Καρκίνος παχέος εντέρου: Αύξηση των περιστατικών στις μεγαλύτερες ηλικίες στις ΗΠΑ

Τα ποσοστά καρκίνου του παχέος εντέρου αυξήθηκαν στις ΗΠΑ για πρώτη φορά εδώ και 20 χρόνια, με την άνοδο στις μεγαλύτερες ηλικίες να ανακόπτει την πρόοδο δεκαετιών στην αντιμετώπιση της νόσου. Η αύξηση καταγράφεται ενώ τα περιστατικά στους κάτω των 50 ετών έχουν ήδη προκαλέσει ανησυχία, και οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η τάση αφορά πλέον περισσότερες ηλικιακές ομάδες.

Οι αριθμοί είχαν μειωθεί σταθερά από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, εν μέρει χάρη στην ευρεία εφαρμογή του προσυμπτωματικού ελέγχου και στις συμβουλές δημόσιας υγείας για τη μείωση του κινδύνου. Νέα δεδομένα, ωστόσο, δείχνουν αύξηση στους ανθρώπους ηλικίας 50 και 60 ετών, ομάδες που στο παρελθόν είχαν σημειώσει από τις μεγαλύτερες μειώσεις.

Τα ευρήματα έχουν προκαλέσει ανησυχία ότι παράγοντες κινδύνου που δεν έχουν ακόμη εντοπιστεί μπορεί να υπονομεύουν τις προσπάθειες πρόληψης. Σε άρθρο τους στο περιοδικό NEJM Evidence, οι ερευνητές προειδοποίησαν: «Τα προηγούμενα οφέλη από τον προσυμπτωματικό έλεγχο ενδέχεται πλέον να αντισταθμίζονται από παράγοντες κινδύνου που δεν έχουν ακόμη αναγνωριστεί».

Τι έδειξαν τα στοιχεία για τον καρκίνο του παχέος εντέρου

Ερευνητές από αρκετά αμερικανικά ιδρύματα, μεταξύ των οποίων το University of Texas Southwestern Medical Center, εξέτασαν στοιχεία για τον καρκίνο από το 2000 έως το 2023. Χρησιμοποίησαν δεδομένα του προγράμματος Surveillance, Epidemiology and End Results (SEER) του National Cancer Institute, το οποίο καλύπτει περίπου το 46% του πληθυσμού των ΗΠΑ.

Τα ποσοστά καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού μειώθηκαν από περίπου 55 περιστατικά ανά 100.000 ανθρώπους το 2000 σε 36 ανά 100.000 το 2022, δηλαδή κατά περίπου ένα τρίτο. Το 2023, ωστόσο, αυξήθηκαν σε 38 ανά 100.000, άνοδος 4% μέσα σε έναν χρόνο.

Η αύξηση καταγράφηκε τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες, σε αρκετές φυλετικές και εθνοτικές ομάδες και σε καρκίνους που αφορούν διαφορετικά τμήματα του παχέος εντέρου. Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης αύξηση τόσο στους καρκίνους πρώιμου σταδίου όσο και στους προχωρημένους. Αυτό υποδηλώνει ότι η τάση δεν μπορεί να εξηγηθεί απλώς από την καλύτερη ανίχνευση πρώιμης νόσου χάρη στον προσυμπτωματικό έλεγχο.

Σήμερα, στις ΗΠΑ διαγιγνώσκονται περίπου 158.850 νέα περιστατικά καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού ετησίως: περίπου 108.000 αφορούν το παχύ έντερο και 50.000 το ορθό. Πρόκειται για τον τέταρτο συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη κύρια αιτία θανάτου από καρκίνο στη χώρα, με περίπου 55.000 θανάτους τον χρόνο.

Η αύξηση καταγράφεται παρά τον προσυμπτωματικό έλεγχο

Ο κίνδυνος της νόσου αυξάνεται με την ηλικία, αλλά ο εθνικός προσυμπτωματικός έλεγχος συνέβαλε στη μείωση των περιστατικών. Συνήθως, οι Αμερικανοί ηλικίας 45 έως 75 ετών καλούνται από τον γιατρό πρωτοβάθμιας φροντίδας να κάνουν τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο εξέταση δείγματος κοπράνων στο σπίτι.

