Μεγάλου εύρους μελέτη, που παρουσιάστηκε στο UEG Week 2026, εντόπισε διακριτά μοτίβα αντισωμάτων έως και 10 χρόνια πριν από τη διάγνωση φλεγμονώδους νόσου του εντέρου (IBD). Τα ευρήματα ενδέχεται να ανοίξουν νέους δρόμους για τον έγκαιρο εντοπισμό του κινδύνου και να δώσουν στοιχεία για τη μελλοντική πορεία της νόσου.
Η IBD είναι μια ομάδα χρόνιων παθήσεων, στις οποίες περιλαμβάνονται η νόσος του Crohn (CD) και η ελκώδης κολίτιδα (UC). Σε αυτές, μη φυσιολογικές ανοσολογικές αντιδράσεις συμβάλλουν στη συνεχιζόμενη φλεγμονή και βλάβη του πεπτικού συστήματος. Αν και αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο ότι η IBD εξελίσσεται για μεγάλο διάστημα πριν από τη διάγνωση, γνωρίζουμε σχετικά λίγα για τις ανοσολογικές αλλαγές που συμβαίνουν στο μεταξύ.
Για να διερευνήσουν αυτές τις αλλαγές, οι ερευνητές ανέλυσαν 2.000 δείγματα ορού από 500 άτομα: 200 που εμφάνισαν νόσο του Crohn, 200 που εμφάνισαν ελκώδη κολίτιδα και 100 υγιείς μάρτυρες, αντιστοιχισμένους ως προς την ηλικία και το φύλο. Τα δείγματα είχαν συλλεχθεί κατά τη διάγνωση και περίπου δύο, τέσσερα και 10 χρόνια νωρίτερα.
Οι ερευνητές εξέτασαν τις αντιδράσεις αντισωμάτων σε περίπου 357.000 αντιγόνα που σχετίζονταν με μικρόβια, ιούς, τρόφιμα και το ανοσοποιητικό σύστημα, ώστε να μελετήσουν τα μοτίβα αντισωμάτων τα χρόνια πριν από τη διάγνωση.
Αλλαγές στα αντισώματα εμφανίζονται έως και μία δεκαετία νωρίτερα
Στα 2.000 δείγματα, οι ερευνητές εντόπισαν 123.980 διαφορετικά αντισώματα. Σε σύγκριση με τους υγιείς μάρτυρες, η ποικιλία των αντισωμάτων ήταν σημαντικά μικρότερη στα άτομα που αργότερα εμφάνισαν νόσο του Crohn ή ελκώδη κολίτιδα. Και στις δύο παθήσεις καταγράφηκαν διακριτές αντιδράσεις αντισωμάτων έως και 10 χρόνια πριν από τη διάγνωση.
Στη νόσο του Crohn παρατηρήθηκαν αυξημένες αντιδράσεις κατά των ερπητοϊών και αντισώματα κατά της φλαγγελίνης, ιδίως σε άτομα που αργότερα εμφάνισαν επιπλεγμένη νόσο ή νόσο στον ειλεό. Αντίθετα, οι αντιδράσεις σε βακτήρια με κάψα μειώνονταν σταδιακά όσο πλησίαζε η διάγνωση.
Στην ελκώδη κολίτιδα, οι αυξανόμενες αντιδράσεις αντισωμάτων κατά των ερπητοϊών και αυτοαντιγόνων συνοδεύονταν από μειωμένη αντιδραστικότητα σε παθογόνα με κάψα.
Τα μοντέλα διακρίνουν τη μελλοντική νόσο και τις επιπλοκές
Όταν οι πρώιμες αυτές υπογραφές αντισωμάτων συνδυάστηκαν με μοντέλα μηχανικής μάθησης, τα μοντέλα διέκριναν τα άτομα που αργότερα θα εμφάνιζαν νόσο του Crohn ή ελκώδη κολίτιδα από τους υγιείς μάρτυρες, έως και 10 χρόνια πριν από τη διάγνωση. Οι τιμές της επιφάνειας κάτω από την καμπύλη (AUC) ήταν 0,90 και 0,84, αντίστοιχα.
Τα προφίλ διέκριναν επίσης τα άτομα που αργότερα εμφάνισαν επιπλεγμένη νόσο του Crohn από εκείνα που εμφάνισαν μη επιπλεγμένη νόσο, έως και περίπου 10 χρόνια πριν από τη διάγνωση, με AUC 0,85.
Σχολιάζοντας τα ευρήματα, ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, δρ Arno Bourgonje, δήλωσε: «Είναι συναρπαστικό να βλέπουμε ότι η επιπλεγμένη νόσος του Crohn κατά τη διάγνωση συνδέεται με ένα διακριτό προφίλ αντισωμάτων, το οποίο υπάρχει χρόνια πριν από τα πρώτα κλινικά συμπτώματα και δεν αποτελεί απλώς συνέπεια της εξέλιξης της νόσου μετά τη διάγνωση.
»Το γεγονός ότι εντοπίζονται αυτά τα μοτίβα τόσο νωρίς δείχνει ότι η ανάλυση των αντισωμάτων θα μπορούσε να συμβάλει στον έγκαιρο εντοπισμό του κινδύνου, στη διάκριση των υποτύπων της νόσου και στον έγκαιρο εντοπισμό των ασθενών που ενδέχεται να ωφεληθούν από εντατικότερη θεραπεία.»
Χρειάζεται επιβεβαίωση πριν από τον κλινικό έλεγχο
Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι, παρότι τα ευρήματα αποτελούν σημαντική απόδειξη της αρχής, απαιτείται περαιτέρω έρευνα προτού αξιοποιηθούν για την ανάπτυξη κλινικού ελέγχου.
«Επόμενη προτεραιότητα είναι να επιβεβαιώσουμε αυτές τις υπογραφές σε ανεξάρτητους, πιο ποικιλόμορφους πληθυσμούς που θα παρακολουθούνται προοπτικά», κατέληξε ο Bourgonje.
«Πρέπει επίσης να προσδιορίσουμε την πρόσθετη αξία τους σε συνδυασμό με γενετικούς, κλινικούς και άλλους αιματολογικούς δείκτες, να μετατρέψουμε τα ευρήματα σε μια αναπαραγώγιμη και οικονομικά προσιτή στοχευμένη εξέταση και, τελικά, να αποδείξουμε ότι η χρήση της οδηγεί πράγματι σε καλύτερες κλινικές εκβάσεις.»
Bourgonje, A.R. και συν. «Αποκρυπτογράφηση της πρόδρομης φάσης της φλεγμονώδους νόσου του εντέρου έως και 10 χρόνια πριν από την έναρξη της νόσου μέσω μαζικά παράλληλης ορολογικής ανάλυσης».
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/flegmonodis-nosos-toy-enteroy-allages-sto-anosopoiitiko-isos-fainontai-eos-kai-10-chronia-prin-apo-ti-diagnosi/24405
