Ο ΕΦΕΤ δίνει οδηγίες για να προετοιμάσουμε με ασφάλεια τα σαρακοστιανά φαγητά ενόψει της Καθαράς Δευτέρας. Στα αλιεύματα, όπως τα χταπόδια, τα καλαμάρια και τα μύδια, οι καταναλωτές χρειάζεται να αξιολογούν την ποιότητα ελέγχοντας την οσμή, την υφή και την όψη τους.
Για να περιοριστεί ο κίνδυνος τροφικής δηλητηρίασης, χρειάζεται προσεκτική αποθήκευση και σωστή παρασκευή των τροφίμων. Προσοχή απαιτείται και στις τροφικές αλλεργίες: οι οικοδεσπότες καλό είναι να ενημερώνουν τους καλεσμένους για τυχόν αλλεργιογόνα.
Μένουν λίγες ημέρες μέχρι την Καθαρά Δευτέρα, μια γιορτή που συνδυάζει το πέταγμα του χαρταετού με την απόλαυση των καθιερωμένων σαρακοστιανών στο παραδοσιακό τραπέζι.
Οι αγορές για το τραπέζι της ημέρας έχουν ήδη αρχίσει, με βασικές επιλογές τα νηστίσιμα: όσπρια, λαδερά χωρίς κρέας και αλιεύματα όπως χταπόδια, καλαμάρια, θράψαλα, σουπιές, γαρίδες και μύδια. Στο τραπέζι προστίθενται ο παραδοσιακός ταραμάς και οι ελιές, ενώ για επιδόρπιο επιλέγεται συχνά ο χαλβάς, που διατίθεται πλέον σε πολλές εμπορικές εκδοχές.
Πολλά από τα τρόφιμα αυτά, και ιδίως τα αλιεύματα, αλλοιώνονται εύκολα και χρειάζονται προσοχή στη συντήρηση. Για τον λόγο αυτό, ο ΕΦΕΤ εξέδωσε χρήσιμες συστάσεις για την επιλογή προϊόντων που καταναλώνονται ειδικά την περίοδο της Σαρακοστής.
Ο ΕΦΕΤ επισημαίνει πως η σωστή φύλαξη και προετοιμασία των γευμάτων, μαζί με την εφαρμογή των κανόνων υγιεινής, συμβάλλουν στην αποτροπή αρνητικών επιπτώσεων στην υγεία των καταναλωτών.
Καθαρά Δευτέρα: Οδηγίες του ΕΦΕΤ για την επιλογή σαρακοστιανών
ΚΕΦΑΛΟΠΟΔΑ (όπως χταπόδια, καλαμάρια, θράψαλα και σουπιές). Στην αγορά διατίθενται νωπά, κατεψυγμένα ή αποψυγμένα. Για τα νωπά προϊόντα ελέγχουμε τα εξής:
- Η μυρωδιά τους πρέπει να θυμίζει θάλασσα και να μην είναι δυσάρεστη, αμμωνίας ή διαφορετική από τη χαρακτηριστική οσμή του προϊόντος.
- Το σώμα πρέπει να έχει υγρή, λαμπερή επιφάνεια. Τα πλοκάμια και οι βεντούζες οφείλουν να αντέχουν σε ήπιο τράβηγμα, χωρίς να ξεκολλούν εύκολα.
- Η σάρκα χρειάζεται να είναι σφιχτή, ελαστική και γυαλιστερή, ενώ τα μάτια να φαίνονται ζωηρά και λαμπερά, χωρίς κηλίδες.
Επειδή το καλαμάρι κοστίζει πάνω από το διπλάσιο σε σύγκριση με το θράψαλο, είναι χρήσιμο να γνωρίζουμε τα γνωρίσματα που διακρίνουν τα δύο είδη όταν πωλούνται ολόκληρα. Έτσι μπορούμε να τα αναγνωρίζουμε και να αποφεύγουμε ενδεχόμενη παραπλάνηση.
