Ελεγκτικό Συνέδριο: Κενά στη διαχείριση φαρμάκων 2,6 δισ. ευρώ στον ΕΟΠΥΥ

Ελλείψεις στους ελέγχους, στα πληροφοριακά συστήματα και στην εποπτεία των φαρμακείων του ΕΟΠΥΥ καταγράφει η έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Το 2025 διακινήθηκαν μέσω των φαρμακείων του ΕΟΠΥΥ φάρμακα αξίας 2,6 δισ. ευρώ, αλλά η έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου καταγράφει σοβαρές αδυναμίες στην παρακολούθηση και στον έλεγχο των αποθεμάτων. Μεταξύ των ευρημάτων περιλαμβάνονται διαφορές ανάμεσα στις καταγεγραμμένες ποσότητες και σε εκείνες που υπήρχαν πραγματικά, καθυστερημένες απογραφές, ανεπαρκής πληροφοριακή υποστήριξη και έλλειψη τακτικών ελέγχων.

Η έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου αξιολογεί αν εφαρμόζονται επαρκείς δικλίδες ασφαλείας σε κάθε φάση διαχείρισης των φαρμάκων, από την παραλαβή και τη φύλαξή τους μέχρι τη διάθεσή τους.

Τα ευρήματα φανερώνουν προβλήματα στην οργάνωση, στο προσωπικό και στην εποπτεία των φαρμακείων, καθώς και περιορισμένες δυνατότητες των πληροφοριακών συστημάτων να ελέγχουν κρίσιμα δεδομένα.

Μέσα σε ένα έτος, η αξία των φαρμάκων που διαχειρίστηκε ο Οργανισμός αυξήθηκε κατά 13%: από 2,3 δισ. ευρώ το 2024 έφτασε τα 2,6 δισ. ευρώ το 2025. Οι υπολογισμοί γίνονται με τιμές προμήθειας, χωρίς ΦΠΑ και πριν υπολογιστούν οι εκπτώσεις διαπραγμάτευσης, τα rebates και το clawback.

Ασυμφωνίες στις αποθήκες και στο πληροφοριακό σύστημα

Ο έλεγχος κάλυψε 14 φαρμακεία, από τα 39 που λειτουργούσαν στο δίκτυο όταν πραγματοποιήθηκε η διαδικασία· σήμερα έχουν περιοριστεί σε 37. Σε κάθε μονάδα εξετάστηκαν 20 κωδικοί φαρμάκων, επιλεγμένοι με κριτήριο την αξία και τη συχνότητα διακίνησής τους.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ποσότητες που καταχωρίζονταν στο πληροφοριακό σύστημα διέφεραν από τα πραγματικά αποθέματα. Οι ελεγκτές διαπίστωσαν, επίσης, πως οι απογραφές δεν γίνονταν πάντα στις προβλεπόμενες προθεσμίες ή σύμφωνα με την απαιτούμενη διαδικασία.

Οι αποκλίσεις συνδέθηκαν εν μέρει με εκκρεμότητες παλαιότερων ετών που παρέμεναν ανοιχτές και με καθυστερήσεις στην καταχώριση της πραγματικής εξαγωγής φαρμάκων από τις αποθήκες. Σε δύο φαρμακεία με αυξημένο φόρτο εργασίας, το πληροφοριακό σύστημα δεν εμφάνιζε το αρχικό υπόλοιπο, δυσκολεύοντας τον υπολογισμό της ποσότητας και της αξίας των τελικών αποθεμάτων.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι διαφορές δεν αιτιολογούνταν όπως προβλέπεται, ενώ δεν τηρούνταν πάντοτε τα βήματα ενημέρωσης των αρμόδιων οργάνων.

Απουσιάζουν ειδοποιήσεις για λήξεις φαρμάκων και χαμηλά αποθέματα

Η έκθεση εντοπίζει σοβαρούς περιορισμούς και στις λειτουργίες του πληροφοριακού συστήματος των φαρμακείων. Όταν διενεργήθηκε ο έλεγχος, δεν υπήρχε αυτοματοποιημένος τρόπος παρακολούθησης των ημερομηνιών λήξης κατά την αποθήκευση των φαρμάκων. Για τον έλεγχο αυτό, οι εργαζόμενοι κατέφευγαν σε χειροκίνητες διαδικασίες και σε αρχεία εκτός του συστήματος.

Επιπλέον, το σύστημα δεν εξέδιδε αυτόματη ειδοποίηση όταν τα αποθέματα πλησίαζαν στην εξάντληση ή έπεφταν κάτω από τα όρια ασφαλείας. Κατά συνέπεια, οι παραγγελίες βασίζονταν σε μεγάλο βαθμό στην εμπειρία του προσωπικού.