Η κολονοσκόπηση, κατά την οποία ένας λεπτός, εύκαμπτος σωλήνας με κάμερα εισάγεται στο παχύ έντερο μέσω του πρωκτού, συνιστάται κάθε 10 χρόνια ή συχνότερα, ανάλογα με τον ατομικό κίνδυνο. Μπορεί να προσφέρονται και άλλες εξετάσεις. Η κολονοσκόπηση είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική, καθώς οι γιατροί μπορούν να εντοπίσουν και να αφαιρέσουν προκαρκινικές αλλοιώσεις πριν εξελιχθούν σε καρκίνο.

Παρά τα υψηλά ποσοστά συμμετοχής στον έλεγχο, η μελέτη εντόπισε αύξηση στους ανθρώπους ηλικίας 65 έως 69 ετών. Περίπου το 80% των ατόμων αυτής της ηλικιακής ομάδας είχε υποβληθεί εγκαίρως στον προσυμπτωματικό έλεγχο. Οι ερευνητές διαπίστωσαν αυξημένα ποσοστά στις ηλικιακές ομάδες έως και τα 69 έτη, ενώ στους μεγαλύτερους ενήλικες τα ποσοστά είχαν σε μεγάλο βαθμό σταθεροποιηθεί ή συνέχιζαν να μειώνονται.

Πιθανός ρόλος της γενιάς που γεννήθηκε τη δεκαετία του 1960

Μία πιθανή εξήγηση που εξετάζουν οι ερευνητές είναι το λεγόμενο φαινόμενο της γενιάς γέννησης: άνθρωποι που γεννήθηκαν σε συγκεκριμένες δεκαετίες μπορεί να έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν μια νόσο σε σύγκριση με προηγούμενες γενιές στην ίδια ηλικία.

Υπάρχουν ήδη ενδείξεις ότι οι Αμερικανοί που γεννήθηκαν κατά τη δεκαετία του 1960 και αργότερα διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού από ό,τι οι παλαιότερες γενιές. Οι ερευνητές υποψιάζονται ότι ενδέχεται να εκτέθηκαν σε περιβαλλοντικούς ή συνδεόμενους με τον τρόπο ζωής παράγοντες κινδύνου, σε μεγαλύτερο βαθμό από τις προηγούμενες γενιές. Καθώς οι άνθρωποι που γεννήθηκαν τη δεκαετία του 1960 και αργότερα φτάνουν στα 60 και τα 70 τους, ο αυξημένος υποκείμενος κίνδυνος θα μπορούσε να συμβάλει στην άνοδο των περιστατικών και στις μεγαλύτερες ηλικίες.

Η μελέτη δεν προσδιορίζει ποιοι παράγοντες μπορεί να ευθύνονται. Προηγούμενες έρευνες έχουν συνδέσει τον καρκίνο του παχέος εντέρου με την παχυσαρκία, τη σωματική αδράνεια, το κάπνισμα, την κατανάλωση αλκοόλ και διατροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε επεξεργασμένο κρέας. Η συγκεκριμένη μελέτη, ωστόσο, δεν εξέτασε αν μεταβολές σε αυτούς τους παράγοντες εξηγούν την πρόσφατη αύξηση.

Μια ακόμη πιθανή εξήγηση είναι ότι η διατάραξη των τακτικών ελέγχων κατά την πανδημία COVID-19 καθυστέρησε τις διαγνώσεις. Αν καρκίνοι που θα είχαν εντοπιστεί το 2020 ή το 2021 διαγνώστηκαν τελικά το 2022 ή το 2023, αυτό θα μπορούσε να έχει αυξήσει προσωρινά τα ποσοστά. Ωστόσο, στα στατιστικά μοντέλα των ερευνητών, τα ποσοστά συνέχισαν να αυξάνονται ακόμη και αφού συνυπολογίστηκε η περίοδος της πανδημίας. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η πραγματική αιτία της πρόσφατης αύξησης παραμένει άγνωστη. Για τον προσυμπτωματικό έλεγχο και τις σχετικές αποφάσεις, οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να συμβουλεύονται τον γιατρό τους.