Το άρθρο εξετάζει γιατί η πείνα μπορεί να γίνεται εντονότερη τον χειμώνα και παρουσιάζει τους φυσιολογικούς και ψυχολογικούς παράγοντες που συμβάλλουν σε αυτό. Το κρύο, όπως αναφέρεται, ενδέχεται να επιταχύνει τον μεταβολισμό και την πέψη, κάνοντας το σώμα να χρειάζεται περισσότερη τροφή για να διατηρήσει τη θερμοκρασία του.
Η περιορισμένη ηλιοφάνεια μπορεί επίσης να μεταβάλει τα επίπεδα σεροτονίνης και να μας κάνει να αναζητούμε ευχαρίστηση στο φαγητό. Αν και η όρεξη που αυξάνεται είναι μια φυσιολογική αντίδραση, η υπερφαγία ή τα συναισθηματικά ζητήματα που ενδέχεται να τη συνοδεύουν, όπως η εποχιακή συναισθηματική διαταραχή, μπορεί να χρειάζονται προσοχή και καθοδήγηση από ειδικούς.
Τον χειμώνα, αρκετοί παρατηρούν αλλαγές στον τρόπο που τρέφονται. Συχνά η όρεξη μεγαλώνει και μαζί της εμφανίζεται η προτίμηση για πιο χορταστικά, ζεστά και «βαριά» πιάτα, όπως σούπες και μαγειρευτά.
Η εποχική όρεξη διαμορφώνεται, παράλληλα, από κοινωνικές και συναισθηματικές συνθήκες. Οι γιορτές, τα γεύματα με την οικογένεια και οι συναθροίσεις όπου πρωταγωνιστεί το φαγητό είναι δυνατόν να μας οδηγήσουν εύκολα στο να φάμε περισσότερο.
Ποιοι είναι, σύμφωνα με την επιστήμη, οι λόγοι που ο χειμώνας επηρεάζει τόσο αισθητά την όρεξή μας;
Περισσότερη όρεξη; Πώς αντιδρά φυσιολογικά το σώμα στο κρύο
Για να κρατήσει τη θερμοκρασία του σε φυσιολογικά επίπεδα, το σώμα μπορεί τον χειμώνα να αυξήσει τον μεταβολισμό. Με την πτώση της θερμοκρασίας, αξιοποιεί ένα ιδιαίτερο είδος λίπους, ώστε να παραγάγει θερμότητα. Με αυτόν τον τρόπο προσπαθεί να δημιουργήσει περισσότερη ενέργεια και θερμότητα και να διατηρηθεί ζεστό.
Σύμφωνα με επιστημονική μελέτη, το καφέ λίπος μπορεί, ύστερα από έκθεση στο κρύο, να ανεβάσει τον μεταβολικό ρυθμό έως και 14%. Καθώς το σώμα καίει έτσι περισσότερες θερμίδες για να ζεσταθεί, ενδέχεται να αυξηθεί και η επιθυμία για φαγητό, ώστε να αναπληρωθούν οι θερμίδες που καταναλώθηκαν.
Πώς λειτουργεί η πέψη
Τους κρύους μήνες μπορεί να εντείνεται όχι μόνο ο μεταβολισμός, αλλά και η πέψη. Η επεξεργασία της τροφής απαιτεί προσπάθεια από τον οργανισμό και παράγει θερμότητα. Έτσι, η πέψη αποτελεί έναν φυσικό τρόπο δημιουργίας θερμότητας και ενίσχυσης του μεταβολισμού.
Όταν λοιπόν τρώμε συχνότερα ή επιλέγουμε πιο πλούσια γεύματα τον χειμώνα, μπορεί να νιώθουμε ότι ζεσταίνουμε το σώμα μας μέσω της τροφής. Πιάτα με αρκετούς υδατάνθρακες και πρωτεΐνες, για παράδειγμα, ενισχύουν την παραγωγή θερμότητας και προσφέρουν την ενέργεια που χρειάζεται ο οργανισμός για να αντεπεξέλθει στο κρύο.
