Νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Cognition» εντοπίζει σύνδεση ανάμεσα σε όσα σκεφτόμαστε και στις αποφάσεις που παίρνουμε. Τα ευρήματά της δείχνουν ότι όταν φανταζόμαστε έντονα μια επιλογή, είναι πιθανότερο να την κάνουμε πράξη.
Η σκέψη και η φαντασία μπορούν να επηρεάσουν τη συμπεριφορά, όπως φαίνεται από αθλητές που οραματίζονται την απόδοσή τους με στόχο να τη βελτιώσουν. Το να σκεφτόμαστε κάτι δεν σημαίνει ότι το κάνουμε, ωστόσο τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η φαντασία ενδέχεται να ενισχύσει την αυτοπεποίθηση και να μας στρέψει προς τις αποφάσεις που επιθυμούμε.
Δεν έχουν, πάντως, απαντηθεί όλα τα ερωτήματα: παραμένει ασαφές πόσο διαρκεί η επίδραση και με ποιον τρόπο οδηγεί κάποιος σε μια πραγματική επιλογή.
Το ότι κάποιος σκέφτεται κάτι δεν σημαίνει πως αυτό θα συμβεί· αν ίσχυε κάτι τέτοιο, θα ήμασταν… μάγοι και πιθανότατα θα είχαμε βρει λύσεις σε πολλά προβλήματα! Ωστόσο, μια νέα έρευνα αναφέρει ότι, χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε πάντα, όσο πιο έντονα σκεφτόμαστε ή πιστεύουμε κάτι και όσο περισσότερο φανταζόμαστε την εξέλιξή του, τόσο πιθανότερο είναι να αποφασίσουμε να το πραγματοποιήσουμε,
Κάπως έτσι περιγράφεται και το manifest: σκεφτόμαστε κάτι με τέτοια ένταση και πίστη, ώστε δεν αφήνουμε χώρο για αποτυχία ή διαφορετική έκβαση. Σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, οι σκέψεις μας διαμορφώνουν τις αποφάσεις και κατευθύνουν τα πράγματα προς συγκεκριμένη πορεία· ο εγκέφαλός μας μάς οδηγεί εκεί όπου τον εκπαιδεύουμε να πάει.
Η νέα μελέτη εξέτασε κατά πόσο η νοερή αναπαράσταση μιας συγκεκριμένης επιλογής επηρεάζει το αν τελικά θα την κάνουμε. Όπως αναφέρεται στην έρευνα, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cognition, αν κάποιος φανταστεί ότι βοηθά έναν άνθρωπο —για παράδειγμα, να εντοπίσει κάτι που έχασε— μπορεί να είναι πιο πιθανό να τον βοηθήσει και στην πραγματικότητα, όπως δίνοντάς του χρήματα.
Παρόμοια εικόνα παρατηρείται στους αθλητές: όσοι φαντάζονται την απόδοσή τους συχνά κατορθώνουν να τη βελτιώσουν.
Πώς συνδέονται σκέψη και πράξη και τι έδειξε η έρευνα
Η σκέψη δεν ταυτίζεται με την πράξη, όμως οι άνθρωποι συχνά δεν αντιλαμβάνονται πόσο συνδέονται όσα σκέφτονται με τη συμπεριφορά τους αργότερα. Δεν συμβαίνουν πράγματα με μαγικό τρόπο, αλλά είναι σαφές ότι οι σκέψεις και η φαντασία μας επηρεάζουν όσα ακολουθούν.
Πολλοί άνθρωποι, επίσης, επικρίνουν τον εαυτό τους για τις σκέψεις τους, παρότι το να σκεφτεί κανείς κάτι δεν σημαίνει ότι θα το πράξει. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσα συνέβαιναν στην πραγματικότητα φαίνεται να επηρεάζονταν από τα σενάρια και τις υποθέσεις των συμμετεχόντων. Ενδεικτικό είναι πως οι επιλογές τους συνέπιπταν με εκείνες που είχαν προηγουμένως φανταστεί.
Η πιο απαιτητική δοκιμή
Αν κάποιος φανταστεί ότι προτιμά το σνακ Α αντί για το Β, θα διαλέξει πράγματι το Α όταν χρειαστεί να αποφασίσει; Οι ερευνητές απαντούν καταφατικά. Δηλαδή, η πορεία δράσης που οραματιζόμαστε ενδέχεται να αυξήσει την πιθανότητα να την ακολουθήσουμε στην πράξη.
