Παιδιά και παιχνίδια: Μπορεί τα πολλά παιχνίδια να σημαίνουν λιγότερη χαρά;

Στα παιδιά, η γνώριμη εικόνα σε πολλά σπίτια είναι η εξής: ενθουσιάζονται όταν ανοίγουν ένα καινούργιο παιχνίδι, το εξερευνούν και ασχολούνται μαζί του για λίγο, όμως λίγες ημέρες μετά το παραμερίζουν. Έπειτα, κάποιο άλλο αντικείμενο κεντρίζει το ενδιαφέρον τους και η προσμονή για το επόμενο παιχνίδι αρχίζει από την αρχή.

Οι γονείς μπορεί να δυσκολεύονται να ερμηνεύσουν αυτή τη συμπεριφορά. Από τη μία, θέλουμε να βλέπουμε τα παιδιά χαρούμενα· από την άλλη, μας απασχολεί το γιατί το ενδιαφέρον τους μοιάζει να μην παραμένει ζωντανό για μεγάλο διάστημα.

Παιδιά: Ο ενθουσιασμός για το καινούργιο δεν κρατά για πάντα

Είναι απολύτως αναμενόμενο ένα παιδί να χαίρεται με κάτι νέο, αφού η προσμονή, η έκπληξη και η εξερεύνηση αποτελούν κομμάτι της ευχαρίστησης που προσφέρει ένα καινούργιο αντικείμενο. Συχνά, όμως, το συναίσθημα εξασθενεί όταν αυτό πάψει να είναι άγνωστο. Έτσι, ένα παιχνίδι που σήμερα φαίνεται συναρπαστικό ίσως αύριο να μην κινεί την ίδια περιέργεια και το παιδί να αναζητήσει κάτι διαφορετικό, ελπίζοντας να νιώσει ξανά τον αρχικό ενθουσιασμό.

Αυτό δεν αποτελεί ένδειξη ότι το παιδί είναι αχάριστο ή κακομαθημένο. Μας δίνει, αντίθετα, την αφορμή να διακρίνουμε τη στιγμιαία απόλαυση από την πιο βαθιά και σταθερή ευεξία. Η διάκριση αυτή είναι σημαντική στην παιδική ηλικία, καθώς οι ιδέες που αποκτούν τα παιδιά για τα χρήματα και την επιτυχία ενδέχεται να διαμορφώσουν τη σχέση τους με τα υλικά αγαθά, ακόμη και όταν ενηλικιωθούν.

Όταν τα υλικά αγαθά γίνονται κριτήριο της ευτυχίας

Σύμφωνα με την επιστήμη, παιδιά και ενήλικες συχνά περιμένουμε πως η απόκτηση ενός αντικειμένου θα βελτιώσει τη διάθεσή μας. Μπορεί να θεωρούμε ότι ένα παιχνίδι, ένα καινούργιο ζευγάρι παπούτσια ή ένα gadget θα μας κάνει πιο ευτυχισμένους. Αν, όμως, η ευτυχία μας βασίζεται διαρκώς σε όσα αγοράζουμε, είναι πιθανό να παγιδευτούμε σε έναν κύκλο: επιθυμούμε κάτι, το αποκτούμε, χαιρόμαστε για λίγο και στη συνέχεια θέλουμε κάτι ακόμη.

Έρευνες έχουν συσχετίσει την υπερβολική προσήλωση στα υλικά αγαθά με χαμηλότερη αυτοεκτίμηση, αυξημένο άγχος και λιγότερη ευεξία. Αυτό δεν σημαίνει πως υπάρχει απαραίτητα κάποιο πρόβλημα σε κάθε παιδί που αγαπά τα παιχνίδια. Υπογραμμίζει, ωστόσο, τη σημασία του να μη μετρά το παιδί την αξία του με βάση όσα κατέχει.

Πώς βοηθάμε τα παιδιά να μην επιζητούν διαρκώς περισσότερα;

1. Αποφεύγουμε να κάνουμε τα δώρα σταθερή ανταμοιβή

Αν κάθε καλή συμπεριφορά ανταμείβεται με παιχνίδι και κάθε λάθος τιμωρείται με την αφαίρεσή του, το παιδί ενδέχεται να συνδέσει τα αντικείμενα με την επιτυχία και την αποδοχή. Μπορούμε, αντί για δώρο, να δείξουμε την αναγνώρισή μας, να προσφέρουμε μια αγκαλιά ή να περάσουμε χρόνο μαζί του.

2. Βοηθάμε τα παιδιά να διακρίνουν την ανάγκη από την επιθυμία

Δεν είναι απαραίτητο να απορρίπτουμε όσα επιθυμεί το παιδί. Μπορούμε, όμως, να το ενθαρρύνουμε να αναρωτηθεί: «Το χρειάζομαι πραγματικά ή απλώς το θέλω αυτή τη στιγμή;». Αν κάτι το θέλει πολύ, η αποταμίευση ενός μικρού ποσού μπορεί να του διδάξει την υπομονή και την αξία των χρημάτων.

3. Ενισχύουμε την ευγνωμοσύνη και τη γενναιοδωρία

Μια εύκολη συνήθεια για την οικογένεια είναι να αναφέρει κάθε βράδυ τρία πράγματα για τα οποία αισθάνεται ευγνωμοσύνη. Αυτά μπορεί να είναι το παιχνίδι με φίλους, μια όμορφη βόλτα ή μια αγκαλιά. Μπορούμε επίσης να επιλέγουμε μαζί παιχνίδια που δεν χρησιμοποιούνται πια και να τα προσφέρουμε σε παιδιά που τα χρειάζονται. Με αυτόν τον τρόπο, τα παιδιά κατανοούν ότι η χαρά προκύπτει και από το μοίρασμα, όχι μόνο από την απόκτηση πραγμάτων.

Οι κοινές αναμνήσεις αξίζουν περισσότερο από ένα ακόμη δώρο

Μια επίσκεψη στο πάρκο, μια εκδρομή με την οικογένεια, η παρασκευή ενός γλυκού ή ένα απόγευμα παιχνιδιού μπορούν να χαρίσουν στα παιδιά κάτι πολύτιμο: εμπειρίες που μοιράζονται με τους δικούς τους και συναισθηματική σύνδεση.

Έρευνες σε ενήλικες δείχνουν ότι οι εμπειρίες ενδέχεται να προσφέρουν πιο μακροχρόνια ικανοποίηση σε σύγκριση με την αγορά υλικών αγαθών, εν μέρει επειδή ενισχύουν την εγγύτητα με τους ανθρώπους μας. Τα μικρότερα παιδιά δεν συγκρατούν πάντοτε τις αναμνήσεις με την ίδια ευκολία. Οι φωτογραφίες και τα βίντεο από οικογενειακές στιγμές μπορούν, επομένως, να τα βοηθήσουν να θυμούνται και να εκτιμούν τις εμπειρίες τους.

Δεν χρειάζεται να στερούμε από τα παιδιά τα παιχνίδια ή τις μικρές χαρές τους. Είναι σημαντικό, όμως, να τους δείχνουμε πως η ευτυχία δεν καθορίζεται μόνο από αυτά. Η αυτοεκτίμηση, οι φιλίες, η δημιουργικότητα, η προσφορά και ο ποιοτικός χρόνος με την οικογένεια αποτελούν ουσιαστικά στηρίγματα για μια πιο ισορροπημένη σχέση με τα υλικά αγαθά.