Η βιταμίνη Β2, γνωστή και ως ριβοφλαβίνη, είναι απαραίτητη για τον ανθρώπινο οργανισμό και συμβάλλει στην προστασία των κυττάρων από την οξειδωτική βλάβη. Ωστόσο, νέα έρευνα του Πανεπιστημίου Julius-Maximilians του Würzburg έδειξε ότι μπορεί να προστατεύει και τα καρκινικά κύτταρα από τη φερρόπτωση, μια μορφή προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου.
Οι ερευνητές συνέδεσαν το εύρημα με την πρωτεΐνη FSP1, η οποία βοηθά τα καρκινικά κύτταρα να αποφεύγουν τη φερρόπτωση. Η μελέτη υποδεικνύει ότι η στοχευμένη παρέμβαση στη μεταβολική οδό της βιταμίνης Β2 ενδέχεται να αυξήσει την ευαισθησία τους στη φερρόπτωση, δημιουργώντας προοπτικές για νέες θεραπείες κατά του καρκίνου.
Ο ανθρώπινος οργανισμός δεν παράγει βιταμίνη Β2, ή ριβοφλαβίνη, και χρειάζεται να την προσλαμβάνει μέσω της διατροφής. Τη βρίσκουμε σε γαλακτοκομικά προϊόντα, αυγά, κρέας και πράσινα λαχανικά. Με τον μεταβολισμό της, η βιταμίνη μετατρέπεται σε μόρια που, μεταξύ άλλων, προστατεύουν τα κύτταρα από την οξειδωτική βλάβη. Ερευνητές του Κέντρου Rudolf Virchow (RVZ) στο Πανεπιστήμιο Julius-Maximilians του Würzburg (JMU) διαπίστωσαν πως αυτή η λειτουργία μπορεί να έχει και αρνητική πλευρά, καθώς προστατεύει τα καρκινικά κύτταρα.
«Η βιταμίνη Β2 παίζει καθοριστικό ρόλο στην προστασία των καρκινικών κυττάρων από τη φερρόπτωση, μια ειδική μορφή προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου», λέει η υποψήφια διδάκτωρ Vera Skafar. Είναι μέλος της ομάδας που έχει επικεφαλής τον José Pedro Friedmann Angeli, Καθηγητή Μεταφραστικής Κυτταρικής Βιολογίας. Τα αποτελέσματα δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Nature Cell Biology.
Η σχέση της βιταμίνης Β2 με τη φερρόπτωση
Ο προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος επιτρέπει στον οργανισμό να απομακρύνει με ελεγχόμενο τρόπο κύτταρα που είναι κατεστραμμένα ή επικίνδυνα, χωρίς να προκαλείται φλεγμονή στους γύρω ιστούς. Η φερρόπτωση, ειδικότερα, συνδέεται με διάφορες παθολογικές καταστάσεις, όπως ο καρκίνος και οι νευροεκφυλιστικές ασθένειες.
Η υπεροξείδωση των λιπιδίων από τον σίδηρο προκαλεί φερρόπτωση όταν υπερβεί την αντιοξειδωτική προστασία του κυττάρου, κάτι που τη διαφοροποιεί από άλλες οδούς κυτταρικού θανάτου. Τα καρκινικά κύτταρα συχνά αντιστέκονται ενισχύοντας τα συστήματα οξειδοαναγωγικής άμυνας. Η μελέτη αναδεικνύει τον μεταβολισμό της βιταμίνης Β2 ως σημαντικό παράγοντα αυτής της προστασίας. Έτσι, η στόχευση συμπαραγόντων που προέρχονται από τη ριβοφλαβίνη θα μπορούσε να μειώσει την αντίσταση στη φερρόπτωση και να καταστήσει τους όγκους πιο ευάλωτους.
Ένας υποψήφιος αναστολέας
Η πρωτεΐνη FSP1, κεντρικό αντικείμενο της έρευνας της ομάδας, συγκαταλέγεται στα συστατικά που προστατεύουν τα υγιή κύτταρα από τον κυτταρικό θάνατο. Σε αυτή τη λειτουργία τη βοηθά η βιταμίνη Β2. Με γονιδιωματική επεξεργασία και μοντέλα καρκινικών κυττάρων, οι ερευνητές είδαν ότι η έλλειψη της βιταμίνης έκανε τα καρκινικά κύτταρα πιο ευαίσθητα στη φερρόπτωση.
