Μια νέα μελέτη συνδέει τη μικρότερη σοβαρότητα των εμφραγμάτων τη νύχτα με τη λειτουργία των ουδετερόφιλων, ενός είδους λευκών αιμοσφαιρίων. Οι ερευνητές διαπίστωσαν πως τα ουδετερόφιλα εμφανίζουν εντονότερη δράση την ημέρα, με αποτέλεσμα να προκαλείται μεγαλύτερη βλάβη στην καρδιά.
Η φλεγμονώδης απόκριση και η ζημιά από ένα έμφραγμα θα μπορούσαν να περιοριστούν αν τροποποιούνταν τα εσωτερικά «ρολόγια» των ουδετερόφιλων. Τα αποτελέσματα θεωρούνται ενθαρρυντικά, ωστόσο χρειάζεται χρόνος και περισσότερη έρευνα προτού αξιοποιηθούν στους ανθρώπους.
Είναι γνωστό εδώ και χρόνια ότι τα εμφράγματα τείνουν να έχουν μεγαλύτερη σοβαρότητα το πρωί παρά τη νύχτα. Οι μεταβολές μέσα στην ημέρα στις ορμόνες του στρες και στην αρτηριακή πίεση έχουν διερευνηθεί εκτενώς και αναδεικνύουν τη συμβολή του κιρκάδιου ρυθμού στην καρδιαγγειακή υγεία. Δεν είναι, όμως, οι μοναδικοί παράγοντες που καθορίζουν πόσο σοβαρό θα είναι ένα καρδιακό επεισόδιο.
Ο ρόλος του ανοσοποιητικού συστήματος και των ουδετερόφιλων
Και οι ανοσολογικές αντιδράσεις επηρεάζονται από το βιολογικό ρολόι. Μελέτες έχουν δείξει ότι σε φλεγμονώδεις καταστάσεις, όπως τα εμφράγματα, τα ουδετερόφιλα —ο συχνότερος τύπος λευκών αιμοσφαιρίων— προκαλούν μεγαλύτερη ιστική βλάβη την ημέρα σε σύγκριση με τη νύχτα.
Στην καρδιοανοσολογία, τα ουδετερόφιλα αποκαλούνται συχνά «πρώτοι ανταποκριτές», καθώς φτάνουν γρήγορα στην περιοχή του τραυματισμού. Έχουν επίσης περιγραφεί ως «στρατιώτες» ή «ομάδες κατεδάφισης», επειδή στην προσπάθειά τους να αντιμετωπίσουν ενδεχόμενες λοιμώξεις μπορούν να προκαλέσουν εκτεταμένη φλεγμονή.
Νεότερα στοιχεία για τη σχέση ουδετερόφιλων και εμφραγμάτων
Η πιθανή σύνδεση των ουδετερόφιλων με τη μεγαλύτερη βαρύτητα των πρωινών εμφραγμάτων έχει ήδη αποτελέσει αντικείμενο επιστημονικής διερεύνησης.
Η νεότερη μελέτη προσθέτει ένα κρίσιμο στοιχείο: εξηγεί γιατί τα ουδετερόφιλα δρουν εντονότερα την ημέρα, αλλά και πώς ενδεχόμενες παρεμβάσεις στο εσωτερικό τους «ρολόι» θα μπορούσαν να περιορίσουν τη βλάβη σε μη λοιμώδεις φλεγμονές, όπως τα εμφράγματα. Αυτό θα μπορούσε να γίνει χωρίς να επηρεαστεί η ικανότητά τους να εξουδετερώνουν παθογόνα.
Πώς μπορεί να αλλάξει ο «διακόπτης»
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Journal of Experimental Medicine, αποτελεί καρπό πολυετούς έρευνας. Η ίδια διεθνής ομάδα, από το Centro Nacional de Investigaciones Cardiovasculares στην Ισπανία και την Ιατρική Σχολή του Yale, είχε χαρτογραφήσει το 2019 τα μοριακά στοιχεία που ρυθμίζουν το «ρολόι» των ουδετερόφιλων. Το 2020 παρουσίασε και πρόσθετα στοιχεία που επιβεβαίωναν τα ευρήματα.
Οι επιστήμονες περιγράφουν τη λειτουργία του εσωτερικού ρολογιού των ουδετερόφιλων μέσω δύο διαφορετικών μοριακών «διακοπτών»:
- την πρωτεΐνη Bmal1, η οποία ενεργοποιεί τα ουδετερόφιλα στη διάρκεια της ημέρας, και
- τον υποδοχέα CXCR4, που τα καταστέλλει κατά τη νύχτα.
Τι αποκάλυσε η μελέτη των ασθενών
Στο πλαίσιο της νέας έρευνας, αναλύθηκαν τα ιατρικά στοιχεία περισσότερων από 2.000 ασθενών που είχαν υποστεί έμφραγμα με ανάσπαση του διαστήματος ST, τον σοβαρότερο τύπο καρδιακής προσβολής. Τα δεδομένα έδειξαν ότι η έκταση της καρδιακής βλάβης φαινόταν να σχετίζεται άμεσα με τα επίπεδα των ουδετερόφιλων.
