Η παρειδωλία προσώπου, δηλαδή η αναγνώριση προσώπων σε αντικείμενα και σχήματα, μελετήθηκε από ερευνητές του University of Surrey. Τα ευρήματα, που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό i-Perception, δείχνουν ότι η προσοχή μας επηρεάζεται με διαφορετικό τρόπο από τα αποστραμμένα βλέμματα και από την παρειδωλία.
Τα μάτια φαίνεται να αποτελούν το βασικό στοιχείο που τραβά την προσοχή μας όταν κάποιος κοιτάζει αλλού. Αντίθετα, στην παρειδωλία μας επηρεάζει η συνολική διάταξη των «προσώπων». Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι δύο περιπτώσεις ενεργοποιούν διαφορετικούς μηχανισμούς, ενώ η παρειδωλία συνδέεται με εντονότερη αντίδραση και μεγαλύτερη προσήλωση της προσοχής.
Το φαινόμενο της παρειδωλίας προσώπου (“face pareidolia”) μπορεί να συμβαίνει όταν αναγνωρίζουμε ανθρώπινα πρόσωπα ή εκφράσεις σε καθημερινά αντικείμενα, μοτίβα και σχήματα. Ερευνητική ομάδα του University of Surrey εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο αυτά τα ερεθίσματα αιχμαλωτίζουν την προσοχή, καθώς και την πιθανή επίδρασή τους στον εγκέφαλο.
Στη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο i-Perception, οι επιστήμονες συνέκριναν την απόσπαση της προσοχής από τα αποστραμμένα βλέμματα —όταν ένα άτομο κοιτάζει μακριά από τα μάτια ή το πρόσωπο κάποιου άλλου— με την αντίδραση σε αντικείμενα που μοιάζουν με πρόσωπα, χωρίς να είναι πραγματικά.
Για να εξετάσουν πώς η κατεύθυνση του βλέμματος ενός άλλου ατόμου επηρεάζει την προσοχή, οι ερευνητές πραγματοποίησαν τέσσερα πειράματα στα οποία συμμετείχαν συνολικά 54 άτομα. Όπως ανέφεραν, οι συμμετέχοντες φαίνεται ότι μετέφεραν σταθερά την προσοχή τους όταν εμφανίζονταν τόσο αποστραμμένα βλέμματα όσο και εικόνες παρειδωλίας.
Η διαδικασία που οδηγεί στην απόσπαση της προσοχής, ωστόσο, δεν είναι ίδια στις δύο περιπτώσεις. Όταν βλέπουμε αποστραμμένο βλέμμα, η προσοχή κατευθύνεται κυρίως στην περιοχή των ματιών· στην παρειδωλία, αντίθετα, μας τραβά η συνολική μορφή του «προσώπου» που διακρίνουμε. Έτσι, η παρειδωλία φαίνεται να συνδέεται με ισχυρότερη αντίδραση και μεγαλύτερη προσήλωση της προσοχής, σύμφωνα με τους ερευνητές.
Ο εγκέφαλος κατευθύνει την προσοχή με διαφορετικούς τρόπους
“Η έρευνά μας δείχνει ότι τόσο τα αποστραμμένα βλέμματα από πραγματικά πρόσωπα όσο και τα αντιληπτά πρόσωπα που “βλέπουμε” σε αντικείμενα μπορούν να κατευθύνουν το πού κοιτάζουμε, αλλά το κάνουν μέσω διαφορετικών οδών” ανέφεραν οι ερευνητές που πραγματοποίησαν τη μελέτη.
“Στα αληθινά πρόσωπα, η επεξεργασία βασίζεται σε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, όπως η κατεύθυνση των ματιών. Όταν πρόκειται όμως για αντικείμενα που θυμίζουν πρόσωπα, λαμβάνουμε υπόψη τη συνολική τους διάταξη και τη θέση των “χαρακτηριστικών που μοιάζουν με τα μάτια”, γεγονός που οδηγεί σε ισχυρότερη απόκριση της προσοχής” κατέληξαν οι ερευνητές.
Συνοπτική παρουσίαση των ευρημάτων
- Με τον όρο παρειδωλία προσώπου περιγράφεται η αναγνώριση προσώπων σε σχήματα ή αντικείμενα, φαινόμενο που εξέτασε μελέτη του University of Surrey.
- Η έρευνα συνέκρινε την επίδραση των αποστραμμένων βλεμμάτων και της παρειδωλίας στην προσοχή και κατέληξε ότι εμπλέκονται διαφορετικοί μηχανισμοί.
- Στα αποστραμμένα βλέμματα η προσοχή στρέφεται στα μάτια, ενώ στην παρειδωλία την επηρεάζει η συνολική μορφή των «προσώπων».
- Σε σύγκριση με τα αποστραμμένα βλέμματα, η παρειδωλία φαίνεται να προκαλεί εντονότερη αντίδραση και μεγαλύτερη προσήλωση της προσοχής.
- Οι ερευνητές διεξήγαγαν τέσσερα πειράματα με 54 συμμετέχοντες, των οποίων η προσοχή μετατοπιζόταν σταθερά και στα δύο είδη ερεθισμάτων.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/vlepeis-prosopa-pantoy-akoma-kai-sta-synnefa-apokalyfthike-to-mystiko-toy-egkefaloy-soy/16306
