Σμηγματορροϊκή δερματίτιδα: 5 συνήθειες που μπορεί να επιδεινώσουν τα συμπτώματα

Υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπείες για τη σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, αλλά είναι εύκολο να κάνετε λάθος κινήσεις αν δεν γνωρίζετε τι αντιμετωπίζετε ή πώς να το διαχειριστείτε.

Όταν εμφανίζεται κάποιο πρόβλημα στο τριχωτό της κεφαλής —από συσσώρευση προϊόντων μέχρι ξαφνική φαγούρα— η αντιμετώπισή του μπορεί να απαιτήσει δοκιμές και αλλαγές. Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο για τη σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, μια αντίδραση του τριχωτού που δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωριστεί, καθώς μπορεί να συγχέεται με την ξηροδερμία ή με φλεγμονώδεις παθήσεις όπως η ψωρίαση. Αν δεν ξεκαθαρίσετε πρώτα τι ακριβώς συμβαίνει, μπορεί να ακολουθήσετε λανθασμένη θεραπευτική προσέγγιση. Ακόμη κι όταν γίνει η διάγνωση, η ανακούφιση δεν έρχεται πάντα με ευθύγραμμο τρόπο: ενδέχεται να χρειαστεί να δοκιμάσετε διαφορετικά συστατικά ή να περάσετε σε θεραπεία με συνταγή γιατρού.

Η κατανόηση της σμηγματορροϊκής δερματίτιδας και των αιτίων της μπορεί να βοηθήσει. Πρόκειται για «φλεγμονώδη αντίδραση σε έναν ζυμομύκητα, τον Malassezia, που υπάρχει στο δέρμα όλων», λέει ο Michael Tassavor, M.D., πιστοποιημένος δερματολόγος στη Νέα Υόρκη. «Σε όσους έχουν προδιάθεση, τα παράγωγα του ζυμομύκητα —ο οποίος διασπά τα έλαια του δέρματος σε ερεθιστικά λιπαρά οξέα— προκαλούν κοκκινίλα, απολέπιση και φαγούρα στις πιο λιπαρές περιοχές, όπως το τριχωτό της κεφαλής, τα φρύδια, τα πλάγια της μύτης και τα αυτιά».

Η εικόνα αυτή δεν διαφέρει εντελώς από άλλες παθήσεις του τριχωτού που προκαλούν απολέπιση. Γι’ αυτό μπορεί να είναι χρησιμότερο να τις αντιλαμβανόμαστε ως ένα φάσμα καταστάσεων και όχι ως εντελώς ξεχωριστές ασθένειες, λέει ο Tassavor. Στο ένα άκρο βρίσκεται η πιτυρίδα, με απολέπιση και ελάχιστη φλεγμονή. Στο πιο σοβαρό άκρο βρίσκεται η ψωρίαση, με παχιές, αργυρόχρωμες ή σαφώς οριοθετημένες πλάκες. «Η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα βρίσκεται στη μέση του φάσματος και προκαλεί λεπτότερα, πιο λιπαρά, κιτρινωπά λέπια με ασαφή όρια», λέει.

Είναι επίσης σημαντικό να θυμάστε ότι η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα δεν θεραπεύεται οριστικά. «Είναι μια χρόνια πάθηση που υποτροπιάζει», λέει η Sejal Shah, M.D., πιστοποιημένη δερματολόγος στη Νέα Υόρκη. Επομένως, η θεραπεία στοχεύει στη διαχείριση των συμπτωμάτων και στον έλεγχο των εξάρσεων, όχι στην οριστική εξάλειψη της πάθησης. Δείτε ποιες συνήθειες είναι προτιμότερο να αποφεύγετε για να διατηρείτε το τριχωτό καθαρό και άνετο.