Υπάρχουν, φυσικά, περιορισμοί σε όσα μπορούμε να συμπεράνουμε από τη μελέτη. Η παρακολούθηση, για παράδειγμα, διήρκεσε έως μία εβδομάδα, επομένως δεν γνωρίζουμε αν το ίδιο ισχύει και για αποφάσεις μακροπρόθεσμου χαρακτήρα.
Παραμένει, ακόμη, αδιευκρίνιστο αν καθοριστικό ρόλο έχει η φαντασίωση της ίδιας της επιλογής ή απλώς η παρατήρηση των χαρακτηριστικών ενός αντικειμένου. Αν κάποιος οραματιστεί ότι διαλέγει ένα αχλάδι αντί για ένα μήλο και τελικά πάρει το αχλάδι, ποιος παράγοντας οδήγησε στη διαφορά; Το ερώτημα εξακολουθεί να μην έχει απάντηση.
Παρά τις επιφυλάξεις, έχει σημασία να δίνουμε προσοχή στις σκέψεις που «προβάλλουμε» στο μυαλό μας. Η φαντασίωση δεν μετατρέπεται αναγκαστικά σε πράξη. Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να φανταστεί ότι κλέβει τον αγαπημένο του πίνακα από ένα μουσείο, χωρίς αυτό να σημαίνει πως θα προχωρήσει σε κάτι τέτοιο!
Η έρευνα, ωστόσο, δείχνει ότι όταν φανταζόμαστε ένα σενάριο, αυξάνεται η εκτίμησή μας για την πιθανότητα να συμβεί, όπως στην περίπτωση ενός ατυχήματος. Ακόμη, ο οραματισμός μιας συγκεκριμένης απόφασης μπορεί να ενισχύσει την αίσθηση ότι έχουμε τη δυνατότητα να την πάρουμε, είτε τελικά την επιλέξουμε είτε όχι. Αυτό μπορεί να τονώσει την αυτοπεποίθησή μας και να μας βοηθήσει να πετύχουμε.
Η έρευνα δείχνει ότι το να φανταστούμε πως παίρνουμε μια απόφαση μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να κάνει πιθανότερο να την επιλέξουμε τελικά.
Πώς μπορούμε να το αξιοποιήσουμε;
Μπορούμε να δοκιμάσουμε να οραματιστούμε τον εαυτό μας να επιλέγει με τρόπους που θεωρούμε ιδανικούς για την ευημερία μας. Έπειτα, αξίζει να παρατηρήσουμε αν αλλάζουν τα συναισθήματα, οι σκέψεις ή οι πράξεις μας όταν φέρνουμε συνειδητά στο μυαλό μας αυτές τις αποφάσεις. Ίσως τότε αντιληφθούμε πως η φαντασία είναι πιο ισχυρό εργαλείο απ’ όσο πιστεύαμε.
Συνοπτική εικόνα
- Δημοσίευση στο περιοδικό «Cognition» αναφέρει ότι το να φανταστεί κανείς έντονα μια επιλογή μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες να την πραγματοποιήσει.
- Η φαντασία και οι σκέψεις μας μπορούν να επηρεάσουν τη συμπεριφορά, όπως συμβαίνει με αθλητές που οραματίζονται την επίδοσή τους για να τη βελτιώσουν.
- Η σκέψη από μόνη της δεν είναι πράξη, ωστόσο η φαντασία μπορεί να ενισχύσει την αυτοπεποίθηση και να μας κατευθύνει προς αποφάσεις που επιθυμούμε.
- Τα ευρήματα δείχνουν ότι η νοερή αναπαράσταση ενός σεναρίου ενδέχεται να επηρεάζει τις αποφάσεις, ενώ δεν έχει αποσαφηνιστεί για πόσο διαρκεί ούτε πώς ακριβώς λειτουργεί αυτή η επίδραση.
- Η συνειδητή οπτικοποίηση επιλογών που συνάδουν με την ευημερία μας προτείνεται ως πρακτική, καθώς ενδέχεται να επηρεάσει θετικά τη σκέψη και τη συμπεριφορά.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/ereyna-fantasoy-to-kai-pragmatopoiithike/14528