Ένα βασικό σημείο που ξεχωρίζει τα καλαμάρια από τα θράψαλα είναι το πτερύγιο. Στα καλαμάρια έχει σχήμα ρόμβου και καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος του σώματος, ενώ στα θράψαλα είναι τριγωνικό και πιο πεπλατυσμένο.
Η αναγνώριση των δύο ειδών είναι απλή όταν εκτίθενται νωπά πάνω σε πάγο: στα θράψαλα τα δέκα πλοκάμια έχουν περίπου το ίδιο μήκος, ενώ στα καλαμάρια δύο πλοκάμια ξεχωρίζουν επειδή είναι μακρύτερα από τα υπόλοιπα οκτώ.
Τα κατεψυγμένα κεφαλόποδα, είτε πωλούνται σε συσκευασία είτε χύμα, δεν πρέπει να έχουν αλλοιωμένο χρώμα και συνήθως φέρουν εξωτερικά στρώμα πάγου. Όταν αποψυχθούν, πρέπει να διατηρούν το χρώμα και την οσμή που έχει το νωπό προϊόν.
Όταν τα αποψυγμένα αλιεύματα πωλούνται χύμα, πρέπει να παραμένουν στην αρχική συσκευασία τους. Σε αυτήν χρειάζεται να υπάρχει το σήμα αναγνώρισης, δηλαδή η οβάλ σφραγίδα της εγκεκριμένης εγκατάστασης όπου έγινε η απόψυξη.
Κατά τη διάθεση των προϊόντων, πέρα από τις πληροφορίες της συσκευασίας, πρέπει να δηλώνεται ευκρινώς στην πινακίδα πώλησης ότι είναι αποψυγμένα, με τη λέξη «αποψυχθέν». Η απόψυξη μέσα στα καταστήματα πώλησης δεν επιτρέπεται.
ΟΣΤΡΑΚΟΕΙΔΗ (όπως μύδια, κυδώνια, γυαλιστερές, στρείδια, αχιβάδες και χτένια). Αν πωλούνται νωπά και με κέλυφος, πρέπει να είναι ζωντανά. Αυτό διαπιστώνεται εύκολα από τα παρακάτω σημεία:
• Το κέλυφος παραμένει κλειστό και ανοίγει δύσκολα. Αν είναι λίγο ανοιχτό, κλείνει μόνο του σφιχτά μόλις ασκηθεί ελάχιστη πίεση.
• Το εσωτερικό πρέπει να είναι υγρό, καθαρό και χωρίς οσμή.
• Η σάρκα χρειάζεται να είναι υγρή και σταθερά προσκολλημένη στο κέλυφος. Ένα τσίμπημα με καρφίτσα ή λίγες σταγόνες λεμονιού προκαλούν συστολή του σώματος. Στα αποφλοιωμένα μύδια που πωλούνται πάνω σε πάγο, ελέγχουμε αν η σάρκα είναι λαμπερή και συνεκτική και αν μυρίζει θάλασσα. Τα μύδια διατίθενται επίσης κατεψυγμένα, είτε με κέλυφος είτε χωρίς.
ΜΑΛΑΚΟΣΤΡΑΚΑ (όπως γαρίδες, καραβίδες, αστακοί και καβούρια). Πωλούνται νωπά, κατεψυγμένα ή αποψυγμένα. Για να ελέγξουμε τα νωπά, εξετάζουμε αν:
- Η μυρωδιά τους είναι θαλασσινή και χαρακτηριστική, χωρίς δυσάρεστες οσμές.
- Τα πόδια τους πρέπει να είναι σκληρά και να παραμένουν σταθερά προσκολλημένα στο σώμα.
- Η θωρακική μεμβράνη χρειάζεται να είναι διαφανής, τεντωμένη και ανθεκτική.
- Το κεφάλι και ο θώρακάς τους έχουν ανοιχτό χρώμα, όχι μαύρο, και δεν εμφανίζουν μαύρες κηλίδες.
- Όταν είναι ζωντανές, τα μάτια, οι κεραίες και τα πόδια τους πρέπει να αντιδρούν με αντανακλαστικές κινήσεις.