1. Μην ενυδατώνετε υπερβολικά το τριχωτό

Όταν βλέπετε λέπια, είναι λογικό να υποθέσετε ότι το πρόβλημα οφείλεται στην ξηρότητα. Ωστόσο, «η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα δεν είναι απλώς ξηροδερμία του τριχωτού», λέει η Shah. «Η χρήση ενυδατικών προϊόντων, ιδιαίτερα ελαίων, μπορεί να φαίνεται λογική λύση, αλλά αυτά τα προϊόντα δεν είναι απαραίτητα βοηθητικά και σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση».

Σύμφωνα με τον Tassavor, ο ζυμομύκητας που συνδέεται με τη σμηγματορροϊκή δερματίτιδα τρέφεται με αυτά τα έλαια και παράγει ουσίες που με τη σειρά τους επιδεινώνουν την κατάσταση. Γι’ αυτό καλό είναι να αποφεύγονται έλαια όπως το ελαιόλαδο και το λάδι καρύδας: ουσιαστικά προσφέρουν στον ζυμομύκητα άφθονη «τροφή». Επιπλέον, «τα βαριά προϊόντα styling που δημιουργούν φραγμό και οι πομάδες, όταν εφαρμόζονται στο τριχωτό και στη γραμμή των μαλλιών, μπορεί να παγιδεύουν το λάδι πάνω στο δέρμα», λέει. Και αυτό μπορεί να ενισχύσει τη σμηγματορροϊκή δερματίτιδα.

2. Μην τρίβετε και μην αφαιρείτε τα λέπια

Αν αισθάνεστε συσσώρευση ή τραχύτητα στο τριχωτό, μπορεί να μπείτε στον πειρασμό να αφαιρέσετε τα λέπια. Ίσως σας φαίνεται ότι έτσι καθαρίζετε το δέρμα, «όμως συμβαίνει το αντίθετο: τραυματίζεται ο προστατευτικός φραγμός του και αυξάνεται η φλεγμονή», λέει ο Tassavor.

Τα απολεπιστικά προϊόντα ή τα τονωτικά για το τριχωτό δεν αποτελούν καλύτερη λύση, καθώς η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα δεν σχετίζεται με την καθαριότητα. «Οι άνθρωποι βλέπουν λέπια και υποθέτουν ότι το δέρμα τους είναι ξηρό και βρόμικο, οπότε χρησιμοποιούν έλαια για ενυδάτωση και τρίβουν πιο έντονα — τα δύο πράγματα που είναι πιθανότερο να επιδεινώσουν την κατάσταση», λέει ο Tassavor. «Δεν έχει καμία σχέση με το αν κάποιος είναι καθαρός». Όλοι έχουν αυτόν τον ζυμομύκητα στο τριχωτό, αλλά μόνο ορισμένοι είναι ευαίσθητοι στα παράγωγά του.

3. Μην κάνετε υπερβολές με το λούσιμο

Το αν πρέπει να λούζετε τα μαλλιά σας όταν έχετε λέπια είναι ένα συχνό ερώτημα. Αν σκέφτεστε να τα λούζετε πιο αραιά για να ξεκουράσετε το τριχωτό, αυτή δεν είναι πάντα η καλύτερη λύση. «Όταν το τριχωτό φαίνεται ξηρό, το λιγότερο συχνό λούσιμο μπορεί να μοιάζει με καλό τρόπο να διατηρήσετε τα φυσικά του έλαια», λέει η Shah. «Ωστόσο, στη σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, το αραιό λούσιμο μπορεί να επιτρέψει τη συσσώρευση ελαίων και προϊόντων στο τριχωτό, επιδεινώνοντας ενδεχομένως τα συμπτώματα».

Από την άλλη, δεν είναι καλή ιδέα να χρησιμοποιείτε καθημερινά διάφορα σαμπουάν, καθώς αυτό μπορεί να προκαλέσει επιπλέον φλεγμονή. Δεν υπάρχει μία σωστή συχνότητα για όλους. Η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα αντιμετωπίζεται καλύτερα με μέτρο: τακτικό και ήπιο λούσιμο με φαρμακευτικό σαμπουάν, λέει ο Tassavor.

