Πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο New England Journal of Medicine αποκαλύπτει νέα σύνδεση ανάμεσα στον HPV και τον καρκίνο του δέρματος, με αφορμή την περίπτωση γυναίκας 34 ετών που εμφάνισε περισσότερα από 40 πλακώδη καρκινώματα. Η έρευνα εντόπισε τον HPV19 ενσωματωμένο στο DNA του όγκου της, πιθανώς σε συνάρτηση με την ανοσοανεπάρκειά της, σε αντίθεση με την ευρέως διαδεδομένη άποψη ότι οι συγκεκριμένοι καρκίνοι οφείλονται κυρίως στην υπεριώδη ακτινοβολία.
Η γυναίκα ανάρρωσε πλήρως έπειτα από μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων, γεγονός που αναδεικνύει τον ρόλο του ανοσοποιητικού στην αντιμετώπιση του καρκίνου. Τα ευρήματα θέτουν ερωτήματα για το κατά πόσο ο HPV επηρεάζει ευρύτερα τον καρκίνο του δέρματος και εισηγούνται εξετάσεις σε ασθενείς με όγκους που επανεμφανίζονται.
Aπό τη Sarah Allinson, The Conversation.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο καρκίνος του δέρματος προκύπτει από βλάβες που προκαλεί η υπεριώδης ακτινοβολία στα κύτταρα. Ωστόσο, πρόσφατη αναφορά περιστατικού έφερε στο προσκήνιο έναν ακόμη πιθανό παράγοντα: τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων. Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο New England Journal of Medicine, αφορά μια 34χρονη με περισσότερα από 40 πλακώδη καρκινώματα (SCC: squamous cell carcinomas), τον δεύτερο συχνότερο τύπο καρκίνου του δέρματος. Στην ίδια ασθενή παρατηρήθηκαν επίσης πολλές κονδυλωματώδεις αναπτύξεις στο στόμα και στο δέρμα, οι οποίες αποδόθηκαν σε λοίμωξη από τον HPV.
Ο HPV αποτελεί μια ευρεία και συχνή ομάδα ιών, ικανών να μολύνουν το δέρμα αλλά και άλλες περιοχές του σώματος. Για τους περισσότερους ανθρώπους η λοίμωξη δεν συνοδεύεται από συμπτώματα ή προβλήματα· σε κάποιες περιπτώσεις, όμως, προκαλεί κονδυλώματα και έχει συσχετιστεί με ορισμένες μορφές καρκίνου, μεταξύ των οποίων ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας.
Ο γιατρός της ασθενούς την παρέπεμψε στην ερευνητική ομάδα που εκπόνησε την αναφορά περιστατικού. Μέχρι τότε, είχε κάνει επανειλημμένα χειρουργεία και είχε λάβει κύκλους ανοσοθεραπείας, προκειμένου να αφαιρεθεί ένα μεγάλο πλακώδες καρκίνωμα που επέστρεφε στο μέτωπό της. Ο θεράπων γιατρός εκτιμούσε ότι η υποτροπή ίσως σχετιζόταν με πάθηση που περιόριζε την ικανότητα των ανοσοκυττάρων της να αντιμετωπίζουν τους όγκους.
Για να εξηγήσουν την επανειλημμένη εμφάνιση του όγκου, οι επιστήμονες ανέλυσαν γενετικά το δείγμα του. Τα πλακώδη καρκινώματα έχουν συνήθως γενετικό αποτύπωμα που υποδηλώνει ότι οι μεταλλάξεις τους προκλήθηκαν από την υπεριώδη ακτινοβολία. Κατά κανόνα, αυτές οι μεταλλάξεις τροφοδοτούν την ανάπτυξή τους.
