Εμμηνόπαυση και ξηροφθαλμία: γιατί δακρύζουν τα μάτια και τι μπορεί να βοηθήσει

Η ξηροφθαλμία είναι συχνή στην εμμηνόπαυση και μπορεί να κάνει τα μάτια να δακρύζουν υπερβολικά, ειδικά όταν φυσάει. Το συνειδητό, ολοκληρωμένο ανοιγοκλείσιμο των βλεφάρων είναι μια απλή πρακτική που ενδέχεται να ανακουφίσει τα συμπτώματα.

Γιατί η εμμηνόπαυση μπορεί να προκαλέσει ξηροφθαλμία

«Τα συμπτώματα ξηροφθαλμίας συνδέονται στενά με την εμμηνόπαυση και τις ορμονικές αλλαγές», λέει ο Joseph J. Allen, οπτομέτρης στη Βιρτζίνια.

Μαζί με τις εξάψεις και τη δυσκολία στη συγκέντρωση, η ξηροφθαλμία μπορεί να σχετίζεται με τη μεγάλη πτώση των οιστρογόνων, της προγεστερόνης και της τεστοστερόνης, αναφέρει η Marni Robins, οπτομέτρης και εκπαιδεύτρια οφθαλμολογίας και οπτικών επιστημών στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ. «Οι ορμόνες αυτές επηρεάζουν την παραγωγή των συστατικών της δακρυϊκής στιβάδας. Οι μεταβολές στα επίπεδα των ορμονών, στους μηχανισμούς ανατροφοδότησης και στην ευαισθησία των υποδοχέων διαταράσσουν την ισορροπία της και προκαλούν ξηροφθαλμία», εξηγεί.

Η δακρυϊκή στιβάδα αποτελείται από έλαια, νερό και βλέννα. Όταν η παραγωγή ελαίων μεταβάλλεται, μπορεί να εξατμίζεται πολύ γρήγορα, μερικές φορές μόλις φυσήξει αέρας. «Η δακρυϊκή στιβάδα προστατεύει το μάτι, αλλά το σώμα αντιδρά παράγοντας νέα “αντανακλαστικά δάκρυα”, για να προστατεύσει την επιφάνειά του», εξηγεί ο Allen. Έτσι, τα μάτια μπορεί να είναι ταυτόχρονα ξηρά και να δακρύζουν.

Το συνειδητό ανοιγοκλείσιμο των ματιών

Ο Allen προτείνει να αφιερώνουμε χρόνο σε ολοκληρωμένα, συνειδητά βλεφαρίσματα. Όταν κοιτάζουμε επί ώρα οθόνες, συχνά δεν ανοιγοκλείνουμε τα μάτια μας πλήρως. «Πείτε στον εαυτό σας: “Θα ανοιγοκλείσω τα μάτια μου συνειδητά αρκετές φορές, κλείνοντάς τα εντελώς. Αυτό βοηθά να καλυφθεί ξανά η επιφάνειά τους με δάκρυα”», λέει.

Τα διαθέσιμα στοιχεία για την αποτελεσματικότητα της πρακτικής είναι περιορισμένα. Ωστόσο, μελέτη Βρετανών ερευνητών που δημοσιεύτηκε πέρυσι διαπίστωσε ότι μια ρουτίνα κατά την οποία οι συμμετέχοντες έκλειναν τα μάτια για δύο δευτερόλεπτα, τα έσφιγγαν για δύο δευτερόλεπτα και στη συνέχεια τα άνοιγαν, επαναλαμβάνοντας τη διαδικασία 15 φορές στη σειρά, τρεις φορές την ημέρα, μείωσε τα συμπτώματα ξηροφθαλμίας.

Η συνειδητή άσκηση μπορεί να χρειαστεί λίγες ημέρες για να φανεί αν βοηθά, ενώ η εμπειρία που περιγράφεται στο άρθρο ήταν ότι τα μάτια δάκρυζαν λιγότερο όταν φυσούσε αέρας.

Συμπληρώματα για την υγεία των ματιών

Ένα συμπλήρωμα μαλακής γέλης της Bausch & Lomb, το Blink NutriTears, περιέχει λουτεΐνη, ισομερή ζεαξανθίνης και κουρκουμινοειδή, φυτικά αντιοξειδωτικά που προέρχονται κυρίως από συστατικά όπως εκχύλισμα κουρκουμά, λινέλαιο, εκχύλισμα καλέντουλας και ελαιόλαδο.

Κλινική δοκιμή που δημοσιεύτηκε το 2021 στο Ophthalmology and Therapy και μια δεύτερη, παρόμοια δοκιμή που δημοσιεύτηκε το 2024 στο Frontiers in Ophthalmology έδειξαν ότι η καθημερινή λήψη αυτού του συνδυασμού ως συμπληρώματος βελτίωσε την παραγωγή, τη σταθερότητα και την ποιότητα των δακρύων. Οι δοκιμές κατέγραψαν επίσης μείωση της βλάβης και της φλεγμονής στην οφθαλμική επιφάνεια, καθώς και βελτίωση των συμπτωμάτων ξηροφθαλμίας.

Σύμφωνα με τον Allen, μπορεί να χρειαστούν περίπου δύο μήνες μέχρι να φανούν οι επιδράσεις των συμπληρωμάτων. Όπως ισχύει για όλα τα συμπληρώματα, χρειάζεται να συζητάτε με τον γιατρό σας πριν αρχίσετε να τα παίρνετε.

Ποιες άλλες θεραπείες υπάρχουν

Το συνειδητό ανοιγοκλείσιμο των ματιών και τα συμπληρώματα για την υγεία των ματιών μπορεί να βοηθήσουν, όμως η κατάλληλη λύση εξαρτάται από την περίπτωση. «Αν οι θεραπείες στο σπίτι και τα τεχνητά δάκρυα χωρίς συνταγή δεν επαρκούν, υπάρχουν και άλλες επιλογές για την ξηροφθαλμία», λέει η Robins.

«Οι ανοσοτροποποιητικές σταγόνες μπορούν να μειώσουν τη φλεγμονή στην πρόσθια επιφάνεια του ματιού, ενώ τα βύσματα στα δακρυϊκά σημεία φράζουν τους δακρυϊκούς πόρους και παρατείνουν τον χρόνο παραμονής των δακρύων στην επιφάνεια. Υπάρχει ακόμη ρινικό σπρέι που ενεργοποιεί τον δακρυϊκό αδένα, ώστε να παράγει περισσότερα φυσικά δάκρυα», εξηγεί.

Δεν χρειάζεται να συμβιβαστείτε με την ξηροφθαλμία ή τα δάκρυα που κυλούν στα μάγουλα όταν βγαίνετε έξω. Για την επιλογή θεραπείας ή συμπληρωμάτων, συμβουλευτείτε τον οφθαλμίατρο ή τον γιατρό σας.