Άπνοια στον ύπνο: Συμπτώματα, αίτια και τρόποι αντιμετώπισης

Η υπνική άπνοια είναι μια κατάσταση κατά την οποία η αναπνοή διακόπτεται και επανέρχεται στη διάρκεια του ύπνου. Ορισμένοι τύποι προκαλούν ροχαλητό και υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας. Περίοδοι χωρίς αναπνοή στον ύπνο μπορεί να εμφανιστούν και στα βρέφη.

Οι διαταραχές της αναπνοής στον ύπνο έχουν διαφορετικά πιθανά αίτια, ανάλογα με τον τύπο της άπνοιας.

Αποφρακτική υπνική άπνοια

Η αποφρακτική υπνική άπνοια είναι η συχνότερη αιτία διακοπής της αναπνοής στον ύπνο. Οφείλεται σε απόφραξη του ανώτερου αεραγωγού, συνήθως από τους ιστούς της περιοχής.

Η απόφραξη μπορεί να κάνει τη γλώσσα να πέσει προς τη μαλακή υπερώα ή τον λαιμό, δυσκολεύοντας την αναπνοή.

Όταν συμβαίνει αυτό, η αναπνοή μπορεί να σταματήσει προσωρινά και να ξυπνήσει το άτομο. Μερικές φορές, το άτομο ξυπνά με αίσθημα πανικού ή με την εντύπωση ότι δεν μπορεί να αναπνεύσει.

Η αποφρακτική υπνική άπνοια μπορεί επίσης να προκαλεί ροχαλητό. Κάποιοι ξυπνούν αρκετές φορές μέσα στη νύχτα χωρίς να το θυμούνται. Η κατάσταση μπορεί ακόμη να προκαλέσει κόπωση κατά τη διάρκεια της ημέρας και δυσκολία στη συγκέντρωση.

Υπνική άπνοια μπορεί να εμφανίσει οποιοσδήποτε. Είναι, ωστόσο, συχνότερη στους άνδρες, στα άτομα με παχυσαρκία και σε όσους κοιμούνται ανάσκελα.

Χωρίς κατάλληλη αντιμετώπιση, η κατάσταση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο υψηλής αρτηριακής πίεσης, διαβήτη και άλλων προβλημάτων υγείας.

Μια συσκευή συνεχούς θετικής πίεσης στους αεραγωγούς (CPAP) μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη της άπνοιας, κρατώντας τους αεραγωγούς ανοιχτούς με σταθερή ροή αέρα. Άλλες επιλογές αντιμετώπισης περιλαμβάνουν:

• Στοματικούς νάρθηκες που συγκρατούν τη γλώσσα στη θέση της και βοηθούν να μην καταρρεύσει ο αεραγωγός.
• Αποφυγή του ύπνου ανάσκελα.
• Αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως η διατήρηση μέτριου σωματικού βάρους.
• Χειρουργική επέμβαση για τη διόρθωση ανατομικών προβλημάτων του ανώτερου αεραγωγού που αυξάνουν τον κίνδυνο απόφραξης.
• Αποφυγή του αλκοόλ, του καπνίσματος και ουσιών που αυξάνουν τον κίνδυνο αναπνευστικών προβλημάτων τη νύχτα.

Κεντρική υπνική άπνοια

Η κεντρική υπνική άπνοια (CSA) εμφανίζεται όταν προβλήματα στα σήματα που στέλνει ο εγκέφαλος επηρεάζουν την ικανότητα αναπνοής. Μπορεί να αποτελεί ένδειξη σοβαρής ιατρικής κατάστασης, η οποία ενδέχεται να απειλήσει τη ζωή.

Πιθανά αίτια της κεντρικής υπνικής άπνοιας είναι:

• Φάρμακα: Ορισμένα φάρμακα, όπως τα οπιοειδή ή τα αγχολυτικά, μπορεί να επιβραδύνουν τη δραστηριότητα του κεντρικού νευρικού συστήματος και να οδηγήσουν σε κεντρική υπνική άπνοια. Η κατάσταση μπορεί να εμφανιστεί και μετά τη λήψη υψηλών δόσεων αυτών των φαρμάκων ή σε περίπτωση υπερδοσολογίας.
• Αναπνοή Cheyne-Stokes: Πρόκειται για ένα πρότυπο αναπνοής που εμφανίζεται μερικές φορές στα προχωρημένα στάδια καρδιακής ανεπάρκειας ή ανεπάρκειας άλλων οργάνων. Συνήθως περιλαμβάνει περιόδους υπεραερισμού και παύσεις της αναπνοής. Είναι συχνότερο σε άτομα που βρίσκονται κοντά στο τέλος της ζωής τους.
• Πρωτοπαθής υπνική άπνοια: Μια άλλη κατάσταση κατά την οποία η αναπνοή διακόπτεται στον ύπνο χωρίς να υπάρχει σαφής αιτία.

Η πρόγνωση της κεντρικής υπνικής άπνοιας μπορεί να είναι σοβαρή, ιδίως όταν υπάρχει υποκείμενο πρόβλημα υγείας. Η βασική αντιμετώπιση είναι η θεραπεία του υποκείμενου αιτίου, η οποία μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα.

