Μια νέα μελέτη προειδοποιεί ότι οι έφηβοι που καταφεύγουν σε προγράμματα τεχνητής νοημοσύνης (AI) για τη δημιουργία διατροφικών πλάνων μπορεί να θέτουν την υγεία τους σε κίνδυνο. Τα σχέδια των AI chatbots υπολογίζουν λιγότερες από τις αναγκαίες θερμίδες και τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά, αυξάνοντας την πιθανότητα υποσιτισμού και διατροφικών διαταραχών.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα μοντέλα συχνά προτείνουν περιορισμούς που ισοδυναμούν με την αφαίρεση ενός ολόκληρου γεύματος. Αυτό ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά την ανάπτυξη και τη μεταβολική υγεία των εφήβων. Οι ειδικοί συνιστούν προσοχή στη χρήση της AI για διατροφικά πλάνα, καθώς δεν αντικαθιστά τη συμβουλή διαιτολόγου.
Πλέον οι έφηβοι απευθύνονται στην τεχνητή νοημοσύνη (AI) για συμβουλές απώλειας βάρους, πέρα από τη βοήθεια που ζητούν για μαθήματα, εργασίες ή προσωπικά ζητήματα. Νέα μελέτη, ωστόσο, προειδοποιεί ότι τα διατροφικά πλάνα που δημιουργούν τα AI chatbots μπορεί να είναι επιβλαβή.
Τα πλάνα αυτά ενδέχεται να οδηγήσουν σε υποσιτισμό και διατροφικές διαταραχές, αντί να υποστηρίξουν μια υγιή απώλεια βάρους.
Η έρευνα διαπίστωσε ότι τα διατροφικά προγράμματα που καταρτίζει η τεχνητή νοημοσύνη υπολογίζουν χαμηλότερες ποσότητες βασικών θρεπτικών συστατικών και θερμίδων από όσες χρειάζεται ένας έφηβος για υγιή ανάπτυξη. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Frontiers in Nutrition.
Τα ευρήματα έδειξαν ότι τα προγράμματα γευμάτων της AI πρότειναν περικοπές θερμίδων που, ουσιαστικά, αντιστοιχούσαν στην παράλειψη ενός ολόκληρου γεύματος καθημερινά.
«Δείχνουμε ότι τα διατροφικά σχέδια που δημιουργούνται από μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης τείνουν να υποεκτιμούν σημαντικά τη συνολική πρόσληψη ενέργειας και βασικών θρεπτικών συστατικών σε σύγκριση με τα σχέδια που βασίζονται σε κατευθυντήριες γραμμές και καταρτίζονται από έναν διαιτολόγο», δήλωσε η επικεφαλής ερευνήτρια Ayşe Betül Bilen, επίκουρη καθηγήτρια επιστημών υγείας στο Πανεπιστήμιο Istanbul Atlas στην Τουρκία.
«Η τήρηση τέτοιων μη ισορροπημένων ή υπερβολικά περιοριστικών διατροφικών πλάνων κατά την εφηβεία μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ανάπτυξη, την μεταβολική υγεία και τις διατροφικές συμπεριφορές», σημειώνει.
Πώς σχεδιάστηκε η μελέτη για τα διατροφικά πλάνα AI
Οι ερευνητές ζήτησαν από πέντε δωρεάν διαδικτυακά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης να φτιάξουν προγράμματα γευμάτων: ChatGPT 4, Gemini 2.5 Pro, Bing Chat-5GPT, Claude 4.1 και Perplexity.
Στα μοντέλα δόθηκαν η ηλικία, το ύψος και το βάρος τεσσάρων υποθετικών εφήβων ηλικίας 15 ετών: ενός υπέρβαρου αγοριού και ενός υπέρβαρου κοριτσιού, καθώς και ενός παχύσαρκου αγοριού και ενός παχύσαρκου κοριτσιού. Ζητήθηκε να δημιουργήσουν πρόγραμμα τριών ημερών, με τρία γεύματα και δύο σνακ ημερησίως.
Επιπλέον, οι ερευνητές ανέθεσαν σε διαιτολόγο με ειδίκευση στην υγεία των εφήβων να καταρτίσει προγράμματα διατροφής ακολουθώντας τις ίδιες οδηγίες.
Τα μοντέλα AI υπολόγισαν τις ενεργειακές ανάγκες των εφήβων σχεδόν 700 θερμίδες λιγότερες σε σύγκριση με τον διαιτολόγο, δηλαδή ποσότητα ίση με ένα πλήρες γεύμα, σύμφωνα με τα αποτελέσματα.
Οι ερευνητές ανέφεραν ότι το μέγεθος αυτής της διαφοράς θα μπορούσε να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία ενός εφήβου.
Παράλληλα, τα προγράμματα τεχνητής νοημοσύνης συχνά υπολόγιζαν μεγαλύτερες ποσότητες πρωτεϊνών και λιπών από όσες χρειάζονται οι έφηβοι στα γεύματά τους, ενώ εκτιμούσαν λιγότερους υδατάνθρακες, σύμφωνα με τη μελέτη.
«Η εφηβεία είναι μια κρίσιμη περίοδος για τη σωματική ανάπτυξη, την ανάπτυξη των οστών και την γνωστική ωρίμανση. Η χαμηλότερη πρόσληψη ενέργειας και υδατανθράκων, σε συνδυασμό με την αυξημένη αναλογία πρωτεϊνών και λιπών, μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την περίοδο ανάπτυξης της εφηβείας», επισημαίνει η επικεφαλής ερευνήτρια.
«Τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης εκπαιδεύονται κυρίως για να παράγουν απαντήσεις που φαίνονται εύλογες και φιλικές προς το χρήστη και όχι κλινικά ακριβείς», δήλωσε επίσης. «Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι μπορεί να βασίζονται σε γενικευμένα ή δημοφιλή πρότυπα διατροφής αντί να ενσωματώνουν πλήρως τις διατροφικές απαιτήσεις που αφορούν συγκεκριμένες ηλικίες».
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι χρειάζεται προσοχή από όσους χρησιμοποιούν AI για να σχεδιάσουν διατροφικά πλάνα.
Φωτογραφία: iStock
Τα βασικά σημεία
- Σύμφωνα με νέα μελέτη, η χρήση τεχνητής νοημοσύνης από εφήβους για τη δημιουργία διατροφικών πλάνων ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο υποσιτισμού και διατροφικών διαταραχών.
- Για την υγιή ανάπτυξη των εφήβων απαιτούνται θερμίδες και θρεπτικά συστατικά που τα chatbot τεχνητής νοημοσύνης συχνά υπολογίζουν λιγότερα από όσα χρειάζονται.
- Ορισμένα πλάνα που προτείνει η AI μπορεί να αντιστοιχούν στην παράλειψη ενός ολόκληρου γεύματος, με πιθανές αρνητικές συνέπειες για την ανάπτυξη και τη μεταβολική υγεία.
- Στη μελέτη, οι ερευνητές αντιπαραβάλλουν διατροφικά προγράμματα που παρήγαγε η AI με εκείνα διαιτολόγων και εντοπίζουν σημαντικές αποκλίσεις στην ενεργειακή πρόσληψη.
- Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι χρειάζεται προσοχή στη χρήση της AI για τον σχεδιασμό διατροφής, καθώς αυτή δεν υποκαθιστά τη συμβουλή των ειδικών.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/oi-efivoi-strefontai-stin-ai-gia-na-toys-vgalei-plano-diatrofis-meleti-proeidopoiei-gia-toys-kindynoys/22881