Η θεραπευτική αξιοποίηση θα μπορούσε, ιδανικά, να επιτευχθεί με την απενεργοποίηση της μεταβολικής οδού της βιταμίνης Β2, ώστε να πυροδοτείται ειδικά ο θάνατος των καρκινικών κυττάρων. «Ωστόσο, ένας αναστολέας που μπορεί να το κάνει αυτό ακόμα λείπει», λέει η Skafar. Για να αντιμετωπίσουν την έλλειψη αυτή, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ροζοφλαβίνη, φυσική ένωση που παράγουν βακτήρια και έχει παρόμοια δομή με τη βιταμίνη Β2.
Προς στοχευμένες αντικαρκινικές θεραπείες με τη φερρόπτωση
Σε μοντέλα καρκινικών κυττάρων στο εργαστήριο, η ομάδα του Καθηγητή Friedmann Angeli εξέτασε τη δραστική ουσία. «Αποδείχθηκε ότι η ροζοφλαβίνη πυροδοτεί τη φερρόπτωση σε χαμηλές συγκεντρώσεις», λέει ο επικεφαλής της ομάδας. «Τα πειράματά μας δείχνουν την εφικτότητα αυτής της ιδέας». Τα ευρήματα ανοίγουν τον δρόμο για την ανάπτυξη στοχευμένων θεραπειών κατά του καρκίνου που βασίζονται στη φερρόπτωση.
Στο επόμενο στάδιο, η ερευνητική ομάδα θα εργαστεί στην ανάπτυξη αναστολέων του μεταβολισμού της βιταμίνης Β2, με σκοπό να αξιολογήσει τη χρήση τους σε προκλινικά μοντέλα καρκίνου.
Ο Friedmann Angeli προσθέτει: «Η φερρόπτωση δεν είναι σχετική μόνο με τον καρκίνο. Αυξανόμενα στοιχεία υποδηλώνουν ότι συμβάλλει επίσης σε παθολογικές διαδικασίες σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες και σε βλάβες ιστών μετά από μεταμόσχευση οργάνων ή βλάβη ισχαιμίας-επαναιμάτωσης».
Κατά συνέπεια, η διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο ο μεταβολισμός της βιταμίνης Β2 επηρεάζει τη φερρόπτωση ενδέχεται να έχει ευρύτερη σημασία για ασθένειες στις οποίες η διαδικασία αυτή είναι υπερβολική ή ανεπαρκής.
Περισσότερες πληροφορίες: Riboflavin metabolism shapes FSP1-driven ferroptosis resistance, Nature Cell Biology (2026). DOI: 10.1038/s41556-025-01856-x www.nature.com/articles/s41556-025-01856-x.
Συνοπτικά
- Η ριβοφλαβίνη, γνωστή και ως βιταμίνη Β2, εμποδίζει τα καρκινικά κύτταρα να υποστούν φερρόπτωση, έναν τύπο προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου.
- Η FSP1, μια πρωτεΐνη, βοηθά τα καρκινικά κύτταρα να αντιστέκονται στη φερρόπτωση, ενώ η βιταμίνη Β2 ενισχύει την αντίσταση αυτή.
- Σύμφωνα με την έρευνα, η στοχευμένη παρέμβαση στη μεταβολική οδό της βιταμίνης Β2 ενδέχεται να καταστήσει τα καρκινικά κύτταρα πιο ευαίσθητα στη φερρόπτωση.
- Η φυσική ένωση ροζοφλαβίνη έχει φανεί ότι είναι σε θέση να προωθήσει τη φερρόπτωση στα καρκινικά κύτταρα.
- Οι ερευνητές επιδιώκουν την ανάπτυξη αναστολέων της βιταμίνης Β2, με στόχο νέες θεραπείες για τον καρκίνο και άλλες παθολογικές καταστάσεις.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/i-vitamini-v2-prostateyei-ta-karkinika-kyttara/23023