4. Μην εφαρμόζετε τη θεραπεία πρόχειρα

Αν ο δερματολόγος σας έχει συστήσει φαρμακευτικό σαμπουάν ή τοπική θεραπεία —συχνά αποτελούν τις πρώτες επιλογές για τη σμηγματορροϊκή δερματίτιδα— ακολουθήστε τις οδηγίες όπως θα κάνατε με οποιοδήποτε φάρμακο. Συνήθως χρειάζεται να αφήσετε το προϊόν στο τριχωτό για περισσότερο χρόνο από ένα κοινό σαμπουάν. Αν το ξεβγάλετε ύστερα από λίγα δευτερόλεπτα, δεν θα αξιοποιήσετε τα οφέλη του. «Είναι θεραπεία, όχι απλώς σαμπουάν: κάντε αφρό και αφήστε το για περίπου πέντε λεπτά, ώστε να δράσει το αντιμυκητιασικό συστατικό, και μετά ξεβγάλτε», λέει ο Tassavor. Μπορείτε να το αντιμετωπίσετε όπως μια μάσκα μαλλιών: εφαρμόστε το και, πριν το ξεβγάλετε, πλύνετε το πρόσωπό σας ή ξυρίστε τα πόδια σας.

Φροντίστε επίσης να εφαρμόζετε το προϊόν στις ρίζες και στο τριχωτό, αντί να το απλώνετε μόνο στα μήκη των μαλλιών. «Επειδή η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα επηρεάζει το τριχωτό, το φάρμακο πρέπει να φτάσει στο προσβεβλημένο δέρμα για να δράσει αποτελεσματικά», λέει η Shah. Αν εστιάζετε στα μήκη και στις άκρες, σπαταλάτε το προϊόν και μπορεί να καθυστερήσετε την ανακούφιση.

5. Μην περιμένετε άμεσα αποτελέσματα

Μην εγκαταλείψετε τη θεραπεία προτού προλάβει να δράσει. «Ο στόχος είναι ο έλεγχος: ένα αντιμυκητιασικό για να περιορίζεται ο ζυμομύκητας, κάτι που να καταπραΰνει τη φλεγμονή και, στη συνέχεια, μια ρουτίνα συντήρησης ώστε η κατάσταση να μην επανέλθει αμέσως», λέει ο Tassavor. «Ακολουθήστε σταθερά τη σωστή ρουτίνα για δύο έως τέσσερις εβδομάδες προτού κρίνετε αν λειτουργεί».

Μπορείτε να ξεκινήσετε με ένα αντιμυκητιασικό σαμπουάν που διατίθεται χωρίς συνταγή. Αν ύστερα από μερικές εβδομάδες δεν δείτε βελτίωση ή δεν είστε βέβαιοι ότι πρόκειται πράγματι για σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, κλείστε ραντεβού με δερματολόγο. «Ο δερματολόγος μπορεί να επιβεβαιώσει τη διάγνωση, να αποκλείσει άλλες παθήσεις με παρόμοια συμπτώματα και να προτείνει κατάλληλο θεραπευτικό πλάνο, ώστε να διαχειριστείτε την κατάσταση και να προλάβετε επαναλαμβανόμενες εξάρσεις», λέει η Shah.

Επισκεφθείτε επίσης δερματολόγο αν οι πλάκες είναι παχιές ή εξαπλώνονται, αν εμφανίζονται και σε άλλα σημεία εκτός από το τριχωτό και το πρόσωπο ή αν συνοδεύονται από τριχόπτωση, πόνο ή δέρμα που εκκρίνει υγρό. «Αυτά είναι σημάδια ότι μπορεί να μην πρόκειται για απλή σμηγματορροϊκή δερματίτιδα ή ότι ίσως χρειάζεται θεραπεία με συνταγή», λέει ο Tassavor. Για τη διάγνωση και τις θεραπευτικές επιλογές, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.