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι οι ασθενείς που έπαθαν έμφραγμα το πρωί, όταν η δραστηριότητα των ουδετερόφιλων κορυφώνεται, είχαν σημαντικά μεγαλύτερη καρδιακή βλάβη από εκείνους που υπέστησαν επεισόδιο τη νύχτα.
Πώς προχώρησε η έρευνα
Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκαν πειράματα σε ποντίκια, τα οποία επιβεβαίωσαν το μοτίβο που είχε καταγραφεί και στους ανθρώπους. Τα εμφράγματα που προκλήθηκαν το πρωί συνδέθηκαν με μεγαλύτερη καρδιακή βλάβη, όπως έδειχναν και τα κλινικά δεδομένα.
Έπειτα, οι ερευνητές προκάλεσαν καρδιακό τραυματισμό σε ποντίκια με γενετικά τροποποιημένα ουδετερόφιλα, στα οποία είχε απενεργοποιηθεί η πρωτεΐνη Bmal1, ο «ημερήσιος διακόπτης» που ενισχύει τη δράση τους. Όπως είχε προβλεφθεί, στα ζώα αυτά τα ουδετερόφιλα ήταν λιγότερο ενεργά την ημέρα και η καρδιακή βλάβη ήταν σημαντικά μικρότερη.
Τα ουδετερόφιλα σε «night mode»
Μετά τα πειράματα, η ομάδα εξέτασε την κεντρική της υπόθεση: θα μπορούσε να παρέμβει στους «εσωτερικούς διακόπτες» των ουδετερόφιλων, ώστε να περιορίσει τις κιρκάδιες μεταβολές της δράσης τους; Αν αυτό ήταν εφικτό, ίσως να μπορούσε να ρυθμιστεί η ανοσολογική απόκριση σε μια φλεγμονώδη κρίση. Έτσι, θα ήταν πιθανή η μείωση της ιστικής βλάβης, χωρίς να εξασθενήσει η δυνατότητα του οργανισμού να αντιμετωπίζει παθογόνα.
Με άλλα λόγια, αν τα ουδετερόφιλα παρέμεναν σε «νυχτερινή λειτουργία» (“night mode”), ενδέχεται τα εμφράγματα που συμβαίνουν την ημέρα να είναι λιγότερο σοβαρά.
Τι γνωρίζουμε για τους ανθρώπους;
Τα ευρήματα είναι ενθαρρυντικά, αλλά οι ερευνητές επισημαίνουν ότι θα χρειαστεί χρόνος μέχρι να αξιοποιηθούν στους ανθρώπους. Παρά τη σημαντική βελτίωση των θεραπειών για τα εμφράγματα, η νοσηρότητα και η θνητότητα παραμένουν υψηλές, επομένως εξακολουθεί να υπάρχει περιθώριο για νέες προσεγγίσεις.
Η μελέτη περιγράφει μια νέα μέθοδο που ενδέχεται μελλοντικά να οδηγήσει σε θεραπείες για τον περιορισμό της φλεγμονώδους βλάβης. Ωστόσο, η εφαρμογή της από τα ζωικά μοντέλα στους ανθρώπους είναι δύσκολη και συνοδεύεται από πολλές αβεβαιότητες. Χρειάζεται ακόμη να απαντηθούν ερωτήματα σχετικά με τις πιθανές παρενέργειες, αλλά και με το αν θα είναι εφικτή η έγκαιρη χορήγηση μιας τέτοιας θεραπείας, αφού η καρδιακή βλάβη εξελίσσεται μέσα σε λίγα λεπτά.
Οι επιστήμονες βλέπουν την έρευνα ως πολλά υποσχόμενη, με ενδεχόμενη επίδραση στην ιατρική στο μέλλον, τονίζοντας παράλληλα ότι βρίσκεται ακόμη στην αρχή μιας μακράς διαδικασίας.
Συνοπτικά
- Νέα μελέτη αποκαλύπτει ότι τα εμφράγματα είναι λιγότερο επικίνδυνα τη νύχτα, καθώς τα ουδετερόφιλα παρουσιάζουν πιο επιθετική δραστηριότητα κατά τη διάρκεια της ημέρας.
- Η σοβαρότητα των καρδιακών επεισοδίων συνδέεται με την ημερήσια δραστηριότητα των ουδετερόφιλων, που προκαλούν μεγαλύτερη βλάβη στους ιστούς την ημέρα.
- Ερευνητές διερευνούν αν είναι δυνατό να τροποποιήσουν τα “ρολόγια” των ουδετερόφιλων, ώστε να περιοριστεί η φλεγμονώδης αντίδραση στη διάρκεια των εμφραγμάτων.
- Πειράματα σε ποντίκια επιβεβαίωσαν ότι η μείωση της δραστηριότητας των ουδετερόφιλων οδηγεί σε μικρότερη καρδιακή βλάβη.
- Παρά τα υποσχόμενα ευρήματα, χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για την εφαρμογή τους στους ανθρώπους και την ανάπτυξη νέων θεραπειών.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/ligotero-epikindyna-ta-emfragmata-ti-nychta-kai-i-epistimi-apokalyptei-epiteloys-giati/20534
