Λιγούρες για φαγητό: η πείνα τις εντείνει και δεν φταίει η έλλειψη αυτοελέγχου

Υπάρχει λόγος που η συμβουλή «μην πηγαίνεις για ψώνια πεινασμένος» είναι τόσο γνωστή. Μπορεί να μπείτε στο σούπερ μάρκετ έχοντας σκοπό να αγοράσετε λίγα βασικά τρόφιμα και, είκοσι λεπτά αργότερα, να βρίσκεστε μπροστά στον φούρνο σκεπτόμενοι σοβαρά να πάρετε ένα γλυκό που δεν είχατε καν στο μυαλό σας όλη την εβδομάδα.

Συχνά αποδίδουμε τέτοιες στιγμές στην έλλειψη θέλησης και λέμε στον εαυτό μας ότι θα έπρεπε να έχουμε μεγαλύτερη πειθαρχία ή καλύτερο αυτοέλεγχο. Οι ερευνητές, όμως, αρχίζουν να κατανοούν ότι η πείνα μπορεί να κάνει κάτι περισσότερο από το να αυξάνει την επιθυμία μας για φαγητό: αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος σκέφτεται το φαγητό.

Νέα μελέτη διαπίστωσε ότι οι άνθρωποι, όταν πεινούσαν, μπορούσαν να φανταστούν τη γεύση, τη μυρωδιά και την αισθητηριακή εμπειρία του φαγητού πιο γρήγορα και πιο ζωντανά απ’ ό,τι όταν ήταν χορτάτοι. Η σκέψη μιας φέτας πίτσας δεν περνούσε απλώς από το μυαλό τους· μπορούσαν πιο εύκολα να φανταστούν τη μυρωδιά και τη γεύση της, καθώς και πόσο ικανοποιητικό θα ήταν να τη φάνε.

Πώς η πείνα επηρεάζει τις σκέψεις για το φαγητό

Στη μελέτη συμμετείχαν περίπου 60 άτομα, τα οποία έκαναν ασκήσεις νοερής απεικόνισης τροφίμων τόσο όταν πεινούσαν όσο και όταν ήταν χορτάτα. Οι ερευνητές τούς ζήτησαν να φανταστούν διαφορετικές πτυχές της κατανάλωσης τροφίμων, όπως τη γεύση, τη μυρωδιά και την υφή. Στη συνέχεια μέτρησαν πόσο ζωντανές ήταν αυτές οι εικόνες, πόσο εύκολα σχηματίζονταν και πόσο γρήγορα έρχονταν στο μυαλό.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι, όταν οι συμμετέχοντες πεινούσαν, οι σκέψεις που σχετίζονταν με το φαγητό ήταν εντονότερες: σχηματίζονταν πιο εύκολα, ήταν πιο ζωντανές και εμφανίζονταν ταχύτερα. Η επίδραση ήταν ιδιαίτερα εμφανής όταν φαντάζονταν εμπειρίες που σχετίζονται με τη γεύση, όπως τη γεύση και τη μυρωδιά.

Με την πρώτη ματιά, αυτό μπορεί να μοιάζει αυτονόητο: το φαγητό ακούγεται πιο δελεαστικό όταν πεινάμε. Τα ευρήματα, ωστόσο, υποδηλώνουν ότι μπορεί να συμβαίνει κάτι βαθύτερο.

Η πείνα δεν αυξάνει μόνο την όρεξη

Όταν πεινάτε πραγματικά, ο εγκέφαλός σας γίνεται καλύτερος στο να φαντάζεται το φαγητό. Η μυρωδιά του φρέσκου ψωμιού μοιάζει πιο έντονη, η σκέψη μιας ζουμερής φέτας πίτσας είναι δυσκολότερο να φύγει από το μυαλό και μπορείτε σχεδόν να γευτείτε το επιδόρπιο πριν καν το παραγγείλετε.

Αυτό δεν συμβαίνει επειδή ξαφνικά εξαφανίστηκε η θέλησή σας. Ο εγκέφαλος ανταποκρίνεται σε ένα βιολογικό σήμα που λέει: «Χρειαζόμαστε ενέργεια».

Από εξελικτική σκοπιά, αυτό είναι απολύτως λογικό. Αν η τροφή δεν ήταν πάντα διαθέσιμη, θα ήταν πολύ χρήσιμο ο εγκέφαλος να επικεντρώνεται στην αναζήτηση και την εξασφάλισή της κάθε φορά που εμφανιζόταν το αίσθημα της πείνας.

Το πρόβλημα είναι ότι οι περισσότεροι δεν ζούμε σε συνθήκες έλλειψης τροφής, αλλά αφθονίας. Το ίδιο βιολογικό σύστημα που κάποτε βοηθούσε τους ανθρώπους να επιβιώσουν λειτουργεί σήμερα σε έναν κόσμο όπου τρόφιμα που προσφέρουν έντονη ευχαρίστηση βρίσκονται σε κάθε γωνία, σε κάθε διάδρομο του σούπερ μάρκετ και συχνά στην κουζίνα μας.

Έτσι, μια έντονη λιγούρα δεν σημαίνει απαραίτητα αποτυχία αυτοελέγχου. Μπορεί απλώς ο εγκέφαλος να κάνει αυτό για το οποίο είναι σχεδιασμένος.

Μην περιμένετε να πεινάσετε υπερβολικά

Ένα από τα σημεία που αναδεικνύει η μελέτη είναι ότι συχνά είναι ευκολότερο να διαχειριστούμε τις λιγούρες όταν δεν αφήνουμε την πείνα να γίνει υπερβολική. Όταν πεινάμε πάρα πολύ, δεν παίρνουμε αποφάσεις για το φαγητό υπό τις ίδιες συνθήκες όπως δύο ώρες νωρίτερα.

Μερικές απλές συνήθειες μπορεί να βοηθήσουν:

• Δώστε προτεραιότητα στην πρωτεΐνη στα γεύματα, ώστε να νιώθετε χορτάτοι για περισσότερη ώρα.
• Συμπεριλάβετε τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες, όπως φρούτα, λαχανικά, όσπρια και δημητριακά ολικής άλεσης.
• Αποφύγετε τα μεγάλα διαστήματα χωρίς φαγητό, αν διαπιστώνετε ότι μετά πεινάτε υπερβολικά.
• Έχετε μαζί σας χορταστικά και θρεπτικά σνακ για τις ημέρες με φορτωμένο πρόγραμμα.
• Και, ναι, προσπαθήστε να μην πηγαίνετε για ψώνια με άδειο στομάχι.

Τι δείχνουν τα ευρήματα

Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η πείνα δεν μας κάνει απλώς να θέλουμε περισσότερο φαγητό. Αλλάζει το πόσο ζωντανά και πειστικά μπορεί ο εγκέφαλος να το φανταστεί. Έτσι, το φαγητό τραβά περισσότερο την προσοχή, φαίνεται πιο δελεαστικό και είναι δυσκολότερο να το αγνοήσουμε.

Γι’ αυτό οι επιτυχημένες διατροφικές συνήθειες σπάνια βασίζονται μόνο στη θέληση. Βοηθά να δημιουργούμε ρουτίνες που κάνουν τις καλές επιλογές ευκολότερες, πριν η πείνα γίνει πολύ έντονη.

Μερικές φορές, η πιο έξυπνη διατροφική στρατηγική δεν είναι να αντισταθείτε σε μια λιγούρα, αλλά να φροντίσετε να μην πεινάσετε τόσο ώστε να γίνει αδύνατο να την αγνοήσετε.