Σεροτονίνη και διάθεση: Πώς συνδέονται με το κρύο
Η χειμερινή μείωση των ηλιόλουστων ημερών μπορεί να επηρεάσει την παραγωγή σεροτονίνης, γνωστής και ως «ορμόνης της ευτυχίας». Η σεροτονίνη συμμετέχει στη ρύθμιση της διάθεσης και, όταν μειώνονται τα επίπεδά της, μπορεί να αισθανόμαστε περισσότερη μελαγχολία ή λιγότερη ενέργεια. Τότε ενδέχεται να αναζητήσουμε ευχαρίστηση σε άλλες πηγές, όπως το φαγητό.
Γι’ αυτό, στη διάρκεια του χειμώνα, πολλοί στρέφονται σε τροφές με πολλούς υδατάνθρακες και θερμίδες. Πέρα από την ενέργεια που παρέχουν, οι υδατάνθρακες συμβάλλουν στην άνοδο της σεροτονίνης, κάτι που μπορεί να μας κάνει να νιώσουμε καλύτερα και να αντισταθμίσει τη χαμηλότερη διάθεση λόγω της μειωμένης έκθεσης στο φως.
Σε μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό European Neuropsychopharmacology, οι ερευνητές κατέγραψαν ότι τα άτομα με Εποχική Συναισθηματική Διαταραχή (SAD) εμφάνιζαν τον χειμώνα 5% περισσότερη SERT, πρωτεΐνη που καθορίζει τα σήματα της σεροτονίνης, σε σχέση με το καλοκαίρι.
Πότε χρειάζεται προσοχή η αυξημένη όρεξη τον χειμώνα;
Τους χειμερινούς μήνες είναι αναμενόμενο να πεινάμε περισσότερο και να προτιμάμε πιο «πλούσια» φαγητά, καθώς ο οργανισμός προσαρμόζεται στις εποχικές και φυσιολογικές μεταβολές.
Αν όμως η μεγαλύτερη όρεξη συνοδεύεται από συχνά επεισόδια υπερκατανάλωσης ή έντονη συναισθηματική υπερφαγία, ίσως χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα φαινόμενα αυτά μπορεί να σχετίζονται με την εποχιακή συναισθηματική διαταραχή (SAD) ή τη διαταραχή υπερφαγίας. Εφόσον οι αλλαγές στην όρεξη ή στις διατροφικές συνήθειες σας προβληματίζουν ή δυσκολεύουν την καθημερινότητά σας, μπορείτε να εξετάσετε το ενδεχόμενο να απευθυνθείτε σε ειδικό.
Συνοπτικά
- Κατά τον χειμώνα, η πείνα μπορεί να εντείνεται εξαιτίας φυσιολογικών και ψυχολογικών παραγόντων, καθώς το σώμα χρειάζεται περισσότερη ενέργεια και θερμότητα.
- Το κρύο ενισχύει τον μεταβολισμό και την πέψη, αυξάνοντας την επιθυμία για φαγητό.
- Με τις λιγότερες ώρες ηλιοφάνειας πέφτουν τα επίπεδα σεροτονίνης, κάτι που επηρεάζει τη διάθεση και μπορεί να μας στρέψει στο φαγητό για ευχαρίστηση.
- Η υπερκατανάλωση μπορεί επίσης να ευνοείται από τις γιορτές και τις κοινωνικές συναντήσεις, όπου το φαγητό βρίσκεται στο επίκεντρο.
- Η αυξημένη όρεξη είναι φυσιολογική, ωστόσο η υπερκατανάλωση ή η συναισθηματική υπερφαγία μπορεί να απαιτούν προσοχή και συμβουλές από ειδικούς.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/giati-mas-kyrieyei-i-peina-toys-cheimerinoys-mines/17882
