Μικροβίωμα του εντέρου: μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό κινδύνου άνοιας

Σε μια μελέτη που θεωρείται η πρώτη του είδους της, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Κάρντιφ και το Imperial College London εξέτασαν τόσο τα βακτήρια του εντέρου όσο και χημικές ουσίες. Τα ευρήματα θα μπορούσαν να συμβάλουν στην έγκαιρη διάγνωση και στον εντοπισμό ανθρώπων που κινδυνεύουν να παρουσιάσουν ταχύτερη επιδείνωση.

Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό MedComm.

«Η μελέτη αυτή μάς οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το έντερο θα μπορούσε να προσφέρει ένα παράθυρο στο τι συμβαίνει στον εγκέφαλο στα πρώτα στάδια της γνωστικής έκπτωσης», δήλωσε ο Paul Morgan, καθηγητής βιολογίας του συμπληρώματος στο Τμήμα Λοιμώξεων και Ανοσίας.

Διαφορές στα βακτήρια και στις χημικές ουσίες του εντέρου

Οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα κοπράνων από 35 ηλικιωμένους. Οι περισσότεροι συμμετείχαν ως ζευγάρια που ζούσαν μαζί, στα οποία ο ένας σύντροφος είχε ήπια γνωστική διαταραχή και ο άλλος όχι. Στη συνέχεια, χρησιμοποίησαν μηχανική μάθηση για να εξετάσουν αν τα δείγματα μπορούσαν να βοηθήσουν στη διάγνωση της κατάστασης και στην πρόβλεψη του ρυθμού εξέλιξής της.

Η μελέτη διαπίστωσε ότι τα άτομα με ήπια γνωστική διαταραχή είχαν διαφορετική σύνθεση βακτηρίων του εντέρου σε σύγκριση με όσους δεν παρουσίαζαν γνωστική διαταραχή. Ειδικότερα, εμφάνιζαν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα των βακτηρίων Izemoplasmatales spp. και της χημικής ουσίας προλίνης στο έντερο. Παράλληλα, είχαν χαμηλότερα επίπεδα των βακτηρίων Ruminococcus spp. και Lachnospira spp., καθώς και της χημικής ουσίας φουμαρικού οξέος.

Τα συγκεκριμένα βακτήρια ανήκουν σε μια ευρύτερη ομάδα που έχει συσχετιστεί με την υγεία του εγκεφάλου σε προηγούμενες μελέτες.

Η ερευνητική ομάδα εξέτασε επίσης αυτούς τους βακτηριακούς δείκτες σε μια ανεξάρτητη ομάδα ανθρώπων από προηγούμενη μελέτη και διαπίστωσε ότι εξακολουθούσαν να μπορούν να ξεχωρίσουν τα άτομα με ήπια γνωστική διαταραχή από τους υγιείς.

Δείκτες που συνδέονται με ταχύτερη γνωστική έκπτωση

Οι ερευνητές παρακολούθησαν για έναν χρόνο άτομα με ήπια γνωστική διαταραχή. Διαπίστωσαν ότι όσοι είχαν αρχικά υψηλότερα επίπεδα των βακτηρίων Bilophila spp. και των χημικών ουσιών αργινίνης, ασπαρτικού οξέος και υποξανθίνης, καθώς και χαμηλότερα επίπεδα Coprococcus spp., παρουσίασαν ταχύτερη έκπτωση στη μνήμη και στις δεξιότητες σκέψης.

Ο συν-συγγραφέας της μελέτης, Dr. You Zhou από το Πανεπιστήμιο του Κάρντιφ, δήλωσε: «Η ήπια γνωστική διαταραχή αφορά περίπου έναν στους τέσσερις ηλικιωμένους παγκοσμίως, αλλά δεν διαθέτουμε έναν απλό τρόπο να διαπιστώσουμε ποιοι θα παρουσιάσουν γρήγορη επιδείνωση».

«Διαπιστώσαμε ότι ένας συνδυασμός βακτηρίων και χημικών ουσιών του εντέρου μπορούσε να διακρίνει με υψηλή ακρίβεια τα άτομα με ήπια γνωστική διαταραχή από τους υγιείς, ενώ ορισμένες χημικές ουσίες του εντέρου συνδέονταν στενά με ταχύτερη έκπτωση μέσα στον επόμενο χρόνο», ανέφερε ο Zhou, ανώτερος λέκτορας.

Απαιτούνται μεγαλύτερες μελέτες για την επιβεβαίωση των ευρημάτων

«Αυτή ήταν μια μικρή μελέτη και τα ευρήματα χρειάζεται να επιβεβαιωθούν σε μεγαλύτερες ομάδες, ωστόσο δείχνουν προς την κατεύθυνση απλών, μη επεμβατικών εξετάσεων που θα μπορούσαν κάποια μέρα να υποστηρίξουν την έγκαιρη διάγνωση».

Ο συν-συγγραφέας Julian Marchesi από το Imperial College London δήλωσε: «Τα βακτήρια και οι χημικές ουσίες του εντέρου αναγνωρίζονται ολοένα και περισσότερο ως ένας σημαντικός σύνδεσμος ανάμεσα στο έντερο και τον εγκέφαλο. Εξετάζοντάς τα μαζί, αποκτούμε μια πολύ πληρέστερη εικόνα των αλλαγών που παρατηρούνται σε άτομα με ήπια γνωστική διαταραχή. Μελλοντικές μελέτες σε μεγαλύτερες ομάδες ασθενών θα βοηθήσουν να προσδιοριστεί με ακρίβεια ποια μικρόβια και ποιες χημικές ουσίες έχουν τη μεγαλύτερη σημασία».

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι χρειάζονται περαιτέρω μελέτες σε πιο διαφορετικές ομάδες ανθρώπων, καθώς και διερεύνηση της επίδρασης της διατροφής, του τρόπου ζωής, της εθνικότητας, του περιβάλλοντος και του γενετικού κινδύνου.

Birong Zhang et al., «Profiling Gut Microbiome and Metabolites Aids Diagnosis and Prediction of Progression in Mild Cognitive Impairment», MedComm (2026). DOI: 10.1002/mco2.71045.