Έντονες συναισθηματικές στιγμές, από μια απρόσμενη χαρά και έναν δύσκολο αποχαιρετισμό μέχρι τη μυρωδιά ενός γλυκού, μπορεί να χαραχτούν στη μνήμη μας. Η νευροεπιστήμη έχει δείξει ότι οι οσμές και τα συναισθήματα ενεργοποιούν φυσικές οδούς που συμβάλλουν στην εδραίωση των αναμνήσεων, ενισχύοντας συνολικά τη μνήμη.
Οι φίλοι ωφελούν τη μνήμη μας
Οι αναμνήσεις μας δεν προέρχονται αποκλειστικά από προσωπικά γεγονότα που συνδέονται με ένα συναίσθημα ή μια μυρωδιά. Οι κοινωνικές επαφές επηρεάζουν σημαντικά τη μνήμη, μέσα από φυσικές συνδέσεις στον εγκέφαλο. Έτσι, τόσο η γνωριμία με καινούργιους ανθρώπους όσο και ο χρόνος με φίλους μπορούν να μετατρέψουν απλές καθημερινές στιγμές σε αξιομνημόνευτες εμπειρίες.
Έρευνα που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences αναφέρει ότι μια ευχάριστη κοινωνική εμπειρία θέτει τον εγκέφαλο σε κατάσταση που βοηθά να γίνουν πιο σταθερές και ζωντανές οι εμπειρίες που ακολουθούν.
Η κοινωνική «σπίθα» που μπορεί να δυναμώσει τη μνήμη
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η ενίσχυση της μνήμης συνδέεται με την επικοινωνία ανάμεσα σε δύο εγκεφαλικές περιοχές: τη μία που επεξεργάζεται τις κοινωνικές καταστάσεις και την άλλη που καταγράφει τις λεπτομέρειες των γεγονότων. Όταν η κοινωνική περιοχή βρίσκεται σε αδράνεια ή τα σήματα ανάμεσά τους διακόπτονται, το όφελος για τη μνήμη χάνεται.
Η μνήμη δεν λειτουργεί συνήθως σαν καταγραφή μεμονωμένων κομματιών: συχνά οι διαφορετικές εμπειρίες συνδέονται και σχηματίζουν μια «ιστορία». Οι δυνατές κοινωνικές στιγμές βοηθούν τον εγκέφαλο να αποθηκεύσει καλύτερα ξεχωριστά γεγονότα που συμβαίνουν σε κοντινό χρόνο. Όταν η κοινωνική συμμετοχή είναι περιορισμένη, οι αναμνήσεις ανταγωνίζονται μεταξύ τους· όταν είναι έντονη, λειτουργούν συνεργατικά.
Μια ευχάριστη συναναστροφή πριν από μια απαιτητική μαθησιακή δραστηριότητα ή μια ζωηρή συζήτηση πριν από μια καινούργια εμπειρία ενδέχεται να προετοιμάσει τον εγκέφαλο για αποτελεσματικότερη μάθηση. Το συγκεκριμένο «παράθυρο» μπορεί να ενισχύσει τόσο τη μάθηση όσο και τη διατήρηση νέων δεξιοτήτων.
Τα ευρήματα δείχνουν, επομένως, ότι οι κοινωνικές συναντήσεις δεν κάνουν απλώς την καθημερινότητα πιο «χρωματιστή», αλλά βοηθούν τον εγκέφαλο να μαθαίνει και να θυμάται. Μια εγκεφαλική περιοχή δίνει την κοινωνική και συναισθηματική «σπίθα» και μια δεύτερη καταγράφει την εμπειρία. Αν αξιοποιήσουμε αυτό το σύντομο «παράθυρο», οι ουσιαστικές κοινωνικές στιγμές της καθημερινότητας μπορούν να στηρίξουν τη μνήμη και την ανάπτυξη δεξιοτήτων.
Πώς επηρεάζει τη μνήμη η μουσική;
Η επιστήμη αναδεικνύει και μια άλλη ευχάριστη δραστηριότητα που μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά τη λειτουργία της μνήμης: τη μουσική. Σύμφωνα με μελέτη στο The Journal of Neuroscience, η επίδρασή της εξαρτάται από το συναίσθημα που μας δημιουργεί.
Επομένως, δεν έχει σημασία μόνο να ακούσουμε μια μελωδία από οποιοδήποτε τραγούδι· καθοριστικό είναι το πόσο έντονα μας αγγίζει συναισθηματικά.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/h-koinoniki-spitha-enischyei-ti-mnimi/16949
