Ενδεικτική περίπτωση είναι η Όπερα του Σίδνεϊ: αρχικά προβλεπόταν να ολοκληρωθεί το 1963, με προϋπολογισμό 7 εκατομμύρια δολάρια, όμως τελικά παραδόθηκε το 1973 και κόστισε 102 εκατομμύρια δολάρια.
Πώς μπορούμε να ξεπεράσουμε την πλάνη προγραμματισμού
Η πλάνη εμφανίζεται συχνά, είτε πρόκειται για καθημερινές υποθέσεις είτε για όσα πρέπει να ολοκληρώσουμε στο σπίτι ή στη δουλειά. Αυτό, όμως, δεν είναι λόγος να ανησυχούμε ή να απογοητευόμαστε. Ακολουθούν τρόποι που μπορούν να μας βοηθήσουν να μην παρασυρόμαστε από την «πλάνη προγραμματισμού».
Αξιοποιήστε όσα έχετε μάθει από τις εμπειρίες σας
Αντί να βασίζεστε μόνο στην πρόβλεψη για το τι μπορεί να συμβεί, ανατρέξτε σε όσα έγιναν στην πράξη παλιότερα. Αναρωτηθείτε πόσο χρόνο απαιτήθηκε για να ολοκληρώσετε μια αντίστοιχη εργασία και καταγράψτε το, ακόμη και σε ένα απλό τετράδιο.
Προβλέψτε ότι μπορεί να ξεπεράσετε τον αρχικό χρόνο
Για μια δουλειά που υπολογίζετε ότι θα διαρκέσει μία ώρα, δοκιμάστε να υπολογίσετε επιπλέον 25%. Αν και πάλι η πρόβλεψη αποδειχθεί λανθασμένη, την επόμενη φορά αυξήστε το περιθώριο σε 50% ή, αν χρειάζεται, ακόμη και σε 100%. Είναι δεδομένο ότι οι περισσότεροι δεν εκτιμούμε καλά τον χρόνο.
Χωρίστε τις υποχρεώσεις σε μικρότερα κομμάτια
Ο διαχωρισμός μιας εργασίας σε μικρά, διαχειρίσιμα βήματα διευκολύνει την εκτέλεσή της. Παράλληλα, μας επιτρέπει να υπολογίζουμε πιο ρεαλιστικά πόσο θα χρειαστεί για να ολοκληρωθεί κάθε επιμέρους στάδιο.
Οργανώστε τον προγραμματισμό σας με αφετηρία το τέλος
Πάρτε ως σημείο εκκίνησης την τελική προθεσμία και σχεδιάστε προς τα πίσω, καθορίζοντας διαδοχικά τα βήματα που πρέπει να γίνουν. Υπολογίστε όλες τις πιθανές ενέργειες και καταχωρίστε κάθε εργασία στο ημερολόγιό σας, αφήνοντας «περιθώρια ασφαλείας».
Εφαρμόστε τη μέθοδο «αν-τότε»
Ορίστε εκ των προτέρων τι θα κάνετε σε κάθε περίσταση. Αντί για μια αόριστη πρόθεση, όπως «θα δουλέψω πάνω σε αυτή την εργασία κάποια στιγμή», προσδιορίστε συγκεκριμένα: «αν είναι 9 π.μ. την Τρίτη, που θα έχω χρόνο, τότε θα δουλέψω 30 λεπτά για να γράψω την εισαγωγή της εργασίας».
Τα οφέλη του ρεαλιστικού προγραμματισμού
Η σωστή εκτίμηση του χρόνου και ένας όσο το δυνατόν πιο ρεαλιστικός σχεδιασμός για όσα έχετε να κάνετε μπορούν να προσφέρουν αρκετά σημαντικά οφέλη. Ανάμεσά τους είναι τα εξής:
- Θα περιορίσετε το άγχος
- Θα παραδίδετε έγκαιρα δουλειά καλύτερης ποιότητας
- Θα ενισχύσετε την καλή σας φήμη
- Θα εξασφαλίσετε περισσότερο χρόνο για σημαντικές ή δημιουργικές δραστηριότητες
Όταν την επόμενη φορά σκεφτείτε «θα μου πάρει μόνο λίγα λεπτά», θυμηθείτε την «πλάνη προγραμματισμού». Δεν χρειάζεται να γίνετε απαισιόδοξοι για τις ικανότητές σας· στόχος είναι να υπολογίζετε ρεαλιστικά τις δυσκολίες που ενδέχεται να εμφανιστούν. Το μέλλον σας θα σας ευγνωμονεί!
Συνοπτικά
- Με τον όρο «πλάνη προγραμματισμού» περιγράφεται ένα ψυχολογικό φαινόμενο: υπολογίζουμε λιγότερο από όσο χρειάζεται τον χρόνο και τις δυσκολίες, αλλά αποδίδουμε μεγαλύτερα οφέλη στις εργασίες μας.
- Η Όπερα του Σίδνεϊ αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση, καθώς η ολοκλήρωσή της καθυστέρησε σημαντικά και το κόστος ξεπέρασε τον αρχικό προϋπολογισμό.
- Η αξιοποίηση παλαιότερων εμπειριών και ο χωρισμός μιας εργασίας σε μικρότερα στάδια προτείνονται ως τρόποι για να περιοριστεί η πλάνη.
- Με τη μέθοδο «αν-τότε» γίνεται ευκολότερος ένας πιο ρεαλιστικός σχεδιασμός και η διαχείριση του χρόνου.
- Ο ρεαλιστικός προγραμματισμός μπορεί να μειώσει το άγχος, να αναβαθμίσει την ποιότητα της δουλειάς και να αφήσει περισσότερο χρόνο για δημιουργικές δραστηριότητες.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/ti-einai-i-plani-programmatismoy-apokalypto-to-mystiko-se-5-lepta/14183