Για ορισμένα άτομα με κεντρική υπνική άπνοια, μπορεί να εξεταστεί δοκιμαστική χρήση συσκευής CPAP, αφού αντιμετωπιστεί η υποκείμενη αιτία. Η συσκευή βοηθά αντιμετωπίζοντας αποφρακτική άπνοια που δεν έχει αναγνωριστεί.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι γιατροί μπορεί να εξετάσουν τη χρήση συσκευής προσαρμοζόμενου σερβοαερισμού (ASV). Η συσκευή παρακολουθεί την αναπνοή και προσαρμόζει τα επίπεδα πίεσης, ώστε να διατηρεί σταθερό τον όγκο αέρα που εισέρχεται στους πνεύμονες κατά τη διάρκεια του ύπνου.

Μικτή υπνική άπνοια

Η μικτή υπνική άπνοια, γνωστή και ως σύνθετη υπνική άπνοια, συνδυάζει την αποφρακτική και την κεντρική υπνική άπνοια.

Τα άτομα με μικτή υπνική άπνοια μπορεί αρχικά να εμφανίσουν αποφρακτική υπνική άπνοια. Μετά τη χρήση συσκευής CPAP για την αντιμετώπισή της, μπορεί να αναπτύξουν συμπτώματα κεντρικής υπνικής άπνοιας.

Οι επαγγελματίες υγείας εξακολουθούν να χρειάζεται να προσδιορίσουν τις βέλτιστες επιλογές αντιμετώπισης της μικτής υπνικής άπνοιας. Μία από τις καλύτερες διαθέσιμες επιλογές είναι η χρήση συσκευής CPAP. Οι γιατροί εφαρμόζουν τη χαμηλότερη ρύθμιση πίεσης που αρκεί για να διατηρούνται οι αεραγωγοί ανοιχτοί, περιορίζοντας παράλληλα τον κίνδυνο εμφάνισης συμπτωμάτων κεντρικής υπνικής άπνοιας.

Αν η CPAP δεν είναι αποτελεσματική, οι γιατροί μπορούν να δοκιμάσουν συσκευή ASV, η οποία προσφέρει μεγαλύτερο έλεγχο του αερισμού.

Άπνοια στα βρέφη

Η άπνοια είναι συχνότερη στα βρέφη, ιδιαίτερα σε όσα έχουν γεννηθεί πρόωρα. Η άπνοια στα βρέφη μπορεί να οφείλεται σε πολλούς από τους ίδιους λόγους όπως και στους ενήλικες, και να είναι αποφρακτική, κεντρική ή μικτή.

Το σύνδρομο αιφνίδιου βρεφικού θανάτου αφορά τον αιφνίδιο θάνατο ενός βρέφους που φαινόταν υγιές, χωρίς να υπάρχει σαφής αιτία. Μπορεί να συμβεί και τη νύχτα, λόγω διαταραχών της αναπνοής. Αν υπάρχουν ενδείξεις άπνοιας σε βρέφος, είναι σημαντικό να μιλήσετε με γιατρό.

Τα βρέφη με υπνική άπνοια μπορεί να χρειαστούν συσκευή αναπνευστικής υποστήριξης και, ενδεχομένως, φαρμακευτική αγωγή. Αυτά τα μέτρα είναι συνήθως βραχυπρόθεσμα. Χρειάζεται επίσης να αντιμετωπιστεί οποιαδήποτε ιατρική κατάσταση προκαλεί ή επιδεινώνει την άπνοια.

Πνιγμονή κατά τη διάρκεια της νύχτας

Υπάρχουν και λιγότερο συχνά αίτια άπνοιας.

Για παράδειγμα, ορισμένοι άνθρωποι μπορεί να πνιγούν τη νύχτα επειδή τρώνε ή βάζουν αντικείμενα στο στόμα τους ενώ υπνοβατούν. Κάποια βρέφη μπορεί επίσης να βάλουν κάτι στο στόμα τους ενώ κοιμούνται, με κίνδυνο να πνιγούν.

Οι γιατροί συνιστούν να αποφεύγονται οι περιττές κουβέρτες, τα λούτρινα και τα άλλα παιχνίδια στην κούνια του βρέφους, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος πνιγμού από ξένο αντικείμενο.

Όσοι έχουν ιστορικό διαταραχών ύπνου θα πρέπει να συζητήσουν με γιατρό πώς μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο πνιγμονής κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Πότε χρειάζεται ιατρική συμβουλή

Τα επεισόδια άπνοιας τη νύχτα μπορεί να προκαλέσουν άγχος και δυσκολία στην αναπνοή μετά το ξύπνημα. Πολλές περιπτώσεις, ωστόσο, μπορούν να αντιμετωπιστούν με συσκευές που υποστηρίζουν την αναπνοή κατά τον ύπνο.

Αν υπάρχουν ενδείξεις υπνικής άπνοιας, χρειάζεται επικοινωνία με γιατρό. Αποφύγετε την αυτοθεραπεία: ο γιατρός μπορεί να διαγνώσει τον τύπο της άπνοιας και να προτείνει την κατάλληλη αντιμετώπιση.