Στην περίπτωση της ασθενούς, όμως, έλειπαν από τον καρκίνο οι χαρακτηριστικές αυτές μεταλλάξεις. Αντί γι’ αυτές, εντοπίστηκε ότι ο HPV που υπήρχε στο δέρμα της είχε ενσωματωθεί στο DNA του όγκου στο μέτωπο. Τα ευρήματα έδειχναν πως ο ιός ήταν εκείνος που προωθούσε την καρκινική ανάπτυξη.
Έχουν καταγραφεί πάνω από 200 διαφορετικοί τύποι HPV, αλλά μόνο ορισμένοι έχουν συσχετιστεί με καρκίνους. Ο HPV19 προσβάλλει το δέρμα και έως τώρα δεν είχε συνδεθεί με τον καρκίνο. Στο συγκεκριμένο περιστατικό, ωστόσο, ο ιός εξαπλώθηκε και οδήγησε στην εμφάνιση του καρκινώματος.
Μια ξεχωριστή περίπτωση
Πρέπει να σημειωθεί ότι πρόκειται για ασυνήθιστη περίπτωση. Συνέτρεχαν αρκετοί παράγοντες, οι οποίοι κατέστησαν δυνατό στη λοίμωξη από HPV να οδηγήσει στην επανειλημμένη ανάπτυξη καρκίνου του δέρματος.
Τα προβλήματα υγείας της ασθενούς είχαν ξεκινήσει από την πρώιμη παιδική ηλικία και διήρκεσαν για πολλά χρόνια. Έτσι, την εξέτασαν ερευνητές που μελετούσαν ανθρώπους με διαταραχές στο ανοσοποιητικό σύστημα. Σε αναφορά περιστατικού του 2017 για την ίδια γυναίκα καταγράφηκε ότι είχε κληρονομήσει μεταλλάξεις σε δύο γονίδια τα οποία συμμετέχουν στη λειτουργία του ανοσοποιητικού. Το ένα ήταν το ZAP70, απαραίτητο για τη φυσιολογική λειτουργία ενός τύπου ανοσοκυττάρου, των Τ-κυττάρων. Τα κύτταρα αυτά συμβάλλουν καθοριστικά στην αποτελεσματική άμυνα του οργανισμού απέναντι στις λοιμώξεις.
Ήταν ήδη γνωστό ότι κληρονομικές αλλοιώσεις που εμποδίζουν τη λειτουργία του ZAP70 μπορούν να προκαλέσουν τη σοβαρή συνδυασμένη ανοσοανεπάρκεια (severe combined immunodeficiency). Η διάγνωση γίνεται συνήθως στη βρεφική ηλικία και, χωρίς θεραπεία με μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων, η πάθηση οδηγεί στον θάνατο πριν από τη συμπλήρωση των δύο ετών. Τότε η γυναίκα ήταν στα τέλη της δεκαετίας των 20 και καταγράφηκε ως η μεγαλύτερη σε ηλικία ασθενής που είχε διαγνωστεί ποτέ με ανοσοανεπάρκεια ZAP70.
Το RNF168, το δεύτερο γονίδιο με μετάλλαξη, συμμετέχει στην αποκατάσταση του DNA όταν αυτό υφίσταται βλάβες. Η ερευνητική ομάδα εξέτασε αν η λοίμωξη από HPV μπορούσε να οδηγήσει σε καρκίνο μόνο όταν υπήρχαν μεταλλάξεις και στα δύο γονίδια. Διαπίστωσε ότι η παραλλαγή του RNF168 της ασθενούς συναντάται σχετικά συχνά στον αμερικανικό πληθυσμό και δεν σχετίζεται με προβλήματα υγείας. Επιπλέον, οι εξετάσεις των κυττάρων της έδειξαν ότι η επιδιόρθωση του DNA γινόταν φυσιολογικά.
Έπειτα, οι ερευνητές εξέτασαν το ZAP70 και βρήκαν ότι, παρά τη μετάλλαξή του, το γονίδιο διατηρούσε μέρος της λειτουργίας του. Έτσι εξηγείται γιατί η ασθενής δεν εμφάνισε στην παιδική ηλικία σοβαρή συνδυασμένη ανοσοανεπάρκεια. Η μετάλλαξη, ωστόσο, περιόριζε την αποτελεσματικότητα του ανοσοποιητικού της συστήματος. Καθώς η απόκριση των Τ-κυττάρων δεν λειτουργούσε πλήρως, ο οργανισμός της αδυνατούσε να εντοπίσει και να εξαλείψει τα κύτταρα που είχαν μολυνθεί από HPV.
Η γυναίκα ανάρρωσε πλήρως έπειτα από μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων, η οποία αντικατέστησε τα ανοσοκύτταρά της με λειτουργικά κύτταρα δότη. Τα Τ-κύτταρα που δημιουργήθηκαν μπορούσαν να αναγνωρίζουν και να καταστρέφουν τα μολυσμένα με HPV κύτταρα, ανάμεσά τους και εκείνα του καρκίνου του δέρματος. Η ελπίδα είναι ότι θα συνεχίσει να ζει χωρίς καρκίνο για πολλά χρόνια.
Η υγεία του ανοσοποιητικού και ο καρκίνος
Η περίπτωση αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο του ανοσοποιητικού συστήματος στην άμυνα απέναντι στον καρκίνο. Όταν αυτή η άμυνα απουσιάζει, ακόμη και ιοί που είναι συνήθως ακίνδυνοι και συνυπάρχουν στο δέρμα μας μπορεί να συμβάλουν στη δημιουργία επιθετικών καρκίνων.
Παράλληλα, καταδεικνύεται η συμβολή της σύγχρονης γονιδιωματικής τεχνολογίας στη βαθύτερη κατανόηση των ασθενειών. Αν δεν υπήρχε η γενετική αλληλούχιση, οι γιατροί δεν θα είχαν εντοπίσει τον λόγο για τον οποίο η γυναίκα εμφάνισε τόσο μεγάλο αριθμό επιθετικών όγκων στο δέρμα.
Η μελέτη θέτει, ακόμη, το ερώτημα αν ο HPV μπορεί να ευθύνεται για ευρύτερο αριθμό περιστατικών καρκίνου του δέρματος που μέχρι σήμερα δεν είχαν αναγνωριστεί. Οι συγγραφείς εισηγούνται να ελέγχονται στο μέλλον για τη λειτουργία των Τ-κυττάρων και για λοίμωξη από HPV οι ασθενείς με επιθετικά καρκινώματα πλακωδών κυττάρων που επανεμφανίζονται. Όπως συνέβη και στην περίπτωση της γυναίκας, οι συγκεκριμένοι ασθενείς ενδέχεται να ωφεληθούν από θεραπείες που ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα για την αντιμετώπιση των καρκίνων τους.
Σύνοψη
- Νέα μελέτη αποκαλύπτει σύνδεση ανάμεσα στον HPV και τον καρκίνο του δέρματος, με επίκεντρο την περίπτωση 34χρονης γυναίκας με περισσότερα από 40 πλακώδη καρκινώματα.
- Σε αντίθεση με όσα θεωρούνταν συνήθως, οι ερευνητές εντόπισαν HPV19 ενσωματωμένο στο DNA του όγκου της, πιθανώς εξαιτίας ανοσοανεπάρκειας.
- Η ασθενής ανάρρωσε πλήρως μετά από μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία του ανοσοποιητικού στην καταπολέμηση του καρκίνου.
- Τα ευρήματα θέτουν ερωτήματα για την ευρύτερη επίδραση του HPV στον καρκίνο του δέρματος και εισηγούνται εξετάσεις σε ασθενείς με όγκους που υποτροπιάζουν.
- Η συγκεκριμένη περίπτωση φανερώνει πόσο σημαντική είναι η γονιδιωματική τεχνολογία για τη διάγνωση και την κατανόηση των αιτιών του καρκίνου.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/karkinos-toy-dermatos-apokalypsi-o-hpv-syndeetai-me-tin-epikindyni-noso/16848
