Η επιλογή και ο σωστός χειρισμός των θαλασσινών στη Σαρακοστή έχουν ιδιαίτερη σημασία, επισημαίνει ο ΕΦΕΤ, παρέχοντας σχετικές οδηγίες.
Οι συστάσεις αφορούν τις προϋποθέσεις αγοράς νωπών και κατεψυγμένων αλιευμάτων, μεταξύ των οποίων χταπόδια, καλαμάρια και μύδια, αλλά και τους ελέγχους που χρειάζονται για να εντοπίζονται αλλοιώσεις και να μειώνεται ο κίνδυνος τροφικής δηλητηρίασης.
Παράλληλα, γίνεται αναφορά στην υποχρέωση των επιχειρήσεων μαζικής εστίασης να ενημερώνουν για την παρουσία αλλεργιογόνων, καθώς και στην ανάγκη επαγρύπνησης για πιθανή αλλεργική αντίδραση.
Τα σαρακοστιανά αποτελούν χαρακτηριστικό μέρος της Σαρακοστής. Στο τραπέζι της περιόδου συναντώνται κυρίως νηστίσιμες τροφές, όπως όσπρια και λαδερά χωρίς κρέας, μαζί με αλιεύματα όπως χταπόδια, καλαμάρια, θράψαλα, σουπιές, γαρίδες και μύδια.
Πρόκειται, σε αρκετές περιπτώσεις και ειδικά για τα αλιεύματα, για τρόφιμα που αλλοιώνονται εύκολα και χρειάζονται προσεκτική συντήρηση. Η σωστή φύλαξη, η κατάλληλη προετοιμασία του φαγητού και η εφαρμογή των κανόνων υγιεινής αποτρέπουν τις αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία των καταναλωτών.
Σαρακοστή: Οι συστάσεις του ΕΦΕΤ για τα τρόφιμα
Με αφορμή την περίοδο της Σαρακοστής, ο ΕΦΕΤ γνωστοποίησε χρήσιμες οδηγίες για την επιλογή των τροφίμων που καταναλώνονται τότε. Ειδικότερα:
Κεφαλόποδα, όπως χταπόδια, καλαμάρια, θράψαλα και σουπιές
Στην αγορά διατίθενται νωπά, κατεψυγμένα ή αποψυγμένα. Για την επιλογή των νωπών, ελέγχουμε τα εξής:
- Η μυρωδιά τους πρέπει να είναι ευχάριστη και χαρακτηριστική της θάλασσας, χωρίς οσμή αμμωνίας ή άλλη μυρωδιά που δεν ταιριάζει στο προϊόν.
- Το σώμα χρειάζεται να έχει υγρή, γυαλιστερή όψη. Τα πλοκάμια και οι βεντούζες, όταν τραβηχτούν ελαφρά, δεν πρέπει να αποκολλώνται εύκολα.
- Η σάρκα πρέπει να είναι ελαστική, συμπαγής και λαμπερή, ενώ τα μάτια να δείχνουν ζωηρά και γυαλιστερά, χωρίς κηλίδες. Επειδή η τιμή του καλαμαριού είναι πάνω από διπλάσια από εκείνη του θράψαλου, χρειάζεται να αναγνωρίζουμε τα μορφολογικά χαρακτηριστικά των δύο ειδών όταν πωλούνται ολόκληρα, ώστε να αποφεύγεται ενδεχόμενη παραπλάνηση.
Πώς ξεχωρίζουν τα καλαμάρια από τα θράψαλα
Βασικό σημείο διάκρισης των καλαμαριών από τα θράψαλα είναι το σχήμα των πτερυγίων τους. Στα καλαμάρια, το πτερύγιο έχει μορφή ρόμβου και καλύπτει μεγάλο μέρος του σώματος, ενώ στα θράψαλα είναι πιο επίπεδο και τριγωνικό.