Σε γενικές γραμμές, οι φρέσκες γαρίδες φεύγουν εύκολα από το χέρι.
Οι αχινοί πρέπει να πωλούνται ζωντανοί, κάτι που φαίνεται από το ότι κινούνται τα αγκάθια τους. Για τις κονσέρβες ιχθυηρών, είτε φυλάσσονται στο ψυγείο είτε εκτός, ελέγχουμε ότι είναι άθικτες και σφραγισμένες, χωρίς εξογκώματα ή βαθουλώματα.
Ο ταραμάς, ένα ακόμη σαρακοστιανό έδεσμα, πωλείται ως πάστα και χρειάζεται να έχει ενιαίο χρώμα. Μούχλα, ξηρή όψη, ταγγή μυρωδιά ή πικρή και ξινή γεύση μπορεί να μαρτυρούν αλλοίωση.
Τροφικές αλλεργίες
Τα ψάρια, τα μαλάκια και τα οστρακοειδή, όπως επίσης το σουσάμι και οι ξηροί καρποί που χρησιμοποιούνται για τον χαλβά, συγκαταλέγονται στις ουσίες που ενδέχεται να προκαλέσουν αλλεργίες ή δυσανεξίες. Με κανονισμό, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει προσδιορίσει 14 ουσίες ή προϊόντα που ευθύνονται συχνότερα για τροφικές αλλεργίες ή δυσανεξίες (παράρτημα ΙΙ του Κανονισμού 1169/2011).
Στα τρόφιμα που διατίθενται προσυσκευασμένα, οι συγκεκριμένες ουσίες πρέπει να αναγράφονται με σαφήνεια, είτε αποτελούν συστατικά είτε ενδέχεται να υπάρχουν ίχνη τους λόγω διασταυρούμενης επιμόλυνσης.
Για τα τρόφιμα που δεν είναι προσυσκευασμένα, καθώς και στους χώρους μαζικής εστίασης, οι υπεύθυνοι οφείλουν να δίνουν τις σχετικές πληροφορίες από το μενού ή με πινακίδες. Μπορούν επίσης να ενημερώνουν προφορικά, αρκεί να υπάρχει και γραπτή αναφορά σε μενού, καταλόγους ή πινακίδες για τα αλλεργιογόνα που περιέχουν τα τρόφιμα.
Όταν ετοιμάζουμε φαγητό για την οικογένεια ή φίλους, ή οργανώνουμε ένα τραπέζι, είναι σημαντικό να ρωτήσουμε τους καλεσμένους αν έχουν τροφική αλλεργία. Έτσι μπορούμε να επιλέξουμε προσεκτικά τα υλικά ή να τους ενημερώσουμε να αποφύγουν συγκεκριμένα πιάτα. Αν μετά την κατανάλωση κάποιου τροφίμου παρουσιαστεί αδιαθεσία ή αλλεργική αντίδραση, χρειάζεται άμεση αναζήτηση ιατρικής βοήθειας.
Συνοπτικά
- Ενόψει της Καθαράς Δευτέρας, ο ΕΦΕΤ παρέχει συμβουλές για την ασφαλή παρασκευή σαρακοστιανών, με έμφαση στην ποιότητα των αλιευμάτων.
- Για να διαπιστώσουν αν τα θαλασσινά, όπως τα χταπόδια και τα μύδια, είναι φρέσκα, οι καταναλωτές καλούνται να προσέχουν τη μυρωδιά, την όψη και την υφή τους.
- Η αποφυγή τροφικών δηλητηριάσεων προϋποθέτει σωστή συντήρηση και προετοιμασία των τροφίμων.
- Χρειάζεται προσοχή στις τροφικές αλλεργίες και ενημέρωση των καλεσμένων για τυχόν αλλεργιογόνα.
- Ο ΕΦΕΤ τονίζει επίσης ότι πρέπει να εφαρμόζονται σωστές πρακτικές υγιεινής κατά την προετοιμασία των εδεσμάτων.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/kathara-deytera-symvoyles-toy-efet-gia-asfali-kai-nostimi-proetoimasia/20716