Η έκθεση καταγράφει ακόμη παραγγελίες φαρμάκων που υπήρχαν ήδη στις αποθήκες, παρότι δεν είχε σημειωθεί κατανάλωσή τους τους προηγούμενους μήνες.

Προβλήματα εντοπίστηκαν και στη σύνδεση μεταξύ των αποθηκών. Δεν υπήρχε άμεση ενημέρωση των φαρμακείων για τα αποθέματα άλλων μονάδων. Αν ένα φάρμακο έλειπε από κάποιο σημείο, για να αναζητηθεί σε άλλο φαρμακείο έπρεπε να επικοινωνήσουν με την κεντρική υπηρεσία ή να συνεννοηθούν μεταξύ τους οι εργαζόμενοι.

Παραμένει σε εκκρεμότητα ο Οργανισμός Εσωτερικής Υπηρεσίας

Το Ελεγκτικό Συνέδριο σημειώνει ότι ο νέος Οργανισμός Εσωτερικής Υπηρεσίας του ΕΟΠΥΥ δεν έχει ακόμη συνταχθεί, αν και έχουν περάσει πάνω από δέκα χρόνια από την οργανωτική αναδιάρθρωση του Οργανισμού.

Η καθυστέρηση δυσκολεύει τον προσδιορισμό των αναγκών κάθε φαρμακείου, την ορθολογική κατανομή των θέσεων, την περιγραφή των καθηκόντων και την τοποθέτηση εργαζομένων με εξειδικευμένη κατάρτιση.

Όπως επισημαίνει η έκθεση, το προσωπικό προσπαθεί να διασφαλίσει την εύρυθμη λειτουργία των φαρμακείων. Ωστόσο, όταν σημαντικό μέρος των αναγκών καλύπτεται από εργαζομένους με συμβάσεις ορισμένου χρόνου, ανακύπτουν κίνδυνοι για τη συνέχεια και την αποτελεσματικότητα της λειτουργίας τους.

Σε αρκετές μονάδες, οι εργαζόμενοι εκτελούν περισσότερες από μία εργασίες, αναλαμβάνοντας από την παραλαβή μέχρι και την απογραφή των φαρμάκων. Αυτό περιορίζει τον διαχωρισμό των αρμοδιοτήτων και τη δυνατότητα ανεξάρτητου ελέγχου.

Προβλήματα στην εποπτεία και στους εσωτερικούς ελέγχους των φαρμακείων

Η έκθεση υπογραμμίζει ειδικά ότι δεν ασκούνταν συστηματική εποπτεία στα φαρμακεία. Όπως αναφέρει, μέχρι την ολοκλήρωση του ελέγχου, η οργάνωση και η λειτουργία τους δεν είχαν ελεγχθεί από τη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου του ΕΟΠΥΥ.

Παράλληλα, στα περισσότερα φαρμακεία που ελέγχθηκαν δεν διαπιστώθηκε ότι τα αρμόδια επιτελικά όργανα του Οργανισμού είχαν πραγματοποιήσει ελέγχους κατά το εξεταζόμενο διάστημα. Σε κάποιες περιπτώσεις, ο πιο πρόσφατος διοικητικός έλεγχος που καταγραφόταν είχε γίνει το 2015.

Επιπλέον, το Ελεγκτικό Συνέδριο σημειώνει ότι δεν υπήρχε ολοκληρωμένο Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου, το οποίο να καταγράφει με συστηματικό τρόπο τους δημοσιονομικούς κινδύνους και να προβλέπει κατάλληλες δικλίδες για την αντιμετώπισή τους.

Ο έλεγχος κατέγραψε επίσης, σε ορισμένες περιπτώσεις, προβλήματα στις προδιαγραφές λειτουργίας των φαρμακείων. Οι ελλείψεις αφορούσαν τη διάταξη των χώρων, τον εξοπλισμό που απαιτείται για την ορθή συντήρηση των φαρμάκων, καθώς και την προστασία από κακόβουλες ενέργειες.

Το διαχειριστικό πρόγραμμα που τέθηκε σε πιλοτική λειτουργία

Ο ΕΟΠΥΥ, από την πλευρά του, επικαλέστηκε τον ψηφιακό μετασχηματισμό ως απάντηση στις τεχνολογικές αδυναμίες που είχαν καταγραφεί. Τα στοιχεία της έκθεσης αναφέρουν ότι από τον Νοέμβριο του 2025 λειτουργούσε πιλοτικά νέο διαχειριστικό πρόγραμμα στο φαρμακείο της Αγίας Παρασκευής.

Τα αποτελέσματα του ελέγχου καταδεικνύουν ότι χρειάζεται να ενισχυθούν οι διαδικασίες καταγραφής και παρακολούθησης των αποθεμάτων, να επιταχυνθούν οι απογραφές, να αποσαφηνιστεί η κατανομή αρμοδιοτήτων και να διασφαλιστεί η συστηματική εποπτεία.