Η διάκριση των δύο ειδών είναι απλή όταν είναι νωπά και τοποθετημένα πάνω σε πάγο: τα θράψαλα έχουν δέκα πλοκάμια περίπου ίδιου μήκους, ενώ στα καλαμάρια δύο πλοκάμια ξεχωρίζουν επειδή είναι μακρύτερα από τα υπόλοιπα οκτώ.
Τα κατεψυγμένα κεφαλόποδα, είτε βρίσκονται σε συσκευασία είτε πωλούνται χύμα, δεν πρέπει να εμφανίζουν αλλοιωμένο χρώμα και συνήθως έχουν επικάλυψη πάγου. Όταν αποψυχθούν, πρέπει να διατηρούν το χρώμα και την οσμή που έχει το νωπό προϊόν.
Τα αποψυγμένα αλιεύματα που προσφέρονται χύμα πρέπει να παραμένουν στην αρχική συσκευασία. Σε αυτήν απαιτείται το σήμα αναγνώρισης, δηλαδή η οβάλ σφραγίδα της εγκεκριμένης εγκατάστασης όπου έγινε η απόψυξη.
Κατά τη διάθεσή τους προς πώληση, εκτός από τις πληροφορίες της συσκευασίας, πρέπει να υπάρχει σε εμφανές σημείο πινακίδα που να δηλώνει ότι είναι αποψυγμένα, με την ένδειξη «αποψυχθέν». Η απόψυξη μέσα στα καταστήματα πώλησης δεν επιτρέπεται.
Οστρακοειδή, όπως μύδια, κυδώνια, γυαλιστερές, στρείδια, αχιβάδες και χτένια. Αν πωλούνται νωπά με το κέλυφος, πρέπει να είναι ζωντανά, κάτι που μπορεί να διαπιστωθεί από τα παρακάτω σημεία:
- Το κέλυφος παραμένει κλειστό και ανοίγει δύσκολα. Αν είναι λίγο ανοιχτό, θα πρέπει να κλείνει από μόνο του ερμητικά μόλις ασκηθεί ελάχιστη πίεση.
- Το εσωτερικό τους είναι υγρό, καθαρό και χωρίς οσμή.
- Η σάρκα είναι υγρή και σταθερά προσκολλημένη στο κέλυφος. Ένα τσίμπημα με καρφίτσα ή μερικές σταγόνες λεμονιού προκαλούν συστολή. Στα μύδια χωρίς κέλυφος που διατίθενται πάνω σε πάγο, ελέγχουμε αν η σάρκα είναι γυαλιστερή και συνεκτική και αν μυρίζει θάλασσα. Τα μύδια πωλούνται και κατεψυγμένα, με κέλυφος ή χωρίς.
Μαλακόστρακα, όπως γαρίδες, καραβίδες, αστακοί και καβούρια. Πωλούνται νωπά, κατεψυγμένα ή αποψυγμένα. Για τα νωπά, ελέγχουμε ότι:
- Η οσμή τους πρέπει να θυμίζει θάλασσα και όχι να είναι δυσάρεστη.
- Τα πόδια τους είναι σκληρά και παραμένουν γερά προσκολλημένα στο σώμα.
- Η μεμβράνη στον θώρακα πρέπει να είναι διάφανη, τεντωμένη και ανθεκτική.
- Το κεφάλι μαζί με τον θώρακα έχουν ανοιχτό χρώμα, χωρίς μαύρη απόχρωση ή κηλίδες.
- Όσο είναι ζωντανές, τα μάτια, οι κεραίες και τα πόδια τους πρέπει να αντιδρούν με αντανακλαστικές κινήσεις. Επίσης, οι φρέσκες γαρίδες γλιστρούν εύκολα από το χέρι.
Αχινοί
Κατά την αγορά, οι αχινοί χρειάζεται να είναι ζωντανοί, γεγονός που φαίνεται καθαρά από το ότι κινούνται τα αγκάθια τους. Αν αγοράζουμε κονσερβοποιημένα αλιεύματα, τα οποία φυλάσσονται είτε στο ψυγείο είτε εκτός αυτού, ελέγχουμε ότι η συσκευασία είναι άθικτη και σφραγισμένη, χωρίς φουσκώματα ή βαθουλώματα.
Άλλα σαρακοστιανά εδέσματα
Ο ταραμάς πωλείται ως πάστα και το χρώμα του πρέπει να είναι ενιαίο. Μούχλα, ξηρή υφή, τάγγισμα ή πικρή και ξινή γεύση μπορεί να υποδηλώνουν ότι έχει αλλοιωθεί.
Σαρακοστή, ΕΦΕΤ και τροφικές δηλητηριάσεις
Πιθανές αιτίες αλλεργιών ή δυσανεξιών είναι τα ψάρια, τα μαλάκια και τα οστρακοειδή, καθώς και το σουσάμι και οι ξηροί καρποί, που αποτελούν πρώτες ύλες για τον χαλβά. Με σχετικό κανονισμό, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει προσδιορίσει 14 ουσίες ή προϊόντα που ευθύνονται συχνότερα για τροφικές αλλεργίες ή δυσανεξίες (παράρτημα ΙΙ του Κανονισμού 1169/2011).
Στα τρόφιμα που διατίθενται προσυσκευασμένα, οι ουσίες αυτές οφείλουν να αναγράφονται με ευκρινή τρόπο, είτε αποτελούν συστατικό είτε ενδέχεται να υπάρχουν ίχνη τους εξαιτίας διασταυρούμενης επιμόλυνσης.
Πληροφορίες για αλλεργιογόνα σε μη προσυσκευασμένα τρόφιμα και εστιατόρια
Όταν πρόκειται για μη προσυσκευασμένα τρόφιμα ή επιχειρήσεις μαζικής εστίασης, οι υπεύθυνοι πρέπει να μπορούν να μας ενημερώνουν για τα σχετικά αλλεργιογόνα. Η ενημέρωση μπορεί να δίνεται στο μενού ή με πινακίδες, ενώ είναι δυνατόν να παρέχεται και προφορικά, εφόσον υπάρχουν γραπτές πληροφορίες σε μενού, καταλόγους ή πινακίδες.
Πριν ετοιμάσουμε φαγητό για την οικογένεια ή φίλους, ή οργανώσουμε ένα τραπέζι, καλό είναι να ρωτήσουμε αν κάποιος έχει τροφική αλλεργία. Έτσι μπορούμε να επιλέξουμε προσεκτικά τα υλικά ή να τον ενημερώσουμε να αποφύγει συγκεκριμένα πιάτα.
Αν μετά την κατανάλωση τροφίμου κάποιος αισθανθεί αδιαθεσία ή εμφανίσει αλλεργική αντίδραση, είναι απαραίτητο να ζητήσει αμέσως ιατρική βοήθεια.
Φωτογραφία: istock
Συνοπτικά: βασικές συμβουλές για τη Σαρακοστή
- Σύμφωνα με τις οδηγίες του ΕΦΕΤ, η επιλογή και ο σωστός χειρισμός των θαλασσινών τη Σαρακοστή έχουν ουσιαστική σημασία για την υγεία.
- Για νωπά και κατεψυγμένα αλιεύματα, μεταξύ των οποίων χταπόδια και καλαμάρια, χρειάζεται να ελέγχονται χαρακτηριστικά όπως η οσμή, η υφή και η όψη.
- Οι επιχειρήσεις μαζικής εστίασης έχουν υποχρέωση να ενημερώνουν για τα αλλεργιογόνα, ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος αλλεργικών αντιδράσεων στους καταναλωτές.
- Κατά την αγορά οστρακοειδών απαιτείται προσοχή: πρέπει να είναι ζωντανά και να έχουν την κατάλληλη εμφάνιση.
- Αν παρουσιαστεί αδιαθεσία ή αλλεργική αντίδραση μετά την κατανάλωση θαλασσινών, χρειάζεται άμεση επικοινωνία με γιατρό.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/sarakosti-ti-prepei-na-prosexete-sta-thalassina-symvoyles-apo-ton-efet